Με το παρόν σχέδιο νόμου σύμφωνα με τον κ. Αλεξιάδη επιχειρείται η συνολική και αποτελεσματική αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου καπνικών προϊόντων, με στόχο την ενίσχυση των δημοσίων εσόδων και την ομαλή λειτουργία της αγοράς. Η διαβούλευση θα διαρκέσει μέχρι την Παρασκευή 17.6.2016 και ώρα 14:00.
Σύμφωνα με το νομοσχέιδο καθιερώνεται στο εθνικό δίκαιο σύστημα αδειοδότησης: α)για την ενδοκοινοτική διακίνηση, εισαγωγή και εξαγωγή του καπνού, β) την εισαγωγή βιομηχανοποιημένων καπνών και γ) για την κατασκευή, ενδοκοινοτική διακίνηση, εισαγωγή και εξαγωγή εξοπλισμού παραγωγής βιομηχανοποιημένων καπνών. Η καθιέρωση των εν λόγω αδειοδοτήσεων έχει ως στόχο τον έλεγχο των διακινήσεων του καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών καθώς και του εξοπλισμού παραγωγής αυτών στη χώρα μας, καθώς προβλέπονται νέες άδειες οι οποίες συμπληρώνουν τις υφιστάμενες άδειες που ήδη χορηγούνται στη χώρα μας (άδεια εγκεκριμένου αποθηκευτή για την παραγωγή, ενδοκοινοτική διακίνηση και εξαγωγή βιομηχανοποιημένων καπνών) έτσι ώστε να υπάρχει πλήρης έλεγχος της εφοδιαστικής αλυσίδας. Επιπρόσθετα, η νομοθετική αυτή ρύθμιση συνάδει με τις διατάξεις του άρθρου 6 του Πρωτοκόλλου της Σύμβασης Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ) για τον έλεγχο του καπνού, με τις οποίες προβλέπεται ο έλεγχος της παραγωγής προϊόντων καπνού και του εξοπλισμού παρασκευής τους καθώς και της εφοδιαστικής αλυσίδας, μέσω αποτελεσματικών συστημάτων αδειοδότησης.
Ως εκ τούτου, η ρύθμιση αυτή σύμφωνα με το νομοσχέδιο κρίνεται αναγκαία καθώς αποτελεί ισχυρό και σημαντικό μέτρο στην κατεύθυνση της πρόληψης και της καταπολέμησης του παράνομου εμπορίου καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών με στόχο την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων του κράτους, την διασφάλιση και την ενίσχυση των δημοσίων εσόδων και την προστασία της δημόσιας υγείας. Με το τελευταίο εδάφιο της ιδίας παραγράφου προβλέπεται η αναγκαία εξουσιοδοτική διάταξη για την έκδοση Απόφασης του Υπουργού Οικονομικών με την οποία θα καθορίζονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής της παραγράφου αυτής.
Επιπλέον, προστίθεται στον Εθνικό Τελωνειακό Κώδικα διάταξη με την οποία προβλέπεται ότι οι υφιστάμενες άδειες σύστασης καπνοβιομηχανιών επανεξετάζονται για την ανανέωσή τους, εντός ενός (1) έτους
από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου.
Η ρύθμιση αυτή κρίθηκε αναγκαία καθώς καλύπτει το νομοθετικό κενό που υπήρξε όπου μεταξύ άλλων προβλέφθηκε η άδεια σύστασης καπνοβιομηχανίας από τον Υπουργό Οικονομικών με τριετή διάρκεια, χωρίς όμως να προβλέπεται μεταβατική διάταξη για την ανανέωση των αδειών σύστασης καπνοβιομηχανιών οι οποίες είχαν ήδη χορηγηθεί με τις προγενέστερες διατάξεις που καταργήθηκαν
Επίσης προβλέπεται η μηχανογραφική υλοποίηση των αδειών αυτών στο Πληροφορικό Σύστημα Τελωνειακών Ηλεκτρονικών Υπηρεσιών Icisnet. Η ρύθμιση αυτή κρίνεται αναγκαία καθόσον η ενιαία και συνολική παρακολούθηση για σκοπούς ελέγχου όλων των αδειών συμπεριλαμβανομένων και των νέων αδειών που προβλέπονται από το παρόν άρθρο, πέραν των υφισταμένων οι οποίες είναι ήδη καταχωρημένες ηλεκτρονικά, είναι δυνατή με μηχανοργανωμένες διαδικασίες τήρησης αλλά και ηλεκτρονικής διασταύρωσης των στοιχείων τους.
Παράλλαηλα καθιερώνεται στο Πληροφορικό Σύστημα Τελωνειακών Ηλεκτρονικών Υπηρεσιών (Icisnet) Ενιαίο Κεντρικό Μητρώο Εφοδιαστικής Αλυσίδας Καπνού και Βιομηχανοποιημένων Καπνών (ΕΚΜΕΑ) στο οποίο θα καταχωρούνται, τηρούνται και παρακολουθούνται ηλεκτρονικά όλες οι άδειες, οι οποίες θα χορηγούνται στα πλαίσια της εφοδιαστικής αλυσίδας καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών στη χώρα μας από το στάδιο της παραγωγής έως το τελικό σημείο λιανικής πώλησης καθώς και του εξοπλισμού παραγωγής αυτών. Με την καταχώρησή τους οι εν λόγω άδεις θα λαμβάνουν έναν Μοναδικό Αριθμό Μητρώου Διακινητή Καπνικών Προϊόντων (ΑΜΔΙΚΑΠ), ο οποίος θα αναγράφεται υποχρεωτικά σε κάθε διακίνηση στο εσωτερικό της χώρας μέχρι το τελικό σημείο λιανικής πώλησης στα προβλεπόμενα κατά περίπτωση εμπορικά ή συνοδευτικά έγγραφα μεταφοράς.
Η εν λόγω ρύθμιση συνάδει με τις διατάξεις του άρθρου 6 του Πρωτοκόλλου της Σύμβασης Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ) για τον έλεγχο του καπνού, με τις οποίες προβλέπεται ο έλεγχος της παραγωγής προϊόντων καπνού και του εξοπλισμού παρασκευής τους καθώς και της εφοδιαστικής αλυσίδας, μέσω αποτελεσματικών συστημάτων αδειοδότησης. Η ρύθμιση αυτή κρίθηκε αναγκαία στα πλαίσια της καταπολέμησης του παράνομου εμπορίου προϊόντων καπνού καθώς μέσω της δημιουργίας του εν λόγω Μητρώου επιτυγχάνεται η παρακολούθηση και ο έλεγχος της εφοδιαστικής αλυσίδας του νομίμου εμπορίου καπνικών προϊόντων μέσω της διασταύρωσης των στοιχείων των εμπλεκομένων μερών και της ηλεκτρονικής παρακολούθησης των διακινήσεων αυτών.
Με άλλη διάταξη προβλέπεται η αναγκαία εξουσιοδοτική διάταξη για την έκδοση Απόφασης του Υπουργού Οικονομικών ή Κοινών Αποφάσεων του Υπουργού Οικονομικών και των κατά περίπτωση αρμόδιων Υπουργών με τις οποίες θα καθορίζονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής .
Επίσης προβλέπεται η έναρξη ισχύος των διατάξεων αυτών από τη μηχανογραφική υλοποίηση του Ενιαίου Κεντρικού Μητρώου Εφοδιαστικής Αλυσίδας Καπνού και Βιομηχανοποιημένων Καπνών (ΕΚΜΕΑ). Η ρύθμιση αυτή κρίνεται αναγκαία καθόσον πρόκειται για ηλεκτρονικό μητρώο ΕΚΜΕΑ, όπου θα καταχωρούνται, τηρούνται και παρακολουθούνται ηλεκτρονικά όλες οι άδειες οι οποίες χορηγούνται από τις κατά περίπτωση αρμόδιες αρχές στα πλαίσια της εφοδιαστικής αλυσίδας καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών, με στόχο τη διαλειτουργικότητά τους, τη δυνατότητα ηλεκτρονικής διασταύρωσης των στοιχείων τους και την ενιαία τήρησή τους σε ένα μητρώο.
Με άλλο προτεινόμενο άρθρο καθορίζεται για τις αδειοδοτημένες καπνοβιομηχανίες και τα αδειοδοτημένα επαγγελματικά εργαστήρια παραγωγής προϊόντων καπνού η υποχρέωση να εφαρμόζουν μέτρα δέουσας επιμέλειας ως προς τους πελάτες και τους προμηθευτές τους καθώς και για τους εισαγωγείς από Τρίτες Χώρες και τους παραλήπτες από άλλα Κράτη-Μέλη ως προς τους πελάτες τους, τα οποία περιλαμβάνουν:
α) την εξακρίβωση και την επαλήθευση της ταυτότητας των πελατών και των προμηθευτών βάσει εγγράφων, δεδομένων ή πληροφοριών από αξιόπιστη και ανεξάρτητη πηγή.
β) την τήρηση και καταγραφή αρχείων με όλες τις σχετικές συναλλαγές.
γ) την άσκηση συνεχούς εποπτείας της εμπορικής δραστηριότητας στα πλαίσια της εφοδιαστικής αλυσίδας καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών, με ενδελεχή εξέταση των συναλλαγών που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια αυτής, ώστε να είναι δυνατός ο εντοπισμός ασυνήθιστων ή ύποπτων συναλλαγών.
Επιπλέον, με άρθρο καθορίζεται για τις αδειοδοτημένες καπνοβιομηχανίες, τα αδειοδοτημένα επαγγελματικά εργαστήρια παραγωγής προϊόντων καπνού, καθώς και για τους εισαγωγείς από Τρίτες Χώρες και τους παραλήπτες από άλλα Κράτη-Μέλη η υποχρέωση να κοινοποιούν ανά μήνα στο Συντονιστικό Κέντρο για την αντιμετώπιση του Λαθρεμπορίου, που ιδρύεται με το άρθρο 6 του παρόντος νόμου, κατάσταση με τις συναλλαγές των προμηθευτών και πελατών τους, καθώς και να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με ασυνήθιστες ή ύποπτες συναλλαγές
Με το προτεινόμενο άρθρο 4 προστίθεται παράγραφος 7 μετά από την παράγραφο 6 του άρθρου 60 του ν.2960/01 «Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας», με την οποία απαγορεύονται οι διασυνοριακές εξ' αποστάσεως πωλήσεις προϊόντων καπνού στους καταναλωτές μέσω διαδικτύου, τηλεπικοινωνιών ή κάθε άλλου τρόπου πώλησης βασιζόμενου σε εξελισσόμενη τεχνολογία. Με την εν λόγω ρύθμιση μεταφέρεται στο εθνικό μας δίκαιο, η δυνητική διάταξη του άρθρου 18 της Οδηγίας 2014/40/ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 3ης Απριλίου 2014 «για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την κατασκευή, την παρουσίαση και την πώληση προϊόντων καπνού και συναφών προϊόντων», (EEL 127/29.04.2014), με την οποία προβλέπεται η δυνατότητα των Κρατών-Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να απαγορεύουν τις διασυνοριακές εξ' αποστάσεως πωλήσεις προϊόντων καπνού στους καταναλωτές. Επιπλέον, η εν λόγω ρύθμιση συνάδει με τις διατάξεις του άρθρου 11 του Πρωτοκόλλου της Σύμβασης Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ) για τον έλεγχο του καπνού, με τις οποίες παρέχεται η δυνατότητα απαγόρευσης των λιανικών πωλήσεων προϊόντων καπνού μέσω διαδικτύου, τηλεπικοινωνιών ή κάθε άλλου τρόπου πώλησης βασιζόμενου σε εξελισσόμενη τεχνολογία.
Η διάταξη αυτή κρίθηκε αναγκαία αφενός μεν λόγω της επικινδυνότητας των εν λόγω προϊόντων καθώς οι διασυνοριακές εξ' αποστάσεως πωλήσεις θα μπορούσαν να διευκολύνουν την πρόσβαση σε προϊόντα καπνού που δεν συμμορφώνονται με τις διατάξεις της Οδηγίας 2014/40/ΕΕ αλλά και της μη διασφαλιστικής διαδικασίας πωλήσεων εξ' αποστάσεως ως προς τον έλεγχο της τήρησης των απαιτούμενων διατυπώσεων για φορολογικούς σκοπούς.
Με το προτεινόμενο άρθρο 5 προστίθενται μετά το άρθρο 106 του ν.2960/01 «Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας», τα άρθρα 106Α και 106Β με τα οποία μεταφέρονται στην εθνική μας νομοθεσία οι διατάξεις των άρθρων 15 και 16, αντίστοιχα, της Οδηγίας 2014/40/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 3ης Απριλίου 2014 «για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την κατασκευή, την παρουσίαση και την πώληση προϊόντων καπνού και συναφών προϊόντων», (EEL 127/29.04.2014), με τις οποίες προβλέπεται η ανάπτυξη σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης ενός διαλειτουργικού συστήματος εντοπισμού και παρακολούθησης (tracking and tracing system) προϊόντων καπνού μέσω της σήμανσης των μονάδων συσκευασίας αυτών με μοναδικό αναγνωριστικό κωδικό με αποθηκευμένα δεδομένα στα οποία θα περιλαμβάνονται διάφορες πληροφορίες για το προϊόντα αυτά (άρθρο 15) καθώς και χαρακτηριστικά ασφαλείας που θα διευκολύνουν την εξακρίβωση της γνησιότητας των προ ϊόντων καπνού (άρθρο 16).
Ειδικότερα με τις διατάξεις των παραγράφων 1-10 του άρθρου 106Α του προτεινόμενου άρθρου 5 προβλέπεται η σειριακή διάταξη σε κάθε μονάδα συσκευασίας προϊόντων καπνού μέσω ενός μοναδικού αναγνωριστικού κωδικού, ο οποίος θα περιλαμβάνει διάφορες πληροφορίες για το εν λόγω προϊόν, και η καταγραφή των κινήσεων τους ηλεκτρονικά με στόχο τον εντοπισμό και την παρακολούθηση της εφοδιαστικής αλυσίδας έως το πρώτο κατάστημα λιανικής πώλησης. Τα δεδομένα που σχετίζονται με το σύστημα παρακολούθησης και εντοπισμού αποθηκεύονται σε μονάδα αποθήκευσης ανεξάρτητου τρίτου μέρους ώστε να διατηρούνται χωριστά από άλλα εταιρικά δεδομένα, να βρίσκονται υπό συνεχή έλεγχο των αρμοδίων αρχών και της Επιτροπής και να είναι ανά πάσα στιγμή προσπελάσιμα.
Η εν λόγω ρύθμιση συνάδει και με τις διατάξεις του άρθρου 8 του Πρωτοκόλλου της Σύμβασης Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ) για τον έλεγχο του καπνού, με τις οποίες προβλέπεται η εγκατάσταση παγκόσμιου συστήματος παρακολούθησης και εντοπισμού (tracking and tracing) για όλα τα προϊόντα καπνού από την παραγωγή τους μέχρι το τελικό σημείο πώλησης.
Με την παράγραφο 11 του άρθρου 106Α του προτεινόμενου άρθρου 5 προβλέπονται οι καταληκτικές ημερομηνίες εφαρμογής των σχετικών διατάξεων, σύμφωνα με την παρ. 13 του άρθρου 15 της Οδηγίας, μετά την παρέλευση των οποίων καθίσταται υποχρεωτική η υλοποίηση του σχετικού συστήματος.
Με την παράγραφο 12 του άρθρου 106Α του προτεινόμενου άρθρου 5 προβλέπεται η αναγκαία εξουσιοδοτική διάταξη για την έκδοση Αποφάσεων του Υπουργού Οικονομικών με τις οποίες θα ρυθμίζεται κάθε λεπτομέρεια για την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου αυτού.
Επίσης με την παράγραφο 13 του άρθρου 106Α του προτεινόμενου άρθρου 5 προβλέπεται η αναγκαία εξουσιοδοτική διάταξη για την έκδοση Κοινής Απόφασης του Υπουργού Οικονομικών και των κατά περίπτωση αρμόδιων Υπουργών με την οποία θα καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις πρόσβασης των αρμόδιων αρχών στη μονάδα αποθήκευσης δεδομένων.
Με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 106Β του προτεινόμενου άρθρου 5 προβλέπεται πέραν του μοναδικού αναγνωριστικού κωδικού του άρθρου 106Α, η σήμανση όλων των μονάδων συσκευασίας προϊόντων καπνού που διατίθενται στην αγορά, με απαραβίαστο χαρακτηριστικό ασφαλείας, το οποίο αποτελείται από ορατά και αόρατα στοιχεία. Τα φορολογικά επισήματα που χρησιμοποιούνται για φορολογικούς σκοπούς μπορούν να χρησιμοποιούνται ως χαρακτηριστικά ασφαλείας.
Με την παράγραφο 2 του άρθρου 106Β του προτεινόμενου άρθρου 5 προβλέπονται οι καταληκτικές ημερομηνίες εφαρμογής των σχετικών διατάξεων, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 16 της Οδηγίας, μετά την παρέλευση των οποίων καθίσταται υποχρεωτική η υλοποίηση του σχετικού συστήματος.
Με την παράγραφο 3 του άρθρου 106Β του προτεινόμενου άρθρου 5 προβλέπεται η αναγκαία εξουσιοδοτική διάταξη για την έκδοση Αποφάσεων του Υπουργού Οικονομικών με τις οποίες θα ρυθμίζεται κάθε λεπτομέρεια για την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου αυτού.
Οι ανωτέρω ρυθμίσεις (σύστημα ιχνηλασιμότητας και χαρακτηριστικό ασφαλείας) του προτεινόμενου άρθρου 5 κρίνονται αναγκαίες για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου προϊόντων καπνού στο πλαίσιο της συνολικής πολιτικής της Ε.Ε για τον έλεγχο των προϊόντων καπνού, την προστασία του υγιούς εμπορίου, την αποτροπή της νόθευσης του ανταγωνισμού και την προστασία της δημόσιας υγείας. Μέσω αυτών εισάγεται η αναγκαία νομική βάση έτσι ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να παρακολουθούν και να εντοπίζουν τα καπνικά προϊόντα μέσω ενός διαλειτουργικού σε επίπεδο Ένωσης συστήματος παρακολούθησης και εντοπισμού αυτών αλλά και χαρακτηριστικών ασφαλείας η θέσπιση των οποίων συμβάλλει στη διευκόλυνση εξακρίβωσης της γνησιότητας των προϊόντων καπνού και της διάκρισής τους από τα παραποιημένα.
Η ίδρυση του Συντονιστικού Κέντρου κρίνεται απαραίτητη για την προώθηση της απρόσκοπτης και αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου που έχουν συναρμοδιότητα για την πάταξη του λαθρεμπορίου προϊόντων που υπόκεινται σε Ε.Φ.Κ.
Ο σκοπός του Συντονιστικού Επιχειρησιακού Κέντρου είναι η ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των συναρμόδιων για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου Αρχών.
Το Συντονιστικό Επιχειρησιακό Κέντρο εποπτεύεται από την Επιτροπή Επιχειρησιακού Σχεδιασμού που συστήνεται με Απόφαση του Πρωθυπουργού «Επιτροπή καταπολέμησης του λαθρεμπορίου στα προϊόντα που υπόκεινται σε Ε.Φ.Κ».
Το Συντονιστικό Κέντρο, μεταξύ άλλων, αποτελεί εθνική μονάδα πληροφοριών, αποκτά πρόσβαση σε όλα τα απαραίτητα πληροφοριακά συστήματα, εκπονεί στρατηγικά σχέδια και επιχειρησιακά σχέδια κοινών διυπηρεσιακών ή διακρατικών δράσεων στα προϊόντα που υπόκεινται σε Ε.Φ.Κ., αναλαμβάνει επιχειρησιακή δράση κατά του λαθρεμπορίου προϊόντων υποκείμενων σε Ε.Φ.Κ., με ίδιες δυνάμεις ή με τη συνεργασία άλλων διωκτικών Υπηρεσιών. Επιπλέον, παρακολουθεί τις τάσεις του λαθρεμπορίου και εισηγείται προς την ως άνω Επιτροπή Επιχειρησιακού Σχεδιασμού, για έγκριση και προώθηση νομοθετικών πρωτοβουλιών σχετικών με την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου.
Οι παραβάσεις των διατάξεων του παρόντος νόμου συνιστούν είτε απλή τελωνειακή παράβαση (μη τήρηση της διαδικασίας χωρίς την εξέταση του υποκειμενικού στοιχείου), είτε λαθρεμπορία (σκοπός διαφυγής δασμών και φόρων).
Στο άρθρο 119Α του Ν, 2960/2001, προβλέπονται κυρώσεις τόσο για τις απλές τελωνειακές παραβάσεις (παράγραφος 1 - πρόστιμο από 500 ευρώ μέχρι 15,000 ευρώ), όσο και για τις λαθρεμπορίες (παράγραφος 2 - πολλαπλό τέλος από το τριπλάσιο μέχρι το πενταπλάσιο των δασμών και φόρων). Όσον αφορά δε τον ποινικό κολασμό επισημαίνεται ότι ήδη από το έτος 2010, η λαθρεμπορία τιμωρείται με κάθειρξη (κακούργημα), εφόσον οι δασμοί κλπ φόροι που αναλογούν στο αντικείμενο αυτής υπερβαίνουν τις 150.000 ευρώ (άρθρο 157 του Ν.2960/2001).
Με δεδομένο το ύψος του Ε.Φ.Κ που επιβάλλεται στα καπνικά προϊόντα, όλες οι υποθέσεις λαθρεμπορίας καπνικών, εκτός από αυτές που αφορούν μικροποσότητες, τιμωρούνται ως κακουργήματα .
Για το λόγο αυτό παραπέμπουμε στις κυρώσεις του Ν.2960/2001 περί Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα που είναι επαρκείς αλλά και επαχθείς.
Με το προτεινόμενο άρθρο προβλέπεται η κατάργηση των άρθρων 59, 60 και 61 του από 16.04.1920 Κώδικα Φορολογίας Καπνού με την έναρξη ισχύος των προτεινόμενων διατάξεων. Η ρύθμιση αυτή κρίνεται αναγκαία καθόσον με το νέο νομικό πλαίσιο παρέχεται ένα εκσυγχρονισμένο και προσαρμοσμένο στις νέες απαιτήσεις σύστημα αδειοδότησης για τον εξοπλισμό παραγωγής προϊόντων καπνού και οι εν λόγω διατάξεις καθίστανται ανενεργές.
