Το πρόβλημα των καθυστερήσεων στην απονομή επικουρικών συντάξεων παραμένει ένα από τα πιο επίμονα «αγκάθια» στο σύστημα του e-ΕΦΚΑ, ταλαιπωρώντας για χρόνια χιλιάδες ασφαλισμένους σε όλη τη χώρα. Παρά τις νομοθετικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, οι διαδικασίες εξακολουθούν να είναι χρονοβόρες, κυρίως στις περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης, όπου ένας εργαζόμενος έχει χρόνο σε δύο ή περισσότερα ταμεία.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΕΦΚΑ, οι εκκρεμείς αιτήσεις για επικουρική σύνταξη φτάνουν σήμερα περίπου τις 30.000. Το μεγαλύτερο ποσοστό αφορά ασφαλισμένους που έχουν διανύσει χρόνο σε πρώην επικουρικά ταμεία, όπως το ΕΤΕΑΜ, σε συνδυασμό με ΟΑΕΕ, Δημόσιο ή ΕΤΑΠ-ΜΜΕ. Στις περιπτώσεις αυτές, η εσωτερική αλληλογραφία μεταξύ των υπηρεσιών του ΕΦΚΑ για τον προσδιορισμό του αρμόδιου φορέα μπορεί να διαρκέσει μήνες, ακόμη και χρόνια.
Το πρόβλημα είναι έντονο, καθώς το ισχύον καθεστώς απαιτεί να προσδιοριστεί ποιο ταμείο συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο χρόνο ασφάλισης και πληροί τις προϋποθέσεις απονομής. Στις περιπτώσεις με δύο ή τρία πρώην ταμεία, όπου τα αρχεία είναι συχνά χειρόγραφα ή αποθηκευμένα σε διαφορετικές υποδομές, η διαδικασία μπορεί να «μπλοκάρει» για πάνω από δύο χρόνια, ακόμα και για ασφαλισμένους με 25 ή 30 χρόνια συνολικής ασφάλισης.
Μια βελτίωση ήρθε με το νόμο 5078/2023, ο οποίος επέτρεψε την απονομή επικουρικής σύνταξης με βάση τη συμπλήρωση 15 ετών ασφάλισης. Η ρύθμιση αυτή έδωσε τη δυνατότητα στο ταμείο που υποβάλλεται η αίτηση να προχωρά στην έκδοση της σύνταξης, εφόσον ο ασφαλισμένος συμπληρώνει το ελάχιστο όριο των 15 ετών. Ωστόσο, η εμπειρία έδειξε ότι η παρέμβαση δεν αρκούσε για να αντιμετωπιστούν οι καθυστερήσεις σε ασφαλισμένους με πολυετή διαδοχική ασφάλιση.
Για τον λόγο αυτό, το υπουργείο Εργασίας επεξεργάζεται νέα διάταξη, η οποία καταργεί την υποχρεωτική εσωτερική αλληλογραφία μεταξύ υπηρεσιών του ΕΦΚΑ για τον προσδιορισμό αρμοδιότητας. Με τη νέα ρύθμιση, όλος ο χρόνος διαδοχικής επικουρικής ασφάλισης θα αντιμετωπίζεται ενιαία και η αποκλειστική αρμοδιότητα για την έκδοση της σύνταξης θα ανατίθεται στο τελευταίο ταμείο, ανεξάρτητα από το πού έχει διανυθεί ο μεγαλύτερος χρόνος ασφάλισης.
Στόχος της παρέμβασης είναι η απονομή της επικουρικής σύνταξης σε διαδικασία «fast track», αμέσως μετά την έκδοση της κύριας σύνταξης, χωρίς να απαιτούνται επιπλέον στάδια ελέγχου. Η αλλαγή αναμένεται να μειώσει δραστικά τις καθυστερήσεις και να διευκολύνει τους ασφαλισμένους, ιδιαίτερα εκείνους με μακροχρόνιο εργασιακό βίο σε πολλαπλά ταμεία.
Καθοριστικό ρόλο στην επιτάχυνση των διαδικασιών θα διαδραματίσει και η ψηφιοποίηση του αρχειακού υλικού του ΕΦΚΑ. Έχει ήδη ολοκληρωθεί η σάρωση περίπου 53 εκατομμυρίων εγγράφων, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη ο έλεγχος και η καταχώρισή τους στο ατομικό ασφαλιστικό ιστορικό κάθε ασφαλισμένου. Το έργο εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί έως το καλοκαίρι, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ταχύτερη και ασφαλέστερη απονομή τόσο των κύριων όσο και των επικουρικών συντάξεων.
Πού «κολλά» σήμερα το σύστημα
Με το ισχύον καθεστώς, όταν ο ασφαλισμένος έχει χρόνο σε περισσότερα από ένα επικουρικά ταμεία, απαιτείται εσωτερική διαδικασία για να διαπιστωθεί ποιος φορέας συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο χρόνο ασφάλισης και πληροί τις προϋποθέσεις απονομής. Η ανταλλαγή στοιχείων και η αλληλογραφία μεταξύ υπηρεσιών οδηγεί σε πολύμηνες καθυστερήσεις μόνο για τον καθορισμό της αρμοδιότητας.
Σε σύνθετες περιπτώσεις, όπου εμπλέκονται δύο ή τρία πρώην ταμεία με διαφορετικά αρχεία και χειρόγραφες καρτέλες ενσήμων, η αναμονή μπορεί να υπερβεί ακόμη και τα δύο έτη. Παρά το γεγονός ότι ο ασφαλισμένος μπορεί να έχει 25 ή 30 χρόνια διαδοχικής ασφάλισης, η διαδικασία «μπλοκάρει» έως ότου διαπιστωθεί ποιος φορέας θεωρείται αρμόδιος.
