Σημαντικές δημοσιονομικές πιέσεις προκαλεί η ενεργειακή και γεωπολιτική κρίση, με το κόστος για τον κρατικό προϋπολογισμό να εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 2 δισ. ευρώ, ανάλογα με τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης. Το ποσό αυτό υπερβαίνει τα διαθέσιμα περιθώρια του προϋπολογισμού, με αποτέλεσμα το οικονομικό επιτελείο να αναζητά εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης, ενώ παράλληλα επεξεργάζεται πακέτο μέτρων στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες, τα αποθεματικά του προϋπολογισμού ανέρχονται σε περίπου 700 εκατ. ευρώ, ενώ εξετάζεται η ανακατεύθυνση πόρων από άλλους κωδικούς δαπανών. Παράλληλα, εκτιμάται ότι η κρίση μπορεί να δημιουργήσει και πρόσθετα φορολογικά έσοδα, κυρίως μέσω του ΦΠΑ λόγω της ανόδου των τιμών. Καθοριστική θεωρείται και η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς θα κριθεί εάν τα έκτακτα μέτρα στήριξης θα προσμετρώνται στο δημοσιονομικό αποτέλεσμα ή αν θα δοθεί μεγαλύτερη ευελιξία, όπως για παράδειγμα στο ενδεχόμενο μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου επανέρχονται μέτρα στήριξης που είχαν εφαρμοστεί την περίοδο της ενεργειακής κρίσης το 2022, όπως το fuel pass, η επιδότηση του πετρελαίου κίνησης στην αντλία και το market pass. Τα μέτρα αυτά εξετάζεται να ενεργοποιηθούν εκ νέου, ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών πετρελαίου και την πίεση που θα δεχθούν τα εισοδήματα και η κατανάλωση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Εάν η πίεση στην οικονομία ενταθεί, δεν αποκλείεται να ενεργοποιηθεί και ένα δεύτερο επίπεδο παρεμβάσεων, το οποίο θα περιλαμβάνει τη φορολόγηση των υπερκερδών σε διυλιστήρια και εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
Παράλληλα, εξετάζονται και μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, κυρίως στον δημόσιο τομέα, σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης. Η συγκράτηση της κατανάλωσης ενέργειας θεωρείται κρίσιμη τόσο για τον περιορισμό του δημοσιονομικού κόστους όσο και για την αντιμετώπιση πιθανών ελλείψεων.
Fuel pass, επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης και παρεμβάσεις στα εισιτήρια πλοίων
Το προηγούμενο fuel pass είχε διάρκεια τριών μηνών και κόστισε στον προϋπολογισμό περίπου 130 εκατ. ευρώ, καλύπτοντας περίπου τρία εκατομμύρια δικαιούχους, με ενίσχυση από 40 έως 100 ευρώ ανάλογα με το όχημα και την περιοχή. Το τρέχον fuel pass εκτιμάται ότι θα απαιτήσει 200. εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, εξετάζεται και η οριζόντια επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης στην αντλία, με βάση το μοντέλο του 2022, όταν η επιδότηση ανερχόταν σε 0,15 ευρώ ανά λίτρο και το δημοσιονομικό κόστος έφτανε περίπου τα 200 εκατ. ευρώ.
Στο κυβερνητικό σχέδιο περιλαμβάνεται επίσης ένα «δίχτυ προστασίας» για την αποτροπή νέου κύματος ανατιμήσεων στα αγροτικά προϊόντα. Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι η επιβολή πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους σε φυτοπροστατευτικά προϊόντα και λιπάσματα ή η απευθείας οικονομική στήριξη των αγροτών, με πληροφορίες να αναφέρουν ότι προκρίνεται η λύση του πλαφόν στα λιπάσματα.
Παρεμβάσεις σχεδιάζονται και στον τομέα της ακτοπλοΐας, με στόχο τη συγκράτηση του κόστους μεταφορών. Στα μέτρα που εξετάζονται περιλαμβάνονται η μείωση των λιμενικών τελών έως και 50%, η κρατική επιδότηση στις υποχρεωτικές εκπτώσεις που παρέχονται σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες και η μείωση του ΦΠΑ στα εισιτήρια των οχημάτων από το 24% στο 13%, ώστε να εξισωθεί με τον συντελεστή που ισχύει για τους επιβάτες.
