Σημαντικές αλλαγές φέρνει το νέο σχέδιο νόμου για το κληρονομικό δίκαιο, το οποίο βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή μετά το Πάσχα, με στόχο να τεθεί σε εφαρμογή από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026.
Η μεταρρύθμιση επιχειρεί τον εκσυγχρονισμό ενός δικαίου που σε μεγάλο βαθμό παραμένει ίδιο εδώ και δεκαετίες, προσαρμόζοντάς το στις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, στις νέες μορφές οικογένειας και στις ανάγκες της οικονομίας.
Το Dnews.gr παραθέτει ένα συνοπτικό οδηγό με τις βασικές αλλαγές που επέρχονται με το νέο κληρονομικό δίκαιο, υπό τη μορφή ερωτήσεων και απαντήσεων:
Πότε θα τεθεί σε ισχύ το νέο κληρονομικό δίκαιο;
Το νέο πλαίσιο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από το νέο δικαστικό έτος, δηλαδή από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, ώστε να υπάρξει επαρκής χρόνος προσαρμογής για πολίτες, δικηγόρους, συμβολαιογράφους και δικαστήρια.
Τι θα γίνει με τα χρέη της κληρονομίας;
Με τη νέα ρύθμιση θεσπίζεται πλήρης διαχωρισμός της κληρονομικής περιουσίας από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου. Αυτό σημαίνει ότι τα χρέη του θανόντος θα πληρώνονται μόνο από την κληρονομία και όχι από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου, κάτι που αναμένεται να μειώσει σημαντικά τις αποποιήσεις κληρονομιάς.
Αλλάζει η κληρονομιά χωρίς διαθήκη;
Ναι, αλλάζουν τα ποσοστά της εξ αδιαθέτου διαδοχής. Ο επιζών σύζυγος θα λαμβάνει το ένα τρίτο της κληρονομιάς όταν υπάρχει ένα παιδί και το ένα τέταρτο όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, ενώ το υπόλοιπο θα μοιράζεται στα παιδιά.
Τι προβλέπεται για τους συντρόφους χωρίς γάμο;
Το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει περισσότερο τις σύγχρονες μορφές οικογένειας. Όσοι έχουν σύμφωνο συμβίωσης έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους συζύγους, ενώ και ο επιζών σύντροφος χωρίς σύμφωνο μπορεί να κληρονομήσει όταν δεν υπάρχουν συγγενείς, εφόσον αποδεικνύεται ότι ζούσαν μαζί τουλάχιστον τρία χρόνια.
Τι αλλάζει στη νόμιμη μοίρα;
Η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται ουσιαστικά σε χρηματική αξίωση και όχι σε ποσοστό πάνω σε συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται ο κατακερματισμός επιχειρήσεων, αγροτεμαχίων και ακινήτων.
Θα επιτρέπονται οι κληρονομικές συμβάσεις;
Για πρώτη φορά θα επιτρέπεται η σύναψη κληρονομικών συμβάσεων, ώστε ο κληρονομούμενος να μπορεί να συμφωνήσει από πριν ποιος θα αναλάβει, για παράδειγμα, μια οικογενειακή επιχείρηση ή ένα ακίνητο, αποφεύγοντας μελλοντικές συγκρούσεις μεταξύ κληρονόμων.
Τι θα ισχύει για τις ιδιόγραφες διαθήκες;
Οι ιδιόγραφες διαθήκες θα συνεχίσουν να ισχύουν, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις θα απαιτείται έλεγχος γνησιότητας με μάρτυρες ή πραγματογνώμονες, ιδιαίτερα όταν κατατίθενται από συγγενείς που δεν είναι σύζυγοι ή παιδιά ή όταν έχει περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα από τον θάνατο.
Μπορούν πλέον ανήλικοι ή άτομα με αναπηρία να κάνουν διαθήκη;
Για πρώτη φορά θα επιτρέπεται η σύνταξη διαθήκης από άτομα που έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους, ενώ τα άτομα με αναπηρία θα μπορούν να συντάσσουν διαθήκη με τη βοήθεια τεχνολογικών μέσων, όπως φωνητική υποστήριξη. Παράλληλα θεσπίζονται περιορισμοί για διαθήκες που συντάσσονται σε νοσοκομεία ή ιδρύματα, ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα εκμετάλλευσης.
