Μειώνεται με σταθερό ρυθμό η χρήση μετρητών στις καθημερινές συναλλαγές σε ΗΠΑ και Ευρώπη, με τους νεότερους να πρωτοστατούν στη στροφή προς τα ψηφιακά πορτοφόλια και τις ανέπαφες πληρωμές. Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα μετρητά υποχωρούν πλέον σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ για πολλούς νέους η έννοια του παραδοσιακού πορτοφολιού έχει σχεδόν καταργηθεί.
Σύμφωνα με την Juniper Research, περίπου 4,4 δισ. άνθρωποι χρησιμοποιούν σήμερα ψηφιακά πορτοφόλια, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί κατά 35% μέχρι το 2030.
Αντίστοιχα, σε πρόσφατη έρευνα της Fed καταγράφεται ότι οι Αμερικανοί κάτω των 24 ετών πληρώνουν με το κινητό τους στο 45% των αγορών τους. Τα μετρητά αντιστοιχούν πλέον μόλις στο 14% των συναλλαγών και χρησιμοποιούνται κυρίως από άτομα άνω των 55 ετών και νοικοκυριά χαμηλότερων εισοδημάτων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η αλλαγή των συνηθειών είναι ιδιαίτερα έντονη στη νεολαία. Στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, ένας στους πέντε χρήστες ψηφιακών πορτοφολιών κυκλοφορεί συχνά χωρίς φυσικό πορτοφόλι, ενώ στη Βρετανία μόνο το 38% των νέων 18–24 ετών θεωρεί το πορτοφόλι αναγκαίο αντικείμενο της καθημερινότητας, σύμφωνα με τη ΜΚΟ Link Scheme. Παράλληλα, το 30% των Αμερικανών δηλώνει ότι δεν έχει κάνει ανάληψη τον τελευταίο μήνα, ενώ το 17% δεν έχει αγγίξει ΑΤΜ για πάνω από έξι μήνες.
Η στροφή αυτή επιταχύνθηκε μετά την πανδημία, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη προς τις ψηφιακές πληρωμές. «Ο κόσμος νιώθει πιο ασφαλής με το κινητό του παρά με ένα γεμάτο πορτοφόλι», σημειώνει ο Adam Gray της Stax Payments. Η τάση επηρεάζει ακόμη και τις καταναλωτικές συμπεριφορές: αν και παραδοσιακά οι κάρτες οδηγούσαν σε μεγαλύτερη σπατάλη, η Gen Z φαίνεται να ξοδεύει πιο απερίσκεπτα όταν έχει μετρητά στο χέρι. Έρευνα της Cash App έδειξε ότι το 54% των νέων θεωρεί πως τα μετρητά «δεν έχουν πραγματικές συνέπειες», σε αντίθεση με τις κάρτες όπου οι αλλαγές στο υπόλοιπο είναι άμεσα ορατές.
Παράλληλα, μελέτες για την ψυχολογία των πληρωμών αναδεικνύουν αντικρουόμενα μοτίβα. Το University of Notre Dame διαπιστώνει ότι οι καταναλωτές χρησιμοποιούν μετρητά για αγορές που τους προκαλούν ενοχές, ενώ η χρήση καρτών μπορεί να πυροδοτήσει «έκρηξη» ντοπαμίνης που μειώνει τις αντιστάσεις στη σπατάλη. Ερευνητές του MIT επισημαίνουν ότι ακόμη και ο ήχος του κινητού στις ανέπαφες συναλλαγές μπορεί να λειτουργήσει ως υπενθύμιση εξόδου χρημάτων και να περιορίσει την υπερβολική δαπάνη.
Στο μεταξύ, αυξάνεται ραγδαία και η χρήση των υπηρεσιών buy now, pay later. Κατά την εορταστική περίοδο του 2024 στις ΗΠΑ, η Gen Z χρησιμοποίησε BNPL περισσότερο από πιστωτικές κάρτες, καθώς οι όροι θεωρούνται πιο απλοί και διαφανείς.
