Όπως εξηγεί η ΓΣΕΒΕΕ «είτε 1.000€ είτε 10.000€ είτε 100.000€ είτε 1.000.000€ εισόδημα έχει κάποιος θα διατηρεί την δυνατότητα να πληρώνει την κατώτερη εισφορά».
Ειδικότερα για την ελεύθερη επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας η ΓΣΕΒΕΕ σημειώνει ότι «το μοντέλο της ελεύθερης επιλογής ασφαλιστικής κατηγορίας, παρά την απλότητα του και την ελκυστικότητα του ιδίως για τα μεσαία και μεγάλα εισοδήματα, χαρακτηρίζεται από την άνιση κατανομή των βαρών, στοιχείο που μας προβληματίζει.
Αντιλαμβανόμαστε ότι η ελεύθερη επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας απαντά στην αδυναμία του Ν. 4387 να ορίσει μια αποτελεσματική διαδικασία σύνδεσης της εισφοράς με το εισόδημα (προηγούμενο φορολογικό έτος ως βάση υπολογισμού της εισφοράς), ωστόσο δεν μπορούμε να μην επισημάνουμε ότι το νέο καθεστώς, αφενός θα εφαρμοστεί εντός ενός ασφαλιστικού ταμείου με κοινές παροχές που χρηματοδοτούνται από όλους τους ασφαλισμένους (εργαζόμενους, ελευθέρους επαγγελματίες, αυτοτελώς απασχολούμενους, αγρότες), με ότι αντιδράσεις μπορεί να δημιουργήσει η ελευθερία επιλογής για τους ασφαλισμένους του ταμείου όπου δεν προβλέπεται ανάλογη μεταχείριση, αφετέρου αποτελεί στοιχείο στρέβλωσης του ανταγωνισμού υπέρ των μεγαλύτερων εισοδημάτων, καθώς είτε 1.000€ είτε 10.000€ είτε 100.000€ είτε 1.000.000€ εισόδημα έχει κάποιος θα διατηρεί την δυνατότητα να πληρώνει την κατώτερη εισφορά».
Διευκρινίζοντας ότι απουσιάζει η αρχή της φοροδοτικής ικανότητας που αποτελεί μια εκ των θεμελιωδών αρχών των διανεμητικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης με ότι αυτό μπορεί να συνεπάγεται, ενώ φαίνεται πως δεν λαμβάνεται υπόψη η διαχρονικά χαμηλή ασφαλιστική συνείδηση.
Επιπλέον, για τα χαμηλά και πολύ χαμηλά εισοδήματα σε σχέση με τον Ν. 4387 καταγράφεται μια αύξηση της εισφοράς κατά 20%, συγκρίνοντας την 1η ασφαλιστική κατηγορία με την κατώτατη εισφορά βάσει του Ν. Κατρούγκαλου, που αφορά το 80% περίπου των ασφαλισμένων του πρώην ΟΑΕΕ.
Σύμφωνα με το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ εκτιμάται ότι οι νέες εισφορές δημιουργούν ένα επιπρόσθετο συνολικό κόστος (ασφαλιστικές εισφορές και φορολογία) στο 55% των ελεύθερων επαγγελματιών, ενώ από την άλλη μεριά μειώνεται το κόστος αυτό προοδευτικά για το υπόλοιπο 45%. Μια επιπρόσθετη παράμετρος που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η ενδεχόμενη απώλεια εσόδων από την εφαρμογή των νέων ασφαλιστικών εισφορών.
Σύμφωνα με μια μετριοπαθή εκτίμηση του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ η συνολική απώλεια εσόδων θα κυμανθεί περίπου στα 200 εκ. €, χωρίς να έχει συνυπολογιστεί το τρέχον ποσοστό εισπραξιμότητας των εισφορών και οι αρνητικές συνέπειες που ενδεχομένως θα έχει στην εισπραξιμότητα η αύξηση των εισφορών για την συντριπτική πλειοψηφία των ασφαλισμένων. Το ερώτημα είναι διττό, πως και από πού θα καλυφθεί αυτή η απώλεια εσόδων, τι θα γίνει με τους ασφαλισμένους εκείνους που δεν θα μπορούν να ανταποκριθούν στις νέες αυξημένες εισφορές;
«Με βάση αυτά θεωρούμε ότι θα πρέπει να επανεξεταστεί η δυνατότητα η εισφορά της 1ης υποχρεωτικής ασφαλιστικής κατηγορίας να μην υπερβαίνει το ύψος της σημερινής κατώτατης εισφοράς. Επιπλέον και σε κάθε περίπτωση προτείνουμε την σύσταση ομάδας εργασίας με την συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων φορέων που θα αξιολογήσει την εφαρμογή του νέου ασφαλιστικού πλαισίου και θα προτείνει τροποποιήσεις ή/και συμπληρώσεις όπου θα απαιτηθεί», αναφέρει η ΓΣΕΒΕΕ.
Πέραν των παραπάνω θετικά αξιολογούνται οι ρυθμίσεις για την πολλαπλή, παράλληλη και διαδοχική ασφάλιση, όπως και η πρόβλεψη για μειωμένες εισφορές των νέων επαγγελματιών.
Όσον αφορά τις συντάξεις, θετικές κρίνονται οι αλλαγές προς τα πάνω στα ποσοστά αναπλήρωσης. Θα πρέπει, ωστόσο, να επανεξεταστούν τα ποσοστά αναπλήρωσης για τα 45 χρόνια και πάνω που βαίνουν μειούμενα σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, καθώς και η διατήρηση της έκπτωσης στο 15% για τις περιπτώσεις εφάπαξ εξαγοράς πλασματικού χρόνου ασφάλισης.
Επιπλέον θα πρέπει να ληφθεί ειδική μέριμνα για οφειλέτες ασφαλισμένους του πρώην ΟΑΕΕ, που οι οφειλές τους δημιουργήθηκαν κατά την διάρκεια της οικονομικής κρίσης, δεν μπόρεσαν να ρυθμίσουν τις οφειλές τους με την τελευταία ρύθμιση και δεν μπορούν να συνταξιοδοτηθούν κάνοντας χρήση του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου παρακράτησης από την σύνταξη των οφειλών.
Συνοπτικά οι προτάσεις της ΓΣΕΒΕΕ:
• Μείωση της εισφοράς της 1ης ασφαλιστικής κατηγορίας στο ύψος που είναι σήμερα η κατώτατη ασφαλιστική εισφορά με βάση τον Ν. Κατρούγκαλου, δηλαδή στα 175,18€. Αφορά περίπου το 80% των πρώην ασφαλισμένων του ΟΑΕΕ. Σύσταση ομάδας εργασίας με την συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων φορέων που θα αξιολογήσει την εφαρμογή του νέου ασφαλιστικού πλαισίου και θα προτείνει τροποποιήσεις ή/και συμπληρώσεις όπου θα απαιτηθεί.
• Σύνδεση της εισφοράς με το εισόδημα μετά από επανεξέταση των επιμέρους πτυχών του υφιστάμενου συστήματος, ώστε να καταρτιστεί μια καλύτερη διαδικασία συντονισμού της σχέσης εισφοράς-εισοδήματος.
• Τροποποίηση του καθεστώτος προσδιορισμού της ασφαλιστικής ικανότητας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μέχρι σήμερα μη εκκαθάριση από τον ΕΦΚΑ των ληξιπροθέσμων ασφαλιστικών εισφορών των ετών 2017 και 2018 που έχει αφήσει χιλιάδες επαγγελματίες, που έχουν κάνει αίτηση ένταξης στην ρύθμιση των 120 δόσεων, σε αναμονή και χωρίς ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, μέχρι την ολοκλήρωση της εκκαθάρισης που θα επιτρέψει την οριστικοποίηση των ρυθμίσεων, τον προσδιορισμό του ύψος και του αριθμού των δόσεων αλλά και το δικαίωμα τους σε ιατροφαρμακευτική κάλυψη.
• Αποκατάσταση της αυτοτελούς εκπροσώπησης της ΓΣΕΒΕΕ στο Διοικητικό Συμβούλιο e-ΕΦΚΑ. Δεν λαμβάνεται πρόνοια ως προς την εκπροσώπηση των κοινωνικών εταίρων στη διοίκηση του νέου οργανισμού , καθώς τόσο οι φορείς των εργοδοτών όσο και των εργαζομένων υποεκπροσωπούνται ή υπάρχει ο κίνδυνος να ετεροεκπροσωπηθούν από φορείς με χαμηλότερο βαθμό κοινωνικής αντιπροσώπευσης. Οι μεγαλύτεροι χρηματοδότες του συστήματος (οι αυτοαπασχολούμενοι, οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι), και συνάμα οι δικαιούχοι δεν έχουν δικαίωμα να συμμετέχουν στα όργανα διοίκησης και στην διαδικασία λήψης αποφάσεων και ελέγχου του νέου οργανισμού.
• Διατήρηση της έκπτωσης στο 15% για τις περιπτώσεις εφάπαξ εξαγοράς πλασματικού χρόνου ασφάλισης.
• Ειδική μέριμνα για οφειλέτες ασφαλισμένους του πρώην ΟΑΕΕ, που οι οφειλές τους δημιουργήθηκαν κατά την διάρκεια της οικονομικής κρίσης, δεν μπόρεσαν να ρυθμίσουν τις οφειλές τους με την τελευταία ρύθμιση και δεν μπορούν να συνταξιοδοτηθούν κάνοντας χρήση του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου παρακράτησης από την σύνταξη των οφειλών.
• Ουσιαστική ενεργοποίηση και διεύρυνση των παροχών που προβλέπονται στους Ειδικούς Λογαριασμούς του ΟΑΕΕ (Ανεργίας) που διατηρούνται στον ΟΑΕΔ.
