Η νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων και ιδιαίτερα οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας έχουν διαμορφώσει τα τελευταία χρόνια το πλαίσιο για το πότε οι τραπεζικές καταθέσεις θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα.
Σύμφωνα με τη νομολογία, οι φορολογικές αρχές έχουν το δικαίωμα να ελέγχουν τις τραπεζικές κινήσεις και να χαρακτηρίζουν ορισμένες καταθέσεις ως προσαύξηση περιουσίας, όταν ο φορολογούμενος δεν μπορεί να αποδείξει την προέλευση των χρημάτων.
Η βασική αρχή που έχει διαμορφωθεί μέσα από δικαστικές αποφάσεις είναι ότι δεν φορολογείται κάθε τραπεζική κατάθεση, αλλά μόνο εκείνη που θεωρείται «πρωτογενής κατάθεση», δηλαδή νέο χρήμα που δεν προέρχεται από μεταφορά μεταξύ λογαριασμών ή από ήδη φορολογημένα εισοδήματα.
Για να γίνει πιο κατανοητό, υπάρχουν χαρακτηριστικά παραδείγματα
Αν ένας φορολογούμενος καταθέσει στον λογαριασμό του μετρητά και δεν μπορεί να αποδείξει ότι τα χρήματα προέρχονται από μισθό, αποταμίευση, πώληση περιουσιακού στοιχείου ή άλλη νόμιμη πηγή, τότε η εφορία μπορεί να θεωρήσει το ποσό ως εισόδημα και να επιβάλει φόρο και πρόστιμα. Σε άλλη περίπτωση, αν ένας φίλος ή συγγενής στείλει χρήματα με έμβασμα και δεν υπάρχει κάποιο έγγραφο που να αποδεικνύει ότι πρόκειται για δωρεά, δάνειο ή άλλη νόμιμη συναλλαγή, τότε και αυτό το ποσό μπορεί να θεωρηθεί φορολογητέο εισόδημα. Αντίθετα, αν κάποιος μεταφέρει χρήματα από έναν προσωπικό του λογαριασμό σε έναν άλλο δικό του λογαριασμό, ακόμη και σε διαφορετική τράπεζα, αυτό δεν θεωρείται εισόδημα, γιατί δεν υπάρχει νέα προσαύξηση περιουσίας αλλά απλή μεταφορά χρημάτων.
Στην πράξη, όταν γίνεται φορολογικός έλεγχος, η εφορία ζητά από τον φορολογούμενο να δικαιολογήσει την προέλευση των χρημάτων που εμφανίζονται ως καταθέσεις. Τα δικαιολογητικά μπορεί να είναι αποδείξεις μισθοδοσίας, συμβόλαια πώλησης ακινήτων ή αυτοκινήτων, αποδείξεις δωρεάς, δανειακές συμβάσεις, αναλήψεις από άλλους λογαριασμούς ή οποιοδήποτε έγγραφο αποδεικνύει ότι τα χρήματα δεν αποτελούν νέο εισόδημα. Αν ο φορολογούμενος δεν μπορέσει να αποδείξει την προέλευση, τότε το ποσό θεωρείται αδικαιολόγητη προσαύξηση περιουσίας και φορολογείται.
