Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πρότεινε την έκδοση κοινού χρέους που θα βαρύνει τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και όχι τα 27 κράτη - μέλη της ΕΕ, ώστε να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες της κρίσης του κορονοϊού.
«Αυτή είναι η στιγμή της Ευρώπης» δήλωσε η πρόεδρος φον ντερ Λάιεν, και πλέον στην Ευρώπη περιμένουν να δουν εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων) θα προχωρήσουν με επιτυχία σε αυτή την κρίση.
Οι πρώτες αντιδράσεις από την Ολλανδία, όσο και από τη Γερμανία, την Ισπανία, την Ελλάδα και την Ιταλία αφήνουν να εννοηθεί ότι οι διαπραγματεύσεις θα είναι έντονες τις επόμενες εβδομάδες με σκοπό να επιτευχθεί μια συμφωνία στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου. Η Γερμανία, αναμένεται να αναλάβει την εξάμηνη προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ την 1η Ιουλίου, κάτι που ίσως οδηγήσει τις διαπραγματεύσεις να κρατήσουν ακόμη περισσότερο.
Το σχέδιο της Κομισιόν και οι προϋποθέσεις
Στα 750 δις ευρώ θα ανέρχεται το συνολικό ποσό που θα αντλήσει η Κομισιόν από τις διεθνείς αγορές για τα κράτη – μέλη της ΕΕ και θα συνδεθεί με το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ (ΠΔΠ) για την περίοδο 2021-2027 ύψους 1,1 τρισεκατομμυρίου ευρώ. Ο επταετής προϋπολογισμός της ΕΕ θα ξεπερνάει συνολικά τα 1,8 τρισεκατομμύρια ευρώ, ρεκόρ για την ΕΕ.
Τα κράτη – μέλη της ΕΕ θα πρέπει να υποβάλλουν δικό τους σχέδιο ανασυγκρότησης της οικονομίας τους στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ το σχέδιο δεν πρέπει να έρχεται σε αντίθεση με τις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ, καθώς η Κομισιόν θα υποστηρίξει επενδύσεις μόνο εάν είναι συμβατές με τις τρεις αυτές προτεραιότητες.
- Την ενίσχυση των πολιτικών για την προστασία του περιβάλλοντος.
- Την ψηφιακή μετάβαση των οικονομιών των 27 κρατών – μελών και
- Την ενίσχυση της οικονομίας της ΕΕ, συνολικά.
Οι χώρες που πλήττονται περισσότερο από την κρίση θα επωφεληθούν και περισσότερο από το συγκεκριμένο πρόγραμμα της Κομισιόν. Η Ιταλία βρίσκεται στην πρώτη θέση με τις μη επιστρεπτέες εισφορές με 81,8 δισ. ευρώ και ακολουθεί η Ισπανία με 77,3 δισ. ευρώ, η Γαλλία με 38,8 δισεκατομμύρια ευρώ, η Πολωνία με 37,7 δισεκατομμύρια, η Γερμανία με 28,8 δισεκατομμύρια ευρώ και η Ελλάδα με 22,5 δισ. ευρώ. Εξάλλου, για τη χώρα μας, αντιστοιχούν περίπου άλλα 10 δισ. ευρώ από το τμήμα των 200 δισ. ευρώ του συνολικού πακέτου που θα δοθεί με τη μορφή δανείων ανεβάζοντας το συνολικό πακέτο στα 32 δισ. ευρώ.
Τα ποσά αφορούν μόνο στις άμεσες επιχορηγήσεις και συνεπώς δεν υπάρχει σύνδεση με τις πρακτικές του παρελθόντος, δηλαδή δε θα υπάρξει «τρόικα», «μνημόνιο» και τα χρήματα δεν θα εκταμιεύονται από το Eurogroup. Τον έλεγχο θα τον ασκεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να διασφαλίσει ότι τα ευρωπαϊκά κονδύλια θα χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη των οικονομιών και όχι για μικροπολιτικές επιδιώξεις των εθνικών κυβερνήσεων.
Τις παγίδες προσέχει η Αθήνα
Το σχέδιο «για την Επόμενη Γενιά» μοιάζει να είναι στα μέτρα των χωρών με τα μεγαλύτερα χρέη, την βαθύτερη ύφεση και τη υψηλότερη ανεργία, δηλαδή Ιταλία, Ισπανία και Ελλάδα. Το αρχικό πακέτο μισού δισ. (πρόταση Γαλλίας-Γερμανίας) φάνταζε φτωχό, το ευρωομόλογο 1 τρισ ευρώ απίθανο να γίνει πραγματικότητα, όμως το πακέτο των 750 δισ. από την Κομισιόν μοιάζει ελπιδοφόρο για τις περισσότερες χώρες του Νότου.
Το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών ψάχνει στις 50 και πλέον σελίδες της παρουσίασης του σχεδίου, να βρει τυχόν παγίδες και κακοτοπιές, με τον υπουργό Οικονομικών της χώρας μας, Χρήστο Σταϊκούρα, να αναφέρει ότι «οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανταποκρίνονται σε μεγάλο βαθμό στις θέσεις της Ελληνικής Κυβέρνησης».
Πρόκειται για ένα από τα πιο γενναιόδωρα πακέτα που ως τώρα έχει τεθεί σε συζήτηση, το οποίο δίνει στις χώρες οικονομικές ενισχύσεις και όχι μόνον δάνεια, ενώ στηρίζεται στην αμοιβαία ανάληψη χρέους από την ΕΕ, όπως και το ευρωομόλογο δηλαδή.
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει για την προσεχή τετραετία (2021-2024) επιχορηγήσεις που εκτιμώνται σε 3% του ΑΕΠ ετησίως.
Όπως και στα ΕΣΠΑ, για να πάρουν τα κράτη τα λεφτά, θα πρέπει να τα στρέψουν σε επιλέξιμες δαπάνες. Στην τελευταία περίπτωση, πρόκειται για εθνικά σχέδια ανάκαμψης, τα οποία τα κράτη-μέλη θα καταρτίσουν με βάση τις επενδυτικές και μεταρρυθμιστικές τους προτεραιότητες, τη στήριξη υγιών επιχειρήσεων μέσα από κεφαλαιακή ενίσχυση, κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων και ενίσχυση της αυτονομίας της ευρωπαϊκής οικονομίας, καθώς και δράσεις πρόληψης και προετοιμασίας της Ε.Ε. έναντι μελλοντικών υγειονομικών κρίσεων.
Οι ανησυχίες της χώρας μας
Η χθεσινή πρόταση είναι, σύμφωνα με τους ειδικούς, συμφέρουσα για τη χώρα μας, αλλά αποφάσεις δεν υπάρχουν. Οι συζητήσεις θα ξεκινήσουν προς τα τέλη Ιουνίου, ίσως και Ιούλιο, ενώ οι εκταμιεύσεις δεν θα ξεκινήσουν πριν το β΄εξάμηνο του 2020 ή ακόμα και το 2021, κάτι που είναι και το πιθανότερο.
Παράλληλα, δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο αν είναι υποχρεωτικά τα δάνεια 9,4 δισ για να μπορεί η Ελλάδα να πάρει την επιχορήγηση των 22,5 δις. Με τα πρώτα στοιχεία, δεν προκύπτει υποχρέωση όρων Μνημονίου για τα δάνεια, όπως προαναφέρθηκε.
Η Κομισιόν θα δανειστεί για 30 χρόνια και το δάνειο θα αποπληρωθεί από το 2028 έως το 2058. Δεν είναι σαφές ακόμα πότε και θα πόσα θα πρέπει να αρχίσουν να αποπληρώνουν και οι χώρες.
Γιατί αναλαμβάνει η ΕΕ την έκδοση χρέους
Η χρηματοδότηση με χρέος που αγοράζει η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πλεονεκτήματα για τα κράτη – μέλη όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Ελλάδα.καθώς δεν συνυπολογίζεται στους εθνικούς δείκτες χρέους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να συμπεριλάβει το ταμείο των 750 δισ. ευρώ στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, ενώ το κοινό χρέος θα αποπληρωθεί σε βάθος χρόνου έως και 30 ετών βάσει των συνεισφορών των κρατών – μελών στον προϋπολογισμό της ΕΕ.
Η συνεισφορά της Γερμανίας στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό προσεγγίζει το 25%, της Γαλλίας το 20%, της Ιταλίας το 15% ενώ η Ελλάδα συνεισφέρει μόλις το 1,3%. Συνεπώς οι χώρες του βορρά που έχουν ευνοηθεί περισσότερο από την κοινή αγορά θα αποπληρώσουν σε βάθος δεκαετιών τα χρήματα που θα διατεθούν στις πληττόμενες χώρες, με σκοπό τη διάσωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από την οποία επωφελούνται όλα τα κράτη – μέλη.
Οι διαφορές ανάμεσα στα ομόλογα που θα εκδώσει η Κομισιόν από τα ευρω-ομόλογα
Το κοινό χρέος που θα εκδώσει η ΕΕ θα έχει συγκεκριμένη χρονική διάρκεια και αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Τα ομόλογα που θα εκδώσει η Κομισιόν αποτελούν στην πράξη κοινό ευρωπαϊκό χρέος και πρόκειται για μια ιστορική απόφαση την οποίαν στήριξε κυρίως η Γερμανία, λίγες ημέρες μετά την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Καρλσρούης.
Το άρθρο 125 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορίζει ότι ούτε η ΕΕ ούτε τα κράτη μέλη μπορούν να ευθύνονται για τα χρέη άλλων κυβερνήσεων, στην πράξη όμως υπάρχουν ευρωπαϊκά όργανα που εκδίδουν κοινό χρέος, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM), ο οποίος δανείστηκε δισεκατομμύρια από τις αγορές και στη συνέχεια δάνεισε κράτη – μέλη, όπως η Ελλάδα με όρους δανεισμού που απολαμβάνουν χώρες με την ανώτατη πιστοληπτική ικανότητα.
Εν κατακλείδι, πρόκειται για πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και όχι για μια απόφαση. Τα κράτη – μέλη θα πρέπει να αποφασίσουν ομόφωνα και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου ή του Ιουλίου, όταν η Γερμανία θα έχει αναλάβει την εξάμηνη προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, αναμένεται καθοριστικό ενώ σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η ψήφος του οποίου είναι απαραίτητη.
Διαβάστε επίσης:
Μητσοτάκης: Την κρίση θα ξεπεράσουμε μόνο με υπερόπλο
Σχοινάς: Μεγάλη μέρα για την Ευρώπη, η Ελλάδα κέρδισε ένα δεύτερο ΕΣΠΑ
Πηγές ΣΥΡΙΖΑ για πρόταση Κομισιόν: Επιπόλαιοι οι πανηγυρισμοί
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν: Είναι η ώρα της ευθύνης, η ώρα της Ευρώπης
