Η βασική φιλοσοφία των συστημάτων του δεύτερου πυλώνα είναι η χορήγηση συντάξεων με βάση τις εισφορές που έχουν καταβάλει ο εργοδότης και ο εργαζόμενος, χωρίς προκαθορισμένη συνήθως εγγύηση και ανάλογα με τις αποδόσεις που συσσωρεύουν οι εισφορές στη διάρκεια του ασφαλιστικού βίου κάθε εργαζομένου.
Σύμφωνα με την Καθημερινή ,την άποψη αυτή φαίνεται ότι ενισχύει η μελέτη που έχει ζητήσει η Τράπεζα της Ελλάδος για την ανάπτυξη του θεσμού των Επαγγελματικών Ταμείων και η οποία θα αποτελέσει στο προσεχές διάστημα τη βάση της συζήτησης για τις αλλαγές στο σύστημα ασφάλισης.
Η μελέτη εξετάζει τις περιπτώσεις 12 τουλάχιστον χωρών και όπως προκύπτει από την ανάλυσή τους, η επιτυχία του θεσμού βασίστηκε στην ένταξη διευρυμένου αριθμού ασφαλισμένων, που σε αρκετές περιπτώσεις στηρίχθηκε στην υποχρεωτικότητα ένταξης στο σύστημα.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η εμπειρία επιβεβαιώνει ότι όσο περισσότεροι εντάσσονται στο σύστημα τόσο αυξάνεται η βιωσιμότητα του Ταμείου, εξασφαλίζοντας χαμηλότερο κόστος διαχείρισης και αποτελεσματικότερες επιλογές κατανομής των επενδύσεων. Αντίστοιχα σε όλες τις χώρες ανάπτυξης του θεσμού, η παροχή κινήτρων κυρίως φορολογικών, αποτέλεσε αναγκαία προϋπόθεση, ενώ δεν λείπουν και οι περιπτώσεις που το κράτος συμμετέχει, αναλαμβάνοντας ένα μέρος του κόστους για τον ασφαλισμένο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Τουρκία, στην οποία ο θεσμός αναπτύσσεται σε εθελοντική βάση και το κράτος καταβάλλει το 25% της εισφοράς του ασφαλισμένου ως πριμοδότηση. Εκτός από τον εργαζόμενο, βασικός πόλος είναι φυσικά ο εργοδότης, που αναλαμβάνει μέρος των εισφορών, το οποίο όμως επίσης ποικίλλει ανάλογα με τη χώρα. Η διεθνής εμπειρία φέρνει μεταξύ των χωρών με τις μεγαλύτερες εισφορές από την πλευρά των εργοδοτών την Αυστραλία, η οποία ανέπτυξε το σύστημα από το 1980, ξεκινώντας από ένα χαμηλό επίπεδο εισφορών της τάξης του 3% για να φτάσει σήμερα στο 12%.
Επιτυχημένο παράδειγμα αποτελεσματικής ανάπτυξης του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης αποτελεί η Πολωνία, χώρα στην οποία η διαχείριση των αντίστοιχων ταμείων δόθηκε σε ιδιώτες διαχειριστές με εντυπωσιακά αποτελέσματα σε ό,τι αφορά την απόδοση των επενδύσεων. Οπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στη σχετική ανάλυση, το σύστημα της Πολωνίας υπήρξε τόσο επιτυχημένο, που στο τέλος κατέληξε σε αποτυχία, αφού το κράτος χρησιμοποίησε μέρος των αποθεματικών του, προκειμένου να καλύψει ελλείμματα του πρώτου πυλώνα.
Στην Ελλάδα η δημιουργία Επαγγελματικών Ταμείων, παρά το γεγονός ότι ο θεσμός έχει προβλεφθεί από την προηγούμενη δεκαετία, προσέκρουε στην ισχυρή παρουσία της κοινωνικής ασφάλισης με την κύρια σύνταξη. Η επικουρική ασφάλιση με τη σειρά της, παρά το γεγονός ότι είχε ορισμένα από τα χαρακτηριστικά του δεύτερου πυλώνα, με κυριότερο αυτό της συμμετοχής μόνο εργοδοτών και εργαζομένων, έτεινε να προσιδιάζει με την κύρια σύνταξη, αφού το Δημόσιο εγγυόταν την καταβολή της. Ενα δεύτερο χαρακτηριστικό που «αλλοίωνε» μέχρι σήμερα τον χαρακτήρα της επικουρικής ασφάλισης στη χώρα μας σε σχέση με τα ισχύοντα σε άλλες χώρες, ήταν ο αναδιανεμητικός της χαρακτήρας, δηλαδή η χορήγηση εγγυημένων συντάξεων, ανεξάρτητα από την εξέλιξη των επενδεδυμένων κεφαλαίων που έμπαιναν κάθε χρόνο στον κουμπαρά με τη μορφή εισφορών. Η βεβαιότητα αυτή ανατράπηκε με το πρώτο Μνημόνιο, που κατήργησε την εγγύηση του Δημοσίου και επέβαλε τη μετεξέλιξη των επικουρικών Ταμείων στη βάση των κεφαλαιοποιητικών συστημάτων, δηλαδή της καταβολής συντάξεων με βάση την ατομική μερίδα του κάθε ασφαλισμένου.
Βασικό εμπόδιο στην ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα ήταν επίσης οι υψηλές συντάξεις, που επιβάρυναν συνολικά το σύστημα κύριων και επικουρικών, το ύψος των οποίων κατατάσσει τη χώρα μας μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ με τους υψηλότερους συντελεστές. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η εικόνα αυτή παραμένει ακόμη και μετά τη συμφωνηθείσα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 3,9 ποσοστιαίες μονάδες που συμφωνήθηκε κατά την πρόσφατη διαπραγμάτευση με την τρόικα, γεγονός που κάνει σχεδόν απαγορευτική οποιαδήποτε συζήτηση για ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα με τη μορφή Επαγγελματικών Ταμείων, χωρίς την αντίστοιχη μεταφορά πόρων από την επικουρική κυρίως σύνταξη.
