Το Κοινό Σχέδιο Δράσης, όπως ονομάζεται, για την είσπραξη των ασφαλιστικών εισφορών, αποτελεί μνημονιακή δέσμευση και έχει θεσμοθετηθεί με το νόμο 4046/2012 και προβλέπει την ενσωμάτωση των διαδικασιών υποβολής δηλώσεων ασφαλιστικών εισφορών, καταβολής και είσπραξής τους, στη φορολογική διοίκηση.
Στόχος του προγράμματος μεταρρύθμισης είναι η βελτίωση της εισπραξιμότητας των φορέων κοινωνικής ασφάλισης δημιουργώντας ένα αποτελεσματικότερο σύστημα είσπραξης το οποίο παράλληλα θα εξασφαλίζει απλούστερες, ταχύτερες και φιλικότερες προς τους υπόχρεους καταβολής ασφαλιστικών εισφορών, διαδικασίες.
Η μεταβίβαση της είσπραξης των εισφορών στο φορολογικό σύστημα, καθώς και η απλοποίηση των εφαρμοζόμενων διαδικασιών, αποσκοπεί στην ν αντιμετώπιση του προβλήματος ρευστότητας που αντιμετωπίζουν τα ασφαλιστικά Ταμεία. Οι οφειλές προς τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο, ενώ μόνο οι οφειλές προς το ΙΚΑ ξεπερνούν τα 11 δις ευρώ.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της ΚΥΑ, για την επίτευξη του στόχου θα πρέπει να εξασφαλιστεί:
- Η αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των Υπουργείων Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας και Οικονομικών μέσω της στενής και συστηματικής συνεργασίας των εμπλεκόμενων φορέων και υπηρεσιών.
- Η παράλληλη εκτέλεση επί μέρους δράσεων στο πλαίσιο προκαταρκτικών εργασιών για ένα ενοποιημένο μοντέλο είσπραξης ασφαλιστικών εισφορών και φορολογικών εσόδων.
- Υιοθέτηση ενός χρονοδιαγράμματος άμεσης εφαρμογής για την ενσωμάτωση στη φορολογική διοίκηση της είσπραξης ασφαλιστικών εισφορών, με δέσμευση για τα ακόλουθα:
Την προετοιμασία για τη μεταρρύθμιση, μέσω της σύστασης μιας κοινής ομάδας εργασίας με εκπροσώπους του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, των αρμοδίων υπηρεσιών της φορολογικής διοίκησης, της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων, της ΗΔΙΚΑ ΑΕ, του ΙΚΑ, του ΟΑΕΕ, του ΟΓΑ με αντικείμενο την εποπτεία και παρακολούθηση: Το ενοποιημένο μοντέλο είσπραξης προϋποθέτει ένα κεντρικό σύστημα υποβολής δηλώσεων, καταβολής οφειλομένων και είσπραξης εισφορών. Απώτερος σκοπός είναι να μειωθεί το διαχειριστικό κόστος για τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης και παράλληλα να απλοποιηθεί η διαδικασία της υποβολής δηλώσεων και της καταβολής οφειλομένων για τους υπόχρεους πληρωμής ασφαλιστικών εισφορών και φόρων. Το νέο μοντέλο είσπραξης θα επιτρέψει στους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης να επικεντρωθούν στις κύριες αρμοδιότητές τους που είναι η εξυπηρέτηση και έκδοση παροχών στους δικαιούχους και όχι η είσπραξη εισφορών.
Οι άξονες προτεραιότητας για την υλοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος έχουν ως εξής:
Σε πρώτη φάση συστήνεται κοινή ομάδα εργασίας με εκπροσώπους από το υπουργείο Εργασίας, της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων (ΓΓΠΣ), της ΗΔΙΚΑ, του ΙΚΑ, του ΟΑΕΕ, του ΟΑΕΕ, με αντικείμενο:
- Την προετοιμασία της μελέτης σκοπιμότητας (ποσοτική και ποιοτική ανάλυση) για την ενσωμάτωση των διαδικασιών υποβολής δηλώσεων ασφαλιστικών εισφορών, καταβολής και είσπραξής τους, στη φορολογική διοίκηση
- Το σχεδιασμό ενός λειτουργικού, ενοποιημένου μοντέλου είσπραξης ασφαλιστικών εισφορών και φόρου εισοδήματος φυσικών / νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων
- Την ενοποίηση του μητρώου των υπόχρεων πληρωμής/συνεισφερόντων
- Τη νομική εναρμόνιση (πλήρης παραμετροποίηση) της βάσης των εισφορών μεταξύ των Ταμείων και του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων/ασφαλιστικών κλάσεων
Όπου κρίνεται απαραίτητο, θα πρέπει να εξασφαλίζεται η συμμετοχή των εκπροσώπων και των λοιπών ΦΚΑ.
Το χρονοδιάγραμμα της μεταρρύθμισης είναι:
30/09/2014 Μελέτη σκοπιμότητας για την ενσωμάτωση των διαδικασιών υποβολής δηλώσεων ασφαλιστικών εισφορών, καταβολής και είσπραξής τους, στη φορολογική διοίκηση (ποσοτική και ποιοτική ανάλυση).
31/12/2015 Δημιουργία του Κεντρικού Μητρώου των υπόχρεων καταβολής ασφαλιστικών εισφορών και φόρου εισοδήματος φυσικών / νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων.
31/12/2016 Εναρμόνιση (πλήρης παραμετροποίηση) της βάσης εισφορών μεταξύ των μεγαλύτερων Ταμείων Κοινωνικής Ασφάλισης με το φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων/ασφαλιστικών κλάσεων.
01/07/2017 Συγχώνευση της είσπραξης ασφαλιστικών εισφορών στη φορολογική διοίκηση.
1) Μελέτη σκοπιμότητας - Ποσοτική και ποιοτική Ανάλυση (30/09/2014)
Ο άξονας αυτός περιλαμβάνει την απαιτούμενη ποιοτική και ποσοτική ανάλυση για την εκπόνηση της μελέτης σκοπιμότητας, με καθολική διασταύρωση των υποχρεώσεων εγγραφής, υποβολής δηλώσεων και καταβολής εισφορών (πληθυσμός συνεισφερόντων) στους ΦΚΑ και στη φορολογική διοίκηση για να παρασχεθούν επαρκή δεδομένα και να τεκμηριωθεί η επιχειρησιακή σκοπιμότητα του έργου. Η ανάλυση αυτή θα παρέχει πληροφορίες για τα πραγματικά στοιχεία που μετρούν τα δυνητικά οφέλη των εσόδων και την αναμενόμενη μείωση του διοικητικού και γραφειοκρατικού κόστους από την προσπάθεια μεταρρύθμισης. Η ανάλυση αυτή θα παράγει τα ακόλουθα αποτελέσματα:
- Προσδιορισμό της πιθανής αύξησης των εσόδων για κάθε ΦΚΑ και είδος εισφοράς.
- Εντοπισμό των διαφορών στη βάση υπολογισμού (μισθό) των εισφορών και της φορολόγησης για μισθωτούς συνεισφέροντες.
- Εντοπισμό μη δηλωμένων συνεισφερόντων.
- Εντοπισμό διπλοεγγεγραμμένων συνεισφερόντων (ελεύθεροι επαγγελματίες, μισθωτοί, αυτοαπασχολούμενοι).
- Προσδιορισμό του κοινού αναγνωριστικού στοιχείου τους.
- Προσδιορισμό του συνολικού πληθυσμού συνεισφερόντων και υπόχρεων πληρωμής για ασφάλιση και φορολόγηση.
- Προσδιορισμό ποσοστού συμμόρφωσης για τους προηγούμενους 27 μήνες.
- Εκτίμηση προτύπων συμπεριφοράς των υπόχρεων πληρωμής.
- Προσδιορισμό διαφορών μεταξύ πραγματικής οφειλής και πληρωμής.
- Εντοπισμό των περιοχών μη συμμόρφωσης βάσει του τομέα επιχειρηματικότητας και την γεωγραφική περιοχή για την ασφάλιση και τη φορολόγηση.
- Συγκρότηση της βάσης για το κεντρικό μητρώο των υπόχρεων πληρωμής/συνεισφερόντων.
- Προσδιορισμό του αναμενόμενου διοικητικού οφέλους.
Για την ταυτοποίηση των ανωτέρω στοιχείων απαιτείται η συνεργασία των πληροφοριακών συστημάτων της ΗΔΙΚΑ ΑΕ, του ΙΚΑ_ΕΤΑΜ, της φορολογικής διοίκησης, των πληροφοριακών συστημάτων των λοιπών Ταμείων, της ΕΡΓΑΝΗ και της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων.. Η ανταλλαγή δεδομένων και στοιχείων από τους αναφερόμενους φορείς είναι θεμελιώδους σημασίας για την επιτυχία του έργου. Για το σκοπό αυτό τα Υπουργεία Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας και Οικονομικών θα διασφαλίσουν και θα εποπτεύσουν τους καθ' ύλην αρμόδιους φορείς για την υποβολή όλων των απαιτούμενων, διαθέσιμων στοιχείων εντός των προθεσμιών που θα τεθούν.
2) Δημιουργία Κεντρικού Μητρώου υπόχρεων εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και φόρου εισοδήματος φυσικών / νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων (31/12/2015)
Η δημιουργία ενός Κεντρικού/Ενιαίου Μητρώου υπόχρεων εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και φόρου εισοδήματος και ενιαίας διαδικασίας εγγραφής συνιστά έναν ουσιώδη άξονα των δράσεων για την ενοποίηση της είσπραξης ασφαλιστικών εισφορών και φόρου εισοδήματος.
Σε πρώτη φάση έως το τέλος Σεπτεμβρίου θα υπάρξει μια πρώτη προετοιμασία για τη δημιουργία Κεντρικού Μητρώου, με έμφαση στον τρόπο με τον οποίο οι παλιές οφειλές εγγεγραμμένες στο ΚΕΑΟ θα ενσωματωθούν στο μοντέλο αναφοράς και είσπραξης. Ουσιαστικά πρόκειται για την προκαταρκτική εργασία για το έργο της ενοποίησης της είσπραξης ασφαλιστικών εισφορών και φορολογικών εσόδων.
3) Εναρμόνιση (πλήρης παραμετροποίηση) της βάσης εισφορών μεταξύ των μεγαλύτερων Ταμείων Κοινωνικής Ασφάλισης με το φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων /ασφαλιστικών κλάσεων (31.12.2016)
Η εναρμόνιση των κανόνων λειτουργίας σε όλα τα πεδία που συνδέονται με τις λειτουργίες είσπραξης εισφορών και εσόδων των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης και της φορολογικής διοίκησης συνιστά καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχή υλοποίηση του σχεδίου μεταρρύθμισης. Τα πεδία εναρμόνισης αφορούν ενδεικτικά τα ακόλουθα:
- Κοινά ψηφία ταυτοποίησης
- Βάση Υπολογισμού Εισφορών
- Ελάχιστη - μέγιστη βάση υπολογισμού
- Ποσοστιαία σύνθεση της εισφοράς
- Ελάχιστη - Μέγιστη αξία εισφοράς
- Απαλλαγές - εξαιρέσεις
- Έκδοση πράξης χρέωσης και ειδοποίησης - καθορισμένες ημερομηνίες ειδοποίησης και πληρωμής
- Περίοδος χάριτος πληρωμής
- Τρόπος και τόπος καταβολής (διατάξεις περί πραγματοποίησης πληρωμών - ενδοτραπεζικό Σύστημα)
- Προσαυξήσεις-Πρόστιμα καθυστερημένων πληρωμών
- Κανόνες διαχείρισης περί μη συμμόρφωσης και επεξεργασία των μη καταβληθεισών εισφορών
- Κανόνες για την κατανομή μερικής πληρωμής ανεξόφλητων χρεών
- Έλεγχος της ελάχιστης ετήσιας απαιτούμενης εργασίας
