Νέο τοπίο για περίπου 1,5 εκατ. οφειλέτες διαμορφώνεται με τη διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού σε χρέη από 5.000 ευρώ και άνω, την ώρα που βρίσκεται ήδη σε λειτουργία η πλατφόρμα για τη ρύθμιση των 72 δόσεων για παλαιές οφειλές προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία.
Για τους οφειλέτες, το βασικό ερώτημα είναι πλέον ποια από τις δύο «διαδρομές» μπορούν να ακολουθήσουν και, κυρίως, ποια τους συμφέρει περισσότερο. Οι 72 δόσεις αποτελούν μια πιο απλή και «καθαρή» λύση για όσους έχουν παλαιά χρέη αποκλειστικά προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, ενώ ο εξωδικαστικός ανοίγει τον δρόμο για συνολική ρύθμιση μεγαλύτερου φάσματος οφειλών, περισσότερες δόσεις και, υπό προϋποθέσεις, «κούρεμα» χρέους.
Στη ρύθμιση των 72 δόσεων μπορούν να ενταχθούν οφειλέτες με χρέη προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία, τα οποία κατέστησαν ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Για να ανοίξει η πόρτα της ρύθμισης, οι συγκεκριμένες οφειλές δεν θα πρέπει να βρίσκονταν σε ενεργή ρύθμιση στις 21 Απριλίου 2026 ούτε να έχουν ενταχθεί σε άλλη ρύθμιση ή δικαστική τακτοποίηση έως την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.
Το σημαντικό πλεονέκτημα για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις είναι ότι δεν εφαρμόζονται εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια. Επομένως, ακόμη και ένας οφειλέτης με υψηλό εισόδημα ή σημαντική ακίνητη περιουσία μπορεί να ενταχθεί, εφόσον το χρέος του καλύπτεται από το χρονικό και θεσμικό πλαίσιο της ρύθμισης.
Η ελάχιστη μηνιαία δόση είναι 30 ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι για να αξιοποιηθούν και οι 72 δόσεις η οφειλή θα πρέπει να φθάνει τουλάχιστον τα 2.160 ευρώ. Το επιτόκιο της ρύθμισης διαμορφώνεται στο 5,84%, ενώ δεν προβλέπεται διαγραφή ή «κούρεμα» του χρέους.
Πολύ μεγαλύτερη είναι η «περίμετρος» του εξωδικαστικού μηχανισμού. Από τις 26 Ιουλίου 2026, δυνατότητα ένταξης αποκτούν και οφειλέτες με χρέη από 5.000 ευρώ και άνω προς την Εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία, τους δήμους, τις τράπεζες και τους servicers.
Σε αντίθεση με τις 72 δόσεις, στον εξωδικαστικό δεν έχει σημασία πότε δημιουργήθηκαν οι οφειλές. Παράλληλα, ο οφειλέτης μπορεί να επιχειρήσει να διευθετήσει μέσα από μία διαδικασία χρέη προς διαφορετικούς πιστωτές.
Η μεγάλη διαφορά είναι ότι η πρόταση ρύθμισης δεν είναι ίδια για όλους. Το ύψος του εισοδήματος, η αξία της περιουσίας και το συνολικό ύψος των χρεών περνούν από τον αλγόριθμο της πλατφόρμας και επηρεάζουν τόσο τον αριθμό των δόσεων όσο και το ενδεχόμενο διαγραφής μέρους της οφειλής.
Τα χρέη προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία μπορούν να ρυθμιστούν έως και σε 240 δόσεις, ενώ οι οφειλές προς τράπεζες και servicers μπορούν να φθάσουν έως τις 420 δόσεις. Το επιτόκιο είναι 3% σταθερό για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προκύψει «κούρεμα» βασικής οφειλής, προσαυξήσεων ή προστίμων.
Το τίμημα, ωστόσο, είναι ότι ο οφειλέτης περνά από πλήρη οικονομικό έλεγχο, καθώς με την αίτηση συναινεί στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου.
Στους κερδισμένους της ρύθμισης των 72 δόσεων βρίσκονται κυρίως όσοι έχουν παλαιά χρέη μόνο προς την Εφορία ή τα ασφαλιστικά ταμεία και μπορούν να αντέξουν οικονομικά την αποπληρωμή τους μέσα σε έξι χρόνια.
Ιδιαίτερα ευνοημένοι είναι οφειλέτες με σχετικά υψηλά εισοδήματα ή σημαντική περιουσία, οι οποίοι ενδεχομένως να μην εξασφάλιζαν ιδιαίτερα ευνοϊκή πρόταση μέσω του εξωδικαστικού. Για αυτούς, η απουσία εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων αποτελεί βασικό πλεονέκτημα.
Κερδισμένοι είναι επίσης όσοι δεν επιθυμούν να περάσουν από τη διαδικασία αξιολόγησης του εξωδικαστικού και να επιτρέψουν την πρόσβαση στα τραπεζικά και φορολογικά τους δεδομένα.
Ο εξωδικαστικός φαίνεται να ευνοεί περισσότερο τους οφειλέτες που έχουν χρέη σε πολλούς διαφορετικούς πιστωτές. Κάποιος που χρωστά ταυτόχρονα στην Εφορία, στον ΕΦΚΑ, σε τράπεζα ή servicer και ενδεχομένως σε δήμο μπορεί να αναζητήσει μια συνολική λύση, κάτι που δεν προσφέρουν οι 72 δόσεις.
Στους δυνητικά μεγάλους κερδισμένους βρίσκονται και όσοι έχουν χαμηλό διαθέσιμο εισόδημα και περιορισμένη περιουσία. Για αυτούς, η οικονομική αξιολόγηση μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής και, ανάλογα με τα δεδομένα της κάθε περίπτωσης, σε μερική διαγραφή του χρέους.
Πλεονέκτημα έχουν επίσης όσοι αδυνατούν να εξυπηρετήσουν μια οφειλή μέσα σε 72 μήνες. Η δυνατότητα για έως 240 ή ακόμη και 420 δόσεις μπορεί να μειώσει σημαντικά τη μηνιαία επιβάρυνση και να καταστήσει μια ρύθμιση βιώσιμη εκεί όπου οι 72 δόσεις δεν επαρκούν.
Ποιοι είναι οι «χαμένοι»
Στους χαμένους των νέων ρυθμίσεων κινδυνεύουν να βρεθούν όσοι δεν χωρούν στις προϋποθέσεις των 72 δόσεων και ταυτόχρονα δεν μπορούν να αξιοποιήσουν αποτελεσματικά τον εξωδικαστικό.
Όσοι, για παράδειγμα, έχουν παλαιά χρέη προς το Δημόσιο αλλά και σημαντικά νεότερες οφειλές, θα πρέπει να φροντίσουν για την ξεχωριστή τακτοποίησή τους προκειμένου να μη θέσουν σε κίνδυνο τη ρύθμιση των 72 δόσεων.
Χαμένοι μπορεί να αποδειχθούν και όσοι ενταχθούν στις 72 δόσεις χωρίς να έχουν υπολογίσει σωστά τη δυνατότητα αποπληρωμής τους. Η μη καταβολή δύο συνεχόμενων δόσεων μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια της ρύθμισης και στην απαίτηση άμεσης καταβολής του υπολοίπου του χρέους.
Από την άλλη πλευρά, στον εξωδικαστικό δεν είναι δεδομένο ότι όλοι θα λάβουν τη μέγιστη διάρκεια αποπληρωμής ή ότι θα πετύχουν «κούρεμα». Οφειλέτες με υψηλά εισοδήματα και σημαντική περιουσία μπορεί να λάβουν λιγότερο ευνοϊκή πρόταση από εκείνη που προσδοκούν.
Εκτός των 72 δόσεων μένουν επίσης όσοι έχουν χρέη που δεν εμπίπτουν στο χρονικό όριο της ρύθμισης ή οφειλές προς τράπεζες, servicers και δήμους, οι οποίες δεν μπορούν να ενταχθούν στη συγκεκριμένη διαδικασία.
Για έναν οφειλέτη που χρωστά αποκλειστικά στην Εφορία ή στον ΕΦΚΑ, έχει παλαιές επιλέξιμες οφειλές και μπορεί να αντέξει τη μηνιαία δόση, οι 72 δόσεις αποτελούν την πιο απλή επιλογή, χωρίς έλεγχο εισοδήματος και περιουσίας.
Για κάποιον, όμως, που χρωστά σε πολλούς πιστωτές, χρειάζεται πολύ μεγαλύτερο χρόνο αποπληρωμής ή έχει χαμηλή οικονομική δυνατότητα και προσδοκά μείωση μέρους του χρέους, ο εξωδικαστικός μηχανισμός μπορεί να αποτελέσει την πιο συμφέρουσα λύση.
Σε κάθε περίπτωση, οι μεγάλοι κερδισμένοι θα είναι όσοι επιλέξουν τη ρύθμιση που μπορούν πραγματικά να εξυπηρετήσουν μέχρι τέλους. Γιατί η χαμηλότερη δόση ή το μεγαλύτερο «κούρεμα» δεν αρκούν από μόνα τους. Το πραγματικό ζητούμενο είναι η ρύθμιση να παραμένει βιώσιμη σε βάθος χρόνου και να μην οδηγήσει τον οφειλέτη ξανά στην αφετηρία.
