Η πολιτική ατζέντα της σημερινής ημέρας μονοπωλείται από τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, η ομιλία του δεν θα γίνει σε κλίμα αισιοδοξίας. Τα μηνύματα που εκπέμπει η πραγματική οικονομία σκιάζουν τις κυβερνητικές φιλοδοξίες και αυξάνουν την πίεση προς το Μαξίμου. Παρά τα μέτρα στήριξης που έχουν ανακοινωθεί τους τελευταίους μήνες, τα νοικοκυριά συνεχίζουν να στενάζουν υπό το βάρος της ακρίβειας, οι επιχειρήσεις παλεύουν με το αυξανόμενο κόστος και η ανάπτυξη εμφανίζει σημάδια κόπωσης.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,1%, τη στιγμή που η ανάπτυξη στο πρώτο εξάμηνο του 2025 περιορίστηκε στο 1,9%. Το ΑΕΠ αυξήθηκε μόλις κατά 1,7% το δεύτερο τρίμηνο σε σχέση με πέρυσι, οδηγώντας τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης του εξαμήνου στο 1,95%, κάτω από το ψυχολογικό όριο του 2%.
Η σχέση ανάμεσα στον πληθωρισμό και την οικονομική ανάπτυξη είναι καθοριστική. Όταν οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα από την παραγωγή, η ανάπτυξη καταγράφεται σε λογιστικό επίπεδο αλλά δεν αντανακλάται στην καθημερινότητα των πολιτών. Το φαινόμενο αυτό οδηγεί σε στασιμοπληθωρισμό, έναν συνδυασμό χαμηλής ανάπτυξης και υψηλών τιμών, που αποτελεί ίσως το πιο επικίνδυνο σενάριο για μια οικονομία. Οι μισθοί αποδεικνύονται ανεπαρκείς για την κάλυψη των αυξήσεων, ενώ η ανάπτυξη αποδυναμώνεται από την έλλειψη ουσιαστικής παραγωγικής ενίσχυσης.
Μέσα σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία, η κυβέρνηση ετοιμάζεται να ανακοινώσει μια ευρεία φορολογική μεταρρύθμιση. Το νέο σχέδιο, που αναμένεται να παρουσιαστεί από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στη Θεσσαλονίκη, στοχεύει στη μεσαία τάξη και κυρίως στις οικογένειες με παιδιά. Όπως διαρρέει, δεν πρόκειται για απλή αύξηση του αφορολόγητου, αλλά για ριζική αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της φορολογίας, εμπνευσμένη από το γαλλικό μοντέλο. Εκεί, το οικογενειακό εισόδημα «σπάει» σε επιμέρους τμήματα ανάλογα με τα μέλη και φορολογείται με χαμηλότερους συντελεστές, μειώνοντας σημαντικά τις επιβαρύνσεις.
Στην Ελλάδα, μια οικογένεια με δύο παιδιά και εισόδημα 40.000 ευρώ φορολογείται σήμερα περίπου με 4.500 ευρώ. Στη Γαλλία, με το ίδιο εισόδημα, ο φόρος δεν ξεπερνά τα 600 ευρώ. Το υπουργείο Οικονομικών φιλοδοξεί να προσαρμόσει αυτό το σύστημα στην ελληνική πραγματικότητα, προσφέροντας ελαφρύνσεις ήδη από το πρώτο παιδί. Ο ανώτατος συντελεστής 44% θα εφαρμοστεί για εισοδήματα άνω των 50.000 ή 60.000 ευρώ, ενώ η μεσαία τάξη, μεταξύ 10.000 και 50.000 ευρώ, αναμένεται να δει αισθητές μειώσεις.
Ωστόσο, οι φοροελαφρύνσεις από μόνες τους δύσκολα θα αντιστρέψουν την εικόνα. Τα δημογραφικά στοιχεία σκιαγραφούν ένα εφιαλτικό τοπίο. Το 2023 καταγράφηκαν μόλις 71.455 γεννήσεις έναντι 128.101 θανάτων, με το φυσικό ισοζύγιο στο -56.646. Ο δείκτης γονιμότητας βρίσκεται σταθερά στο 1,3 παιδιά ανά γυναίκα, πολύ κάτω από το όριο αναπλήρωσης των γενεών. Η συρρίκνωση του πληθυσμού απειλεί το ασφαλιστικό, την αγορά εργασίας και τη βιωσιμότητα των κοινωνικών δομών.
Όλα αυτά συνθέτουν μια εικόνα που δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Η οικονομία αναπτύσσεται αναιμικά, η κοινωνία πιέζεται, το δημογραφικό επιδεινώνεται και το περιβάλλον παραμένει ανοχύρωτο. Οι εξαγγελίες στη ΔΕΘ μπορεί να φέρουν πρόσκαιρη ανακούφιση, αλλά χωρίς ένα συνεκτικό εθνικό σχέδιο που θα συνδέει τη δημογραφία με την απασχόληση, την κοινωνική προστασία, την υγεία και την πράσινη ανάπτυξη, η χώρα θα συνεχίσει να παλεύει με τα ίδια αδιέξοδα.
