Προειδοποιήσεις για την πορεία της οικονομίας και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος διατυπώνει η Τράπεζα της Ελλάδος στην Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας που έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα, επισημαίνοντας ότι, παρά τη βελτίωση βασικών μεγεθών, οι κίνδυνοι εντείνονται τόσο σε διεθνές όσο και σε εγχώριο επίπεδο.
Σύμφωνα με την έκθεση, το εξωτερικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα, με την άνοδο του προστατευτισμού, τις γεωπολιτικές εντάσεις –ιδίως στη Μέση Ανατολή– και τις συνεχιζόμενες διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες να επιβαρύνουν τις προοπτικές ανάπτυξης. Η άνοδος των τιμών ενέργειας και η αυξημένη μεταβλητότητα στις αγορές εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις, ενώ παραμένει υψηλός ο κίνδυνος απότομης ανατιμολόγησης χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων διεθνώς.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ενδεχόμενο εμφάνισης στασιμοπληθωριστικών πιέσεων, ένα σενάριο που θα μπορούσε να επηρεάσει τόσο τα μακροοικονομικά μεγέθη όσο και τη χρηματοοικονομική κατάσταση επιχειρήσεων και νοικοκυριών. Η διάρκεια και η ένταση των γεωπολιτικών συγκρούσεων θεωρούνται κρίσιμοι παράγοντες που θα καθορίσουν την έκταση των επιπτώσεων.
Σε εγχώριο επίπεδο, αν και η ελληνική οικονομία διατηρεί θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προοπτικές της χαρακτηρίζονται κυρίως καθοδικοί. Η αύξηση του κόστους πρώτων υλών, ενέργειας και μεταφορών συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων, ενώ οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα δυσχεραίνουν τη λειτουργία τους. Παράλληλα, η αυξημένη αβεβαιότητα και το ενδεχόμενο υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης επηρεάζουν αρνητικά το επενδυτικό κλίμα και ενδέχεται να οδηγήσουν σε αναβολή επενδυτικών αποφάσεων.
Η έκθεση προειδοποιεί επίσης για την επίδραση του πληθωρισμού στα νοικοκυριά, καθώς η άνοδος των τιμών περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα και επηρεάζει την κατανάλωση. Σε περίπτωση παρατεταμένης γεωπολιτικής κρίσης, εκτιμάται ότι θα υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα του τραπεζικού χαρτοφυλακίου, καθώς και στην ικανότητα των τραπεζών να επιτύχουν τους στόχους πιστωτικής επέκτασης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στους συστημικούς κινδύνους που αρχίζουν να συσσωρεύονται σε επιμέρους τομείς της οικονομίας. Παρότι δεν διαπιστώνεται συνολικά υπερβολική πιστωτική επέκταση, εντοπίζονται εστίες κινδύνου στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων, στις τιμές των οικιστικών ακινήτων και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να δημιουργήσει πιέσεις μεσοπρόθεσμα, εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα με κατάλληλα μακροπροληπτικά μέτρα.
Στον τραπεζικό τομέα, παρά τη βελτίωση της κερδοφορίας, της ποιότητας ενεργητικού και της ρευστότητας, οι προκλήσεις παραμένουν. Η σταδιακή μείωση των επιτοκίων επηρεάζει τα έσοδα από τόκους, ενώ η αύξηση των λειτουργικών εξόδων και η ανάγκη για επενδύσεις στον ψηφιακό μετασχηματισμό δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις. Παράλληλα, η αυξανόμενη εξάρτηση από τεχνολογικές υποδομές και τρίτους παρόχους ενισχύει τους κινδύνους κυβερνοασφάλειας και λειτουργικής ανθεκτικότητας.
Η Τράπεζα της Ελλάδος υπογραμμίζει ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η κεφαλαιακή επάρκεια και η ποιότητα των ιδίων κεφαλαίων των τραπεζών παραμένουν ζητήματα προς συνεχή παρακολούθηση, ιδίως λόγω της υψηλής συμμετοχής αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων. Την ίδια στιγμή, η ανάγκη για ενίσχυση της ανθεκτικότητας καθιστά επιβεβλημένη τη διατήρηση επαρκών κεφαλαιακών αποθεμάτων.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κεντρική τράπεζα αποφάσισε την αύξηση του αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας, προκειμένου να θωρακιστεί το σύστημα απέναντι σε μελλοντικές διαταραχές. Η κίνηση αυτή αντανακλά την εκτίμηση ότι οι κίνδυνοι, αν και προς το παρόν διαχειρίσιμοι, εμφανίζουν τάσεις ενίσχυσης.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας απαιτεί συντονισμένη δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με έμφαση στην ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και την προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Οι πρωτοβουλίες αυτές θεωρούνται κρίσιμες για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
