Ρυθμίσεις που αφορούν το ασφαλιστικό σύστημα παραμένουν εδώ και καιρό «στα συρτάρια», χωρίς να προωθούνται προς ψήφιση στη Βουλή, καθώς το πολιτικό κόστος λειτουργεί αποτρεπτικά για την κυβέρνηση. Παρά το γεγονός ότι υπηρεσιακοί παράγοντες και τεχνοκρατικά στελέχη έχουν επεξεργαστεί συγκεκριμένες παρεμβάσεις, οι σχετικές πρωτοβουλίες δεν προχωρούν, ενόψει των κοινωνικών και πολιτικών αντιδράσεων που ενδέχεται να προκαλέσουν.
Σύμφωνα με πληροφορίες, πρόκειται για ρυθμίσεις που αφορούν αναγνώριση πλασματικών για απονομή επικουρικής σύνταξης, συντάξεις χηρείας, ενιαίος κανονισμός παροχών και αναγνώριση ασφαλιστικών ημερών της περιόδου μητρότητας και λοχείας.
Η κυβέρνηση, αν και αναγνωρίζει την ανάγκη παρεμβάσεων για τη βιωσιμότητα του συστήματος, επιλέγει να μεταθέτει τον χρόνο λήψης αποφάσεων, αποφεύγοντας να ανοίξει ένα μέτωπο με υψηλό πολιτικό ρίσκο.
Αναλυτικότερα οι ρυθμίσεις που μένουν στα συρτάρια αφορούν:
1. Επικουρικές συντάξεις και πλασματικά χρόνια: εκκρεμεί η δυνατότητα εξαγοράς πλασματικών ετών ασφάλισης και για την επικουρική σύνταξη, όχι μόνο για την κύρια. Το μέτρο αφορά κυρίως ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους που δεν συμπληρώνουν τα ελάχιστα 15 χρόνια ασφάλισης. Εκτιμάται πως 25.000–35.000 νέοι συνταξιούχοι θα αποκτήσουν δικαίωμα επικουρικής σύνταξης μέσω της εξαγοράς.
2. Συντάξεις χηρείας. Πρόκειται για ένα θέμα που αφορά χιλιάδες ασφαλισμένους, κυρίως γυναίκες-χήρες, κι έχει τεράστιες κοινωνικές προεκτάσεις, το οποίο μπορεί να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Βάσει του αρχικού σχεδιασμού, η περικοπή θα πρέπει να επιβληθεί σε όλες τις συντάξεις χηρείας (ανδρών και γυναικών) που δόθηκαν πριν την 1η Οκτωβρίου 2020 και σήμερα ο δικαιούχος εργάζεται ή συνταξιοδοτείται. Έτσι παρατείνεται η αγωνία για περίπου 100.000 συνταξιούχους δικαιούχους συντάξεων χηρείας του ιδιωτικού τομέα για το αν και πότε θα περικοπεί το εισόδημά τους κι αν θα κληθούν να επιστρέψουν ποσά από το 2020 και μετά.
3. Ενιαίος Κανονισμός Παροχών σε Χρήμα: Ο νέος κανονισμός παροχών που είναι έτοιμος αλλά δεν φαίνεται να κατατίθεται επιδιώκει να ενοποιήσει τα διαφορετικά καθεστώτα που ισχύουν έως σήμερα για τις παροχές σε χρήμα ανά πρώην ταμείο. Με την εφαρμογή του, προβλέπεται εξομοίωση όλων των παροχών (όπως επίδομα ασθένειας, μητρότητας, αναπηρίας, εργατικού ατυχήματος και έξοδα κηδείας) στο επίπεδο που ισχύει στο πρώην ΙΚΑ. Αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες ασφαλισμένοι και συνταξιούχοι, κυρίως από τα πρώην ευγενή ταμεία των ΔΕΚΟ και των τραπεζών, θα δουν να περιορίζονται παροχές τις οποίες εξακολουθούν να απολαμβάνουν, παρά την ενοποίηση των ταμείων στον ΕΦΚΑ. Η εφαρμογή του ενιαίου κανονισμού δεν θα ξεκινήσει ούτε το 2026.
4. Εργόσημο και ψηφιοποίηση πληρωμών: Εκκρεμεί να τεθεί ανώτατο πλαφόν και γίνεται υποχρεωτική η ηλεκτρονική συναλλαγή είτε μέσω τράπεζας, είτε πλατφόρμας στον ΕΦΚΑ. Στόχος είναι η ενίσχυση της διαφάνειας σε αγορές εργασίας όπου παρατηρούνται αδήλωτες ώρες απασχόλησης. Στόχος είναι η αντιμετώπιση φαινομένων φοροδιαφυγής και «ξεπλύματος μαύρου χρήματος».
5. Αναγνώριση ασφαλιστικών ημερών της περιόδου μητρότητας και λοχείας. Πρόκειται για ρύθμιση που αφορά την ενοποίηση όλων των ενσήμων που έχουν οι μητέρες σε διαφορετικά ταμεία κατά την εγκυμοσύνη. Οι ημέρες θα υπολογίζονται συνολικά και όχι μεμονωμένα σε κάθε πρώην φορέα. Με τον τρόπο αυτό θα γίνεται πιο δίκαιος υπολογισμός επιδομάτων, ανεξαρτήτως ταμείου ασφάλισης, με αποτέλεσμα την επιπλέον αύξηση των επιδομάτων κυοφορίας και λοχείας. Η ιδέα για ενοποίηση των ασφαλιστικών ημερών μητρότητας και λοχείας από διαφορετικά ταμεία του e-ΕΦΚΑ είναι μια πρόταση για δίκαιο υπολογισμό επιδομάτων, καθώς οι μητέρες που εργάστηκαν σε διαφορετικούς φορείς κατά την εγκυμοσύνη θα βλέπουν τον συνολικό χρόνο ασφάλισης να προσμετράται για τη χορήγηση των παροχών. Σήμερα, η απονομή του επιδόματος βασίζεται στην ασφάλιση στον e-ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ). Για να λάβει μια εργαζόμενη το επίδομα, θα πρέπει να έχει πραγματοποιήσει τις απαραίτητες ημέρες ασφάλισης κατά το διάστημα που ορίζεται από τη νομοθεσία, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη άλλες προηγούμενες ασφαλίσεις.
