Πακέτο μέτρων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από την ενεργειακή κρίση και τον πόλεμο επεξεργάζεται η κυβέρνηση, με το συνολικό δημοσιονομικό κόστος να μπορεί να ξεπεράσει τα 2 δισ. ευρώ, ανάλογα με τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης. Στο οικονομικό επιτελείο εξετάζονται παρεμβάσεις σε καύσιμα, τρόφιμα, μεταφορές, αγροτική παραγωγή και ενέργεια, ενώ παράλληλα αναζητούνται πόροι για τη χρηματοδότηση των μέτρων χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο ο στόχος για τα δημοσιονομικά και το δημόσιο χρέος.
Στο επίκεντρο των σχεδιασμών βρίσκεται η επαναφορά μέτρων που είχαν εφαρμοστεί κατά την ενεργειακή κρίση του 2022. Ένα από τα βασικά εργαλεία είναι το fuel pass, δηλαδή η επιδότηση καυσίμων για νοικοκυριά. Το μέτρο αυτό εκτιμάται ότι θα κόστιζε περίπου 200 εκατ. ευρώ για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα εφαρμογής.
Market pass
Στο τραπέζι βρίσκεται και η επαναφορά του market pass για την ενίσχυση των νοικοκυριών απέναντι στις αυξήσεις τιμών στα τρόφιμα και στα βασικά είδη. Το κόστος ενός τέτοιου μέτρου θα μπορούσε να φτάσει αρκετές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, ανάλογα με τη διάρκεια και τα εισοδηματικά κριτήρια.
Ένα δεύτερο επίπεδο παρεμβάσεων περιλαμβάνει τη φορολόγηση των υπερκερδών σε διυλιστήρια και εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο τη χρηματοδότηση των μέτρων στήριξης. Το μέτρο είχε εφαρμοστεί και στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση και θεωρείται πιθανή πηγή εσόδων εφόσον αυξηθούν σημαντικά τα κέρδη στον ενεργειακό τομέα λόγω της κρίσης.
Παρεμβάσεις σχεδιάζονται και στον αγροτικό τομέα, ώστε να αποφευχθεί νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα. Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι η επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε λιπάσματα και φυτοπροστατευτικά προϊόντα ή η απευθείας οικονομική στήριξη των αγροτών για την κάλυψη του αυξημένου κόστους παραγωγής.
Μέτρα για την ακτοπλοΐα
Μέτρα εξετάζονται και για την ακτοπλοΐα, προκειμένου να συγκρατηθούν τα εισιτήρια και το κόστος μεταφορών. Στο τραπέζι βρίσκεται η μείωση των λιμενικών τελών έως και 50%, η κρατική επιδότηση κοινωνικών εκπτώσεων και η μείωση του ΦΠΑ στα εισιτήρια οχημάτων από το 24% στο 13%, ώστε να μειωθεί το μεταφορικό κόστος.
Στα σενάρια που έχουν εξετασθεί βρίσκεται και η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, ωστόσο το δημοσιονομικό κόστος θα ήταν ιδιαίτερα υψηλό. Μείωση του φόρου κατά περίπου 20% θα μπορούσε να στερήσει από τον προϋπολογισμό περίπου 800 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση, ποσό που θα περιόριζε σημαντικά τα διαθέσιμα κονδύλια για άλλα μέτρα στήριξης.
Το τελικό πακέτο μέτρων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της κρίσης, την πορεία των τιμών ενέργειας και κυρίως από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη δημοσιονομική ευελιξία που θα δοθεί στα κράτη-μέλη για την αντιμετώπιση της νέας κρίσης. Μέχρι τότε, η κυβέρνηση διατηρεί όλα τα σενάρια ανοιχτά και προετοιμάζεται για παρεμβάσεις σε στάδια, ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης.
