Αν και η κυβέρνηση απορρίπτει, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, το ενδεχόμενο επιβολής νέας Προσωρινής Συνεισφοράς Αλληλεγγύης στα κέρδη των διυλιστηρίων, ωστόσο η εντυπωσιακή αύξηση της κερδοφορίας τους στο πρώτο εξάμηνο του 2026 και η αβεβαιότητα στις διεθνείς ενεργειακές αγορές διατηρούν το θέμα στο τραπέζι, ιδιαίτερα στην περίπτωση που διαμορφωθεί ένα νέο πανευρωπαϊκό πλαίσιο ανάλογο με εκείνο του 2022.
Προς το παρόν, η κυβερνητική γραμμή δεν περιλαμβάνει νέα έκτακτη φορολόγηση των εταιρειών διύλισης. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το ζήτημα δεν θα μπορούσε να επανεξεταστεί εάν αλλάξουν ουσιαστικά οι συνθήκες στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας. Το προηγούμενο υπάρχει. Στην κορύφωση της ενεργειακής κρίσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέσπισε με τον Κανονισμό 2022/1854 την προσωρινή συνεισφορά αλληλεγγύης για επιχειρήσεις των κλάδων αργού πετρελαίου, φυσικού αερίου, άνθρακα και διύλισης. Στην Ελλάδα ο μηχανισμός εφαρμόστηκε στα πλεονάζοντα κέρδη και επεκτάθηκε στη συνέχεια και στα κέρδη του 2023.
Ξεκαθαρίζουμε πως το σημερινό ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν προβλέπει κάτι τέτοιο, εάν, όμως, μια νέα επιδείνωση της ενεργειακής κρίσης οδηγήσει τις Βρυξέλλες στην υιοθέτηση κοινής ευρωπαϊκής παρέμβασης, θα δημιουργούνταν διαφορετικά δεδομένα και για την Αθήνα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η συζήτηση έχει ενδιαφέρον λόγω της πορείας των δύο μεγάλων ελληνικών ομίλων διύλισης. Η Motor Oil ανακοίνωσε καθαρά κέρδη 689,3 εκατ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο του 2026, αυξημένα κατά περίπου 322%, ενώ η HELLENiQ ENERGY εμφάνισε συγκρίσιμα καθαρά κέρδη 393 εκατ. ευρώ.
Εάν γίνει η καθαρά τεχνική παραδοχή ότι η κερδοφορία του δεύτερου εξαμήνου θα είναι αντίστοιχη με εκείνη του πρώτου, τα μεγέθη στο σύνολο του έτους γίνονται ιδιαίτερα υψηλά. Στην περίπτωση της Motor Oil, ο απλός ετήσιος αναλογισμός των 689,3 εκατ. ευρώ οδηγεί σε καθαρά κέρδη περίπου 1,38 δισ. ευρώ για το 2026.
Αντίστοιχα, για τη HELLENiQ ENERGY, ο διπλασιασμός των συγκρίσιμων καθαρών κερδών του εξαμήνου οδηγεί περίπου στα 786 εκατ. ευρώ. Συνολικά, δηλαδή, οι δύο όμιλοι θα μπορούσαν υπό αυτή την αυστηρά υποθετική παραδοχή να εμφανίσουν κερδοφορία της τάξης των 2,16 δισ. ευρώ.
Τα ποσά αυτά, ωστόσο, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτούσια για τον υπολογισμό μιας έκτακτης εισφοράς. Πέρα από το γεγονός ότι στην περίπτωση της HELLENiQ ENERGY πρόκειται για συγκρίσιμα καθαρά κέρδη, ο προηγούμενος μηχανισμός δεν φορολογούσε τα λογιστικά καθαρά κέρδη που ανακοινώνουν οι εισηγμένες. Η βάση ήταν διαφορετική. Για την Προσωρινή Συνεισφορά Αλληλεγγύης χρησιμοποιήθηκαν τα φορολογητέα κέρδη και ως σημείο αναφοράς ο μέσος όρος της περιόδου 2018-2021. «Πλεονάζον» θεωρούνταν το τμήμα που υπερέβαινε κατά 20% αυτόν τον ιστορικό μέσο όρο και επάνω σε αυτό επιβαλλόταν συντελεστής 33%. Εάν, επομένως, επανερχόταν ένα απολύτως αντίστοιχο μοντέλο, δεν θα επιβαλλόταν 33% στα 2,16 δισ. ευρώ. Θα έπρεπε πρώτα να προσδιοριστούν τα φορολογητέα κέρδη του 2026 και στη συνέχεια να αφαιρεθεί το όριο της «κανονικής» κερδοφορίας που θα όριζε ο νέος νόμος.
Επαναλαμβάνουμε πως, η Προσωρινή Συνεισφορά Αλληλεγγύης δεν βρίσκεται σήμερα στον κυβερνητικό σχεδιασμό. Εάν όμως η ενεργειακή κρίση βαθύνει και τα κέρδη των διυλιστηρίων παραμείνουν στα επίπεδα που υποδηλώνει το πρώτο εξάμηνο, η συζήτηση για το ποιο μέρος αυτής της έκτακτης κερδοφορίας θα μπορούσε να επιστρέψει στην κοινωνία ενδέχεται να ανοίξει ξανά.
