Μετά από εσωτερική καταγγελία υπαλλήλων του ΟΠΕΚΑ ξεκίνησε να ξετυλίγεται το κουβάρι χορήγησης παράνομων επιδομάτων σε 372 «δήθεν» ανασφάλιστους υπερήλικες. Σύμφωνα με πληροφορίες η ίδια η διοίκηση του ΟΠΕΚΑ μετά από εσωτερικό έλεγχο, εντόπισε ασυνήθιστο μοτίβο εγκρίσεων στο επίδομα ανασφάλιστων υπερηλίκων και διαβίβασε τα ευρήματα για περαιτέρω διερεύνηση. Η υπόθεση έφτασε στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας, η οποία διενήργησε εκτεταμένο έλεγχο για την περίοδο 10 Ιανουαρίου 2020 έως 31 Δεκεμβρίου 2022.
Το πόρισμα καταγράφει 372 φακέλους με σοβαρές παρατυπίες και αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά που αγγίζουν τα 1,86 εκατ. ευρώ. Όμως, σύμφωνα με πληροφορίες του Dnews, η υπόθεση δεν αφορά ένα μόνο πρόσωπο. Στο μικροσκόπιο βρίσκονται δύο υπάλληλοι του ΟΠΕΚΑ, με το ένα να παραμένει κομματικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, γεγονός που προσδίδει πολιτική διάσταση στην υπόθεση – χωρίς, μέχρι στιγμής, να έχουν αποδοθεί ποινικές ευθύνες.
Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να έπαιξε το γεγονός ότι εκείνη την περίοδο το επίδομα ανασφάλιστων υπερηλίκων ήταν το τελευταίο προνοιακό επίδομα που εντάχθηκε στο ηλεκτρονικό μητρώο με αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις. Η διαδικασία ελέγχου βασιζόταν σε σημαντικό βαθμό σε χειροκίνητη επεξεργασία φακέλων και υπηρεσιακές εγκρίσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αυτό σημαίνει ότι:
- Η επαλήθευση προϋποθέσεων (ηλικία, χρόνια διαμονής, ασφαλιστική κατάσταση) δεν διασταυρωνόταν αυτόματα σε πραγματικό χρόνο.
- Η ενεργοποίηση πληρωμών περνούσε από υπηρεσιακή κρίση.
- Η απενεργοποίηση πρόσβασης σε περιπτώσεις μετακίνησης προσωπικού δεν ήταν πλήρως αυτοματοποιημένη.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, σε σειρά περιπτώσεων εγκρίθηκαν αιτήσεις χωρίς πλήρη δικαιολογητικά ή με ελλιπή τεκμηρίωση. Σε άλλες, τα επιδόματα καταβλήθηκαν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το δικαιούμενο ή με ημερομηνία έναρξης προγενέστερη της νόμιμης.
Πώς «στήθηκε» ο μηχανισμός
Πηγές με γνώση της υπόθεσης περιγράφουν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο:
1. Υποβολή αίτησης με ελλιπή ή προβληματικά δικαιολογητικά.
2. Υπηρεσιακή έγκριση χωρίς πλήρη έλεγχο προϋποθέσεων.
3. Ενεργοποίηση πληρωμής για διάστημα μεγαλύτερο του προβλεπόμενου.
Σε ορισμένους φακέλους διαπιστώθηκαν ακόμη και ασυμφωνίες βασικών στοιχείων, όπως ημερομηνίες γέννησης. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας κάνει λόγο για «μη τήρηση της κείμενης νομοθεσίας» και «παραβίαση ουσιωδών διαδικαστικών προϋποθέσεων».
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο ένας εκ των δύο υπαλλήλων διατηρούσε ενεργή πρόσβαση στο σύστημα ακόμη και σε χρονικό διάστημα κατά το οποίο είχε αποσπαστεί εκτός ΟΠΕΚΑ. Το στοιχείο αυτό βρίσκεται στο επίκεντρο της διερεύνησης, καθώς εγείρει ζήτημα διαχείρισης δικαιωμάτων πρόσβασης.
Το χρονικό του σκανδάλου
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, στις 13 και 16 Νοεμβρίου 2023 υποβλήθηκαν στον Διοικητή του ΟΠΕΚΑ αναφορές από την αρμόδια υπηρεσία, σύμφωνα με τις οποίες εντοπίστηκαν στο φυσικό αρχείο αιτήσεων για το επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης ανασφάλιστων υπερηλίκων εμβόλιμοι φάκελοι «εκτός σειράς» και πρωτοκόλλου, καθώς και χειρόγραφες αιτήσεις που δεν είχαν καταχωριστεί στο πληροφοριακό σύστημα.
Κατόπιν αυτών, στις 13.12.2023 η Διοίκηση του ΟΠΕΚΑ έδωσε εντολή για τη διενέργεια έκτακτου εσωτερικού ελέγχου από τη Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου του ΟΠΕΚΑ, ο οποίος επεκτάθηκε στο σύνολο της επίμαχης περιόδου. Από τον έλεγχο προέκυψαν ενδείξεις σοβαρών αποκλίσεων από τις προβλεπόμενες διαδικασίες, μεταξύ άλλων αιτήσεις χωρίς αριθμό πρωτοκόλλου, ελλιπή ή ανυπόγραφα δικαιολογητικά και περιπτώσεις που δεν πληρούσαν τα νόμιμα κριτήρια χορήγησης της παροχής.
Σε συνεργασία με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, εκδόθηκε το σχετικό πόρισμα, ενώ ο φάκελος έχει ήδη διαβιβαστεί στον αρμόδιο Εισαγγελέα Εφετών. Μετά τις καταγγελίες του 2023, ο ΟΠΕΚΑ προχώρησε άμεσα στη διακοπή της παράνομης δράσης των εμπλεκόμενων υπαλλήλων, διενήργησε εσωτερικό έλεγχο και ζήτησε τη συνδρομή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για την πλήρη και ενδελεχή διερεύνηση της υπόθεσης, ώστε να διαβιβαστεί ολοκληρωμένος φάκελος στη Δικαιοσύνη.
Τα ποσά και οι κατηγορίες παρατυπιών
Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας εντόπισε τρεις βασικές κατηγορίες παρατυπιών, με αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά που επιμερίζονται σε επιμέρους σύνολα εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ. Το συνολικό ποσό φτάνει περίπου τα 1,86 εκατ. ευρώ.
Η υπόθεση έχει ήδη διαβιβαστεί στην Εισαγγελία, ενώ έχει κινηθεί πειθαρχική διαδικασία. Παράλληλα, έχει δρομολογηθεί διαδικασία αναζήτησης των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.
