Στις δοκιμασίες επαγωγικού συλλογισμού, συναντάμε συχνά μοτίβα όπουτα γεωμετρικά στοιχεία ακολουθούν μια δυναμική πορεία: εμφανίζονται, μετασχηματίζονται ή μεταβάλλονται σε πλήθος σε κάθε διαδοχικό βήμα. Ας αναλύσουμε ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα για να κατανοήσουμε τη λογική πίσω από αυτές τις μεταβολές:
Παράδειγμα 1ο
Βρείτε ποια εικόνα αντικαθιστά το ερωτηματικό (α, β, γ, δ, ε):
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Στη συγκεκριμένη ερώτηση παρατηρούμε διάφορα σχήματα μέσα στη πρώτη εικόνα. Από εκεί θα μάθουμε να ξεκινάμε να αναζητούμε το μοτίβο. Έχουμε λοιπόν μπλε τρίγωνα, μαύρους κύκλους, ένα πορτοκαλί σχήμα και μία λευκή λίρα. 1ος κανόνας: οι μαύροι κύκλοι μένουν σταθεροί δύο σε κάθε βήμα, οπότε εξαλείφεται η εικόνα γ που περιέχει τρεις. 2ος κανόνας: τα μπλε τρίγωνα μειώνονται κατά ένα σε κάθε βήμα, οπότε στην εικόνα που αναζητούμε θα πρέπει να έχουμε δύο μπλε τρίγωνα, εξαλείφεται η εικόνα δ. 3ος κανόνας: η λευκή λίρα εμφανίζεται και εξαφανίζεται σε κάθε βήμα, οπότε στην εικόνα που αναζητούμε θα εμφανιστεί, έχουμε εξαλείψει πάλι τις εικόνες γ και δ. 4ος κανόνας: το πορτοκαλί σχήμα στην πρώτη εικόνα έχει πέντε πλευρές, στη δεύτερη εικόνα έχει τέσσερις, οπότε στην εικόνα που αναζητούμε θα πρέπει να έχει τρεις πλευρές, εξαλείφονται οι εικόνες α και ε. Η σωστή απάντηση είναι η επιλογή β.
Σε πιο σύνθετα επίπεδα επαγωγικού συλλογισμού, τα σχήματα παύουν να λειτουργούν αυτόνομα και αρχίζουν να «επικοινωνούν» μεταξύ τους. Εδώ, μια ιδιότητα ενός σχήματος, όπως ο αριθμός των πλευρών του, μπορεί να καθορίζει την ποσότητα ενός άλλου στοιχείου μέσα στην εικόνα, ενώ ταυτόχρονα η θέση τους μεταβάλλεται δυναμικά. Πάμε να δούμε πώς εφαρμόζεται αυτό στην πράξη;
Παράδειγμα 2ο
Βρείτε ποια εικόνα αντικαθιστά το ερωτηματικό (α, β, γ, δ, ε):
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Κάθε εικόνα έχει χωριστεί σε τέσσερα τετράγωνα, έχουμε διάφορα σχήματα μέσα μαύρους κύκλους, ένα μπλε πεντάπλευρο και ένα σχήμα που αλλάζει σε κάθε βήμα. 1ος κανόνας: το μπλε πεντάπλευρο κινείται από αριστερή πάνω γωνία σε δεξιά κάτω γωνία σε κάθε βήμα, οπότε στην εικόνα που αναζητούμε είναι δεξιά κάτω γωνία και έτσι εξαλείφονται οι επιλογές γ και ε. 2ος κανόνας: ο αριθμός των μαύρων κύκλων που βρίσκονται στη κάτω αριστερή γωνία ισούται με τον αριθμό των πλευρών του σχήματος που βρίσκεται στην πάνω δεξιά γωνία, οπότε εξαλείφονται οι επιλογές α και β. Η σωστή απάντηση είναι η επιλογή δ.
Πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, συναντάμε συχνά σχήματα που λειτουργούν ως «πυξίδες» μέσα στην εικόνα. Σε αυτά τα ερωτήματα, ένα στοιχείο δεν βρίσκεται εκεί τυχαία, αλλά η μορφή ή η θέση του υποδεικνύει το ακριβές σημείο όπου θα εμφανιστεί το επόμενο αντικείμενο στη σειρά. Πρόκειται για μια ερώτηση επαγωγικού συλλογισμού που δοκιμάζει την ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε κρυφές οδηγίες μέσα σε ένα οπτικό περιβάλλον:
Παράδειγμα 3ο
Βρείτε ποια εικόνα αντικαθιστά το ερωτηματικό (α, β, γ, δ, ε):
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Παρατηρούμε στην πρώτη εικόνα ένα βέλος που βλέπει και στις δύο πλευρές, ένα ρόμβο και ένα απαγορευτικό σύμβολο. 1ος κανόνας: το βέλος στη μέση σε κάθε βήμα χωρίζεται στη μέση και μετά ενώνεται ξανά, οπότε στην εικόνα που αναζητούμε το βέλος είναι πάλι ενωμένο και εξαλείφονται οι επιλογές γ και δ. 2ος κανόνας: ο ρόμβος όπου εμφανίζεται στην επόμενη εικόνα αντικαθίσταται από ένα απαγορευτικό σύμβολο, οπότε εξαλείφονται οι επιλογές α και ε. Η σωστή απάντηση είναι η επιλογή β.
Σημείωση: Η θεματολογία και ο σχεδιασμός των ερωτήσεων φέρουν την υπογραφή του συντάκτη.
