Σε 1-3 μήνες στο Λεκανοπέδιο Αττικής (για όλες τις ειδικότητες), 2-4 μήνες για όλες τις ειδικότητες στη Θεσσαλονίκη, ενώ για την υπόλοιπη χώρα, ο χρόνος αναμονής για Α.Υ.Ε. κυμαίνεται από 2- 3 μήνες για όλες τις παθήσεις πλην των επίμαχων (νευρολογικών - ψυχιατρικών) που υπερβαίνουν το τρίμηνο. Για τις Β.Υ.Ε. ο χρόνος αναμονής είναι μεγαλύτερος εξαιτίας του περιορισμού συμμετοχής των ιατρών που εξέτασαν στην Α.Υ.Ε.
Όπως επισημαίνει ο κ. Πατσούρης, «κατά κανόνα τα αιτήματα με τη μεγαλύτερη καθυστέρηση αφορούν εφορία, θέσεις στάθμευσης κ.λ.π. καθότι έχει δοθεί προτεραιότητα στις απονομές και παρατάσεις συντάξεων και σε αιτήματα για χορήγηση προνοιακών επιδομάτων.»
Στο συνέδριο με θέμα "Κοινωνική Προστασία - Πρόνοια και Ατομα με Αναπηρία: Υπό το πρίσμα της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία σε περίοδο οικονομικής κρίσης", κατά την περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης έγινε γνωστό ότι έως τις 21 Νοεμβρίου, ήταν 12.659 τα εκκρεμή αιτήματα. Πρόκειται για το μικρότερο υπόλοιπο από ενάρξεως λειτουργίας των ΚΕΠΑ, μιας και μέχρι το α΄ πεντάμηνο του 2014 τα εκκρεμή αιτήματα κυμαίνονταν από 65-70.000. Από το σύνολο των 12.659 εκκρεμών περιστατικών τα 6.678(53%) αφορούν: 2.241 (18%) ψυχιατρικά, 2.855 νευρολογικά (23%), 1.582 καρδιολογικά (12%). Ο προγραμματισμός των Υ.Ε. γίνεται 40-60 ημέρες περίπου πριν την πραγματοποίησή τους για την εύρυθμη λειτουργία των Μονάδων Υγείας.
Υπολογίζεται ότι κατατίθενται κατά μέσο όρο 11.000 εισερχόμενα αιτήματα ανά μήνα. Το τελευταίο εξάμηνο υπάρχουν 1.500 προγραμματισμένες επιτροπές και 22.000-29.000 προγραμματισμένα περιστατικά ανά μήνα κατά μέσο όρο.
Η κατάσταση όμως ήταν σαφώς χειρότερη τα προηγούμενα δυόμιση χρόνια. Το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο που παραθέτει στην ομιλία του ο κ. Πατσούρης είναι ότι, «με την έναρξη εφαρμογής των ΚΕ.Π.Α. υπήρχαν 480 ιατροί, οι οποίοι ήταν ελάχιστοι για να αντιμετωπίσουν τους υφιστάμενους όγκους εκκρεμοτήτων. Σήμερα το Ειδικό Σώμα αποτελείται από 1825 ιατρούς του πρώην ΕΟΠΥΥ και 151 ιδιώτες ιατρούς.»
Από τα απολογιστικά στοιχεία λειτουργίας των Υ.Ε. ΚΕ.Π.Α., τα οποία αφορούν τη συνολική, πανελλαδική λειτουργία των Κέντρων, μέχρι τις 31-10-2014, προκύπτουν τα εξής επιμέρους στοιχεία:
• Έχουν εισαχθεί 426.150 αιτήματα προς εξέταση και υπεβλήθησαν 54.598 ενστάσεις (από ασφαλισμένους 51.843 - από φορείς 2.755).
• Έχουν προγραμματιστεί 35.967 επιτροπές (660.818 περιστατικά).
• Εκδόθηκαν 437.735 οριστικές αποφάσεις.
• Ακυρώθηκαν 5.474 επιτροπές (109.124 περιστατικά) λόγω:
*Μη προσέλευσης ιατρών σε προγραμματισμένες υγειονομικές επιτροπές (ιδίως κατά το πρώτο διάστημα λειτουργίας των ΚΕ.Π.Α).
*Επίσχεσης εργασίας στη Βόρεια Ελλάδα (από 10/06/2013-02/08/2013 με 383 ακυρωμένες επιτροπές και 8.426 περιστατικά).
*Απεργίας διαρκείας των ιατρών (από 25/11/2013-31/03/2014 με 3.062 ακυρωμένες επιτροπές και 65.160 περιστατικά).
• Αναπέμφθηκαν σε άλλες ειδικότητες 38.132 περιστατικά (πλήθος αιτούντων δηλώνουν πάνω από τρεις παθήσεις προς εξέταση, π.χ παθολογική, ορθοπεδική, ουρολογική και ψυχιατρική).
• Αναβλήθηκαν λόγω ελλειπόντων δικαιολογητικών 23.981 περιστατικά.
• Δεν προσήλθαν σε προγραμματισμένες επιτροπές 66.949 περιστατικά (αδυναμία προσέλευσης τη συγκεκριμένη ημερομηνία που είχαν προγραμματιστεί ή αδυναμία επικοινωνίας με τον ενδιαφερόμενο).
Από το σύνολο των εισερχομένων αιτημάτων (μέχρι 31/10/2014) ενδεικτικά αναφέρεται ότι:
• 140.910 αφορούσαν αιτήματα για απονομή και παράταση σύνταξης.
• 83.145αφορούν αιτήματα για φορολογική χρήση.
• 165.465 αφορούν αιτήματα για προνοιακά επιδόματα.
Επισημαίνεται, ότι οι ΔΟΥ απαιτούν επανεξέταση όσων είχαν ιατρικές γνωματεύσεις επ΄ αόριστον, εκδοθείσες πριν την 01/09/2011 για:
• Απαλλαγή από το φόρο εισοδήματος.
• Απαλλαγή από τα τέλη κυκλοφορίας ή και τα τέλη ταξινόμησης.
• Καταγραφή αποτελεσμάτων οριστικών αποφάσεων.
Σημειώνεται ότι το 35,37% των περιπτώσεων που εξετάστηκαν, ή 154.825 αιτήματα, κατέληξαν σε ποσοστό αναπηρίας 67-79%, ενώ ένα 30,30% των περιπτώσεων (132.628 αιτήματα), κατέληξαν σε ποσοστό αναπηρίας 80 – 100%. Υπήρξε επίσης ένα 15,32%, δηλαδή 67.068 αιτήματα, που το ποσοστό αναπηρίας που κρίθηκαν ήταν 0-49% και άλλο ένα 19,01%, δηλαδή 83.214 αιτήματα, που διαπιστώθηκε ποσοστό αναπηρίας 50 – 66%.
Η πιστοποίηση της αναπηρίας γίνεται βάσει του Ενιαίου Πίνακα Προσδιορισμού Ποσοστού Αναπηρίας (Ε.Π.Π.Π.Α.) που έχει συνταχθεί από την Επιστημονική Κοινότητα. Προ της σύστασης των ΚΕ.Π.Α. η πιστοποίηση αυτή γινόταν με διάφορους τρόπους και ανάλογα με τους φορείς.
Επισημαίνεται, ότι οι αποφάσεις των Υγειονομικών Επιτροπών υπόκεινται σε διαδικασία δειγματοληπτικού ελέγχου. Καταγράφονται οι αποφάσεις και γίνεται στατιστική καταγραφή των αποτελεσμάτων.
Όπως τονίζει ο κ. Πατσούρης, «άμεσα θα προκηρυχθεί Διεθνής Ανοικτός Διαγωνισμός με αντικείμενο "Επιχειρησιακός σχεδιασμός και Πληροφοριακό Σύστημα Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ)"». Στόχος είναι με την ολοκλήρωσή του να επιτευχθούν τα εξής:
*Διασύνδεση του μηχανογραφικού συστήματος με όλους του Φ.Κ.Α.
*Πλήρης αυτοματοποίηση του προγραμματισμού των επιτροπών.
*Άμεσος έλεγχος των αποδιδόμενων ποσοστών αναπηρίας.
*On line εκπαίδευση ιατρών και γραμματέων ΚΕ.Π.Α.
*Δυνατότητα ηλεκτρονικής κατάθεσης αίτησης και παρακολούθησης της πορείας της.
* Ενημέρωση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου τόσο για την ημερομηνία εξέτασης όσο και για τυχόν μεταβολές που θα αφορούν τα αιτήματα. (θα τεθεί σύντομα σε εφαρμογή).
*Διαδικτυακή άντληση ιατρικών γνωματεύσεων από Πιστοποιημένους Φ.Κ.Α., Δήμους και λοιπούς φορείς. Μετά την ολοκλήρωση της πιστοποίησης των εμπλεκομένων φορέων οι γνωματεύσεις θα διακινούνται αποκλειστικά με ηλεκτρονικό τρόπο. Έτσι θα εξαλειφθεί η πλαστότητα γνωματεύσεων (μέχρι τώρα έχουν αποκαλυφθεί πάρα πολλές), και θα αποφευχθούν άσκοπες μετακινήσεις των ατόμων με αναπηρία.
Ο κ. Πατσούρης θεωρεί ότι, μετά από τρία χρόνια λειτουργίας των ΚΕ.Π.Α., η βασική παθογένεια του συστήματος πιστοποίησης της αναπηρίας στη χώρα είναι «ο κατακερματισμός των διατάξεων ανά ΦΚΑ ή Υπηρεσία του Δημοσίου χορήγησης των κάθε είδους παροχών αναπηρίας, οι περισσότερες των οποίων δεν έχουν επικαιροποιηθεί ή εξορθολογιστεί επί δεκαετίες. Εξαιτίας του υφιστάμενου πλαισίου λειτουργίας και υπό την παρούσα οικονομική συγκυρία (ύφεση - ανεργία κ.λ.π.), μεγάλος αριθμός συνανθρώπων μας επιχειρούν να πιστοποιήσουν με κάθε τρόπο κάποιας μορφής αναπηρία των ίδιων ή των μελών οικογενείας τους επιδιώκοντας την εξασφάλιση μέσων βιοπορισμού ή πρόσθετης οικονομικής εξασφάλισης και λήψης φοροαπαλλαγών και κάθε είδους ελαφρύνσεων ή διευκολύνσεων παρέχει η πολιτεία στα άτομα με αναπηρία».
Σημειώνεται ότι στις Ευρωπαϊκές χώρες και στην Αμερική, σε ότι αφορά στην αναπηρία έχει δοθεί προτεραιότητα στην αποκατάσταση, ενώ στην Ελλάδα δυστυχώς η αναπηρία είναι ταυτισμένη μόνο με παροχές.
Έτσι, σημειώνει ο κ. Πατσούρης, «ο αποκλεισμός των ατόμων με αναπηρία από την αγορά εργασίας συντηρεί και πολλές φορές μεγιστοποιεί την εξάρτησή τους. Δεν επιτρέπει την ανάπτυξη όλων των πτυχών της προσωπικότητάς τους και την αυτόνομη διαβίωσή τους και τους καθιστά παθητικούς δέκτες. Η αποκατάσταση είναι μια διαδικασία που προορίζεται να διευκολύνει τα άτομα με αναπηρίες ώστε να επιτύχουν και να διατηρήσουν μια βέλτιστη σωματική, διανοητική, ψυχολογική και κοινωνική λειτουργία. Τα κοινοτικά κέντρα αποκατάστασης επικεντρώνονται στην ενίσχυση της ποιότητας ζωής των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους, την κάλυψη βασικών αναγκών και την εξασφάλιση της κοινωνικής ένταξης και της συμμετοχής τους».
Επισημαίνεται ότι χρειάζεται εναρμόνιση της κείμενης νομοθεσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης και των υπηρεσιών του Δημοσίου με το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ΚΕ.Π.Α. και τις ρυθμίσεις του Ε.Π.Π.Π.Α. Έως τώρα διαπιστώνεται ότι δεν χορηγούνται από όλους τους φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης και από την Πρόνοια με τις ίδιες προϋποθέσεις οι παροχές. Για παράδειγμα, το ΙΚΑ με Π.Α. 50% δίνει τη μισή σύνταξη υπό τις απαιτούμενες ασφαλιστικές προϋποθέσεις - δε δίνει όμως ο ΟΑΕΕ ή ο ΟΓΑ. Άλλο παράδειγμα είναι η δυνατότητα υποβολής ένστασης στη Β.Υ.Ε η οποία τελεί στον ΟΓΑ υπό τον περιορισμό ότι έχει κριθεί ο αιτών στην Α.Υ.Ε με τουλάχιστον 40% ποσοστό αναπηρίας, για τους άλλους Φορείς δεν υπάρχουν περιορισμοί.
Σχετική Επιτροπή, υπό τον γγ Κοινωνικής Ασφάλισης, έχει συσταθεί ήδη από τον Μάρτιο του 2013. Σε σχέση με την Πρόνοια έχουν προταθεί τα εξής:
• Προσδιορισμός μηχανισμών ελέγχου πριν και μετά τη χορήγηση των επιδομάτων (ύπαρξη μόνιμης κατοικίας στην Ελλάδα).
• Επανακαθορισμός των περιπτώσεων που απαιτούν ιατρική γνωμάτευση ΚΕ.Π.Α. (προκειμένου να επιτευχθεί μείωση των περιστατικών που παραπέμπονται) και η θέσπιση ενιαίων κανόνων παραπομπής στα ΚΕ.Π.Α. για την πιστοποίηση του βαθμού αναπηρίας των ασφαλισμένων και ανασφάλιστων πολιτών.
• Έκδοση παραπεμπτικού από την Πρόνοια προκειμένου να διευκρινίζεται επ΄ ακριβώς το αίτημα και να αποφεύγονται οι επανεισαγωγές σε νέα υγειονομική επιτροπή για διόρθωση του λεκτικού επί των ιατρικών γνωματεύσεων. Έχει κατατεθεί συναρμοδίως σχετική διάταξη νόμου με την οποία επίσης προβλέπονται ζητήματα έναρξης χορήγησης διαφόρων επιδομάτων.
• Απαιτούνται επίσης:
* Προσαρμογές στον υφιστάμενο Ε.Π.Π.Π.Α. ώστε:
- Να προστεθούν πιθανά νέες παθήσεις για επ΄αόριστον αναπηρία με σκοπό την περαιτέρω μείωση των εισερχομένων αιτημάτων και την αποφυγή άσκοπης ταλαιπωρίας των ατόμων με αναπηρία.
- Να εξορθολογιστούν υφιστάμενα προβλεπόμενα ποσοστά για διάφορες παθήσεις που οδηγούν σε στρεβλώσεις και καταστρατηγήσεις της έννοιας αναπηρίας. (έχουν προταθεί και κατατεθεί αρμοδίως στην Ειδική Επιστημονική Επιτροπή).
