Η μείωση του εισοδήματος θα προέλθει από την πρόβλεψη του νομοσχεδίου για υπολογισμό των ασφαλιστικών εισφορών επί του συνόλου των αποδοχών που λαμβάνουν οι δημόσιοι υπάλληλοι μηνιαίως και όχι μόνο επί του βασικού μισθού και του επιδόματος των 140 ευρώ, όπως ισχύει σήμερα.
Ωστόσο και η αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της σύνταξης φέρνει μειώσεις στις συντάξεις που θα καταβληθούν στο μέλλον (σ’ αυτό υπολογίζουμε με βάση τις προβλέψεις του νόμου και όσες αιτήσεις συνταξιοδότησης έχουν κατατεθεί μετά τις 31-12-2014).
Αυτό οφείλεται κυρίως στα νέα ενιαία για όλους ποσοστά αναπλήρωσης που θα υπολογίζονται στο σύνολο του εργασιακού βίου.
Από την όλη κατάσταση που μειώνει τα ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα και αυξάνει τις εισφορές προς το σύστημα, τουλάχιστον προσωρινά φαίνεται να τη γλιτώνουν οι νυν συνταξιούχοι για τους οποίους μέσω της «προσωπικής διαφοράς» δεν θα μειωθούν οι συντάξιμοι μισθοί.
Ρήτρα ανάπτυξης
Εκεί που ελπίζουν βάσιμα στην κυβέρνηση ότι θα ανατραπούν τα πράγματα είναι στο γεγονός ότι από 1-1-2017 θα δίνονται αυξήσεις στις συντάξεις με υπουργική απόφαση. Το ύψος της αύξησης θα προκύπτει στη βάση ενός συντελεστή που θα διαμορφώνεται κατά 50% από τη μεταβολή του ΑΕΠ και κατά 50% από τη μεταβολή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (εν πολλοίς πληθωρισμός).
Πιο συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας μεταξύ άλλων προβλέπει:
- Εθνική Σύνταξη: Διαμορφώνεται στα 384 ευρώ, για όσους θα έχουν στο εξής από 20 έτη ασφάλισης και άνω. Για περιπτώσεις συνταξιοδότησης με λιγότερα έτη, η εθνική σύνταξη θα είναι μικρότερη κατά 2% για κάθε έτος πριν από το 20ο, με το 15ο να θεσπίζεται ως κατώτατο. Απαιτείται νόμιμη διαμονή στην Ελλάδα για τουλάχιστον 15 έτη, μεταξύ του 15ου και το έτους κατά το οποίο συμπληρώνεται το προβλεπόμενο όριο καταβολής της σύνταξης. Το ποσό της Εθνικής Σύνταξης μειώνεται κατά 1/40 για κάθε έτος που υπολείπεται των 40 ετών διαμονής στην Ελλάδα μεταξύ του 15ου και του έτους κατά το οποίο συμπληρώνουν το προβλεπόμενο όριο καταβολής της σύνταξης. Σε περιπτώσεις θεμελίωσης δικαιώματος σε μειωμένη σύνταξη λόγω γήρατος, το ποσό της εθνικής σύνταξης μειώνεται κατά 1/200 για κάθε μήνα που υπολείπεται της συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας πλήρους συνταξιοδότησης. Σε περίπτωση σώρευσης συντάξεων, χορηγείται μία εθνική σύνταξη. Η εθνική σύνταξη ειδικά για ανάπηρους, χορηγείται στο σύνολό της, μόνο για όσους έχουν ποσοστό αναπηρίας από 80% και άνω. Για όσους το ποσοστό αναπηρίας κυμαίνεται από 67% έως 80%, χορηγείται το 75% της εθνικής σύνταξης και το 50% για περιπτώσεις που κυμαίνεται από 50% έως 67% το ποσοστό αναπηρίας.
- Εισφορές: Από την 1.1.2017 στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΦΚΑ) θα καταβάλλονται μηνιαίες ασφαλιστικές εισφορές, ίσες με το 20% του εισοδήματος του ασφαλισμένου. Θα ισχύουν ίδιες εισφορές για μισθωτούς, για ελεύθερους επαγγελματίες και για επιστήμονες. Το ανώτατο ποσό υπολογισμού ασφαλιστικών εισφορών είναι τα 5.860 ευρώ, δηλαδή το 10πλάσιο από τον προβλεπόμενο σήμερα κατώτατο μισθό άγαμου άνω των 25 ετών. Δίνεται χρονικό διάστημα από το 2017 έως το 2020, για να ρυθμιστούν σε αυτό το όριο, περιπτώσεις όπου καταβάλλονται ασφαλιστικές εισφορές, με βάση υψηλότερα ή χαμηλότερα ποσά.
- Ποσοστά αναπλήρωσης: Οι νέοι συντελεστές οδηγούν σε χαμηλότερες συντάξεις, για τους νέους συνταξιούχους, με περισσότερα από 25 έτη ασφάλισης. Η «προσωπική διαφορά» θα ισχύει και για μετά το 2018. Μέχρι 31.12.2017, οι συντάξεις συνεχίζουν να καταβάλλονται στο ύψος που είχαν διαμορφωθεί στις 31.12.2014. Ειδικά για όσους υπαλλήλους του Δημοσίου, αποχωρούν από την υπηρεσία τους, το 2016, τονίζεται ότι σε περίπτωση κατά την οποία το ακαθάριστο ποσό της κανονιζόμενης σύνταξης υπολείπεται κατά ποσοστό άνω του 20% του ποσού της σύνταξης που θα ελάμβαναν με βάση τις διατάξεις της συνταξιοδοτικής νομοθεσίας του Δημοσίου, όπως αυτές ισχύουν κατά την 31η Δεκεμβρίου 2014, το ήμισυ της διαφοράς αυτής καταβάλλεται στον δικαιούχο ως προσωπική διαφορά. Για όσους αποχωρήσουν εντός του 2017 και το 2018, η ανωτέρω προσωπική διαφορά ανέρχεται στο 1/3 της διαφοράς και στο ¼ αυτής, αντίστοιχα.
- Ανταποδοτική σύνταξη: Ως συντάξιμες αποδοχές, θεωρούνται ο μέσος όρος των μηνιαίων αποδοχών του ασφαλισμένου για όλο τον ασφαλιστικό βίο του. Ειδικά όμως για όσους υπαλλήλους του Δημοσίου και στρατιωτικούς, θα συνταξιοδοτηθούν εντός του 2016, ως συντάξιμες αποδοχές λαμβάνονται υπόψη ο μέσος μηνιαίος μισθός, που προκύπτει από το 2002 και μετά. Ετησίως, η περίοδος αναφοράς αυξάνεται κατά ένα έτος. Ειδικά για αυτοαπασχολούμενους, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες ως συντάξιμες αποδοχές, λαμβάνονται υπόψη:
Α) Για το χρονικό διάστημα μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, οι ασφαλιστικές κατηγορίες βάσει των οποίων γινόταν ο υπολογισμός των εισφορών για κύρια σύνταξη, σύμφωνα με το τότε ισχύον δίκαιο.
Β) Για το χρονικό διάστημα μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, το εισόδημα του ασφαλισμένου που υπόκειται σε εισφορές σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα του παρόντος νόμου, καθ’ όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού του βίου.
- Δημιουργείται Εθνικό Συμβούλιο Κοινωνικής Ασφάλειας (ΕΣΥΚΑ) ως συμβουλευτικό όργανο στο υπουργείο Εργασίας στον τομέα της Κοινωνικής Ασφάλισης. Επικουρικά θα στηρίζεται από την ύπαρξη Εκτελεστικής Επιτροπής.
- Δημιουργείται ο ΕΦΚΑ, στον οποίο εντάσσονται, από την έναρξη ισχύος του άρθρου 4 που θα συμπεριληφθεί στο νόμο, οι τακτικοί και μετακλητοί υπάλληλοι και λειτουργοί, οι τακτικοί και μετακλητοί υπάλληλοι της Βουλής, των ΝΠΔΔ και των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού, των ιερέων και των υπαλλήλων των εκκλησιαστικών νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, των Ενόπλων Δυνάμεων, των Σωμάτων Ασφαλείας και του Πυροσβεστικού Σώματος. Υπολογίζεται ότι εντάσσονται έτσι στον ΕΦΚΑ, από 1.1.2017 περίπου 900.000 ασφαλισμένοι και συνταξιούχοι του Δημοσίου. Εξαιρούνται μόνο οι εξής κατηγορίες:
* Οι παθόντες από τρομοκρατική ενέργεια ή βίαιο συμβάν.
* Όσοι δικαιούνται πολεμική σύνταξη ή σύνταξη αναπήρου οπλίτη ειρηνικής περιόδου ή σύνταξη Εθνικής Αντίστασης ΟΓΑ, ή ανασφάλιστου αγωνιστή Εθνικής Αντίστασης.
* Οι λογοτέχνες – καλλιτέχνες που δικαιούνται σύνταξη από το Δημόσιο.
* Οι βουλευτές και τα αιρετά όργανα των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμίδας.
* Όσοι λαμβάνουν προσωπικές συντάξεις
* Όσοι δικαιούνται σύνταξη αναπηρίας η οποία προήλθε εξαιτίας της Υπηρεσίας και ένεκα αυτής.
- Δεν καταβάλλεται προσωρινή σύνταξη και στην περίπτωση ταυτόχρονης λήψης και άλλης σύνταξης από οποιονδήποτε άλλο φορέα κύριας ασφάλισης. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση που, για να θεμελιωθεί συνταξιοδοτικό δικαίωμα είναι απαραίτητη η προηγούμενη αναγνώριση χρόνων ασφάλισης.
- Η σύνταξη θανάτου χορηγείται με όριο ηλικίας το 55ο έτος. Σε περίπτωση που ο δικαιούχος έχει συμπληρώσει το 52ο έτος ηλικίας, δικαιούται σύνταξη για 3 έτη, μετά την πάροδο των οποίων αναστέλλεται μέχρι το 67ο έτος ηλικίας τους. Εφόσον δεν έχει συμπληρώσει το 52ο έτος ηλικίας, δικαιούται σύνταξη για διάστημα τριών ετών.
- Σε περίπτωση που το ποσό της σύνταξης, μετά τον επανυπολογισμό, είναι μεγαλύτερο από το σημερινό, η διαφορά καταβάλλεται σταδιακά, σε βάθος πενταετίας. Από την 1.1.2017 και μετά το ποσό της σύνταξης θα μπορεί να αυξάνεται στη βάση ενός συντελεστή που διαμορφώνεται από τη μεταβολή του ΑΕΠ (κατά 50%) και του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (κατά 50%) του προηγούμενου έτους και δεν υπερβαίνει την ετήσια μεταβολή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.
- Καταργούνται όλες οι διατάξεις του Δημοσίου με τις οποίες προβλέπεται αναπροσαρμογή ή αύξηση των συντάξεων.
- Από την 1.1.2017 και ανά τριετία η Εθνική Αναλογιστική Αρχή εκπονεί υποχρεωτικά αναλογιστικές μελέτες, με στόχο τη διασφάλιση της μακροχρόνιας βιωσιμότητας του Ασφαλιστικού Συστήματος.
- Ο χρόνος ασφάλισης που διανύθηκε στους υφιστάμενους φορείς κοινωνικής ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου που αναγνωρίστηκε, εξαγοράστηκε ή συνεχίζεται η εξαγορά του, καθώς και ο χρόνος που έχει προσμετρηθεί από προϋπηρεσία ή άλλη αιτία, θεωρείται ότι έχει πραγματοποιηθεί στην Ασφάλιση του Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης. Αναγνωρίσεις ετών εργασίας που δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί με την πλήρη εξόφληση του προβλεπόμενου ποσού εξαγοράς, συνεχίζονται στον ΕΦΚΑ, μέχρι την ολοκλήρωση της εξαγοράς.
- Τα μέρη του συμφώνου συμβίωσης εξισώνονται με τους συζύγους ως προς την αναγνώριση δικαιωμάτων, παροχών ή περιορισμών. Επίσης, απολαμβάνουν δικαιώματα της ασφαλιστικής νομοθεσίας. Έτσι, παρέχεται η δυνατότητα στον άμεσα ασφαλισμένο των φορέων κοινωνικής ασφάλισης ή κλάδου ή τομέα να ασφαλίσει για υγειονομική περίθαλψη τα μέλη της οικογένειάς του.
- Ασφαλισμένοι υποχρεωτικά σε δύο ή περισσότερους εντασσόμενους φορείς ή Τομείς ασφάλισης έως την έναρξη ισχύος του συγκεκριμένου νόμου, καταβάλλουν για κάθε αναληφθείσα επαγγελματική δραστηριότητα τις προβλεπόμενες ασφαλιστικές εισφορές. Επίσης, προβλέπεται ο υπολογισμός του ανταποδοτικού μέρους της σύνταξης και της επιπλέον παροχής.
- Για την απονομή του εφάπαξ λαμβάνεται υπόψη το σύνολο του χρόνου ασφάλισης που έχει διανυθεί σε όλους τους εντασσόμενους Φορείς / Τομείς / Κλάδους / Λογαριασμούς. Για εκκρεμείς αιτήσεις χορήγησης εφάπαξ παροχής, αυτή υπολογίζεται βάσει των διατάξεων του παρόντος νόμου.
- Σε περίπτωση που οι συνταξιούχοι αναλαμβάνουν εργασία ή αποκτούν ιδιότητα ή δραστηριότητα, που υπάγεται υποχρεωτικά στην ασφάλιση του ΕΦΚΑ, οι ακαθάριστες συντάξεις, κύριες και επικουρικές, καταβάλλονται μειωμένες σε ποσοστό 60% για όσο διάστημα ο συνταξιούχος συνεχίζει να απασχολείται.
- Για τις άγαμες ή διαζευγμένες θυγατέρες, σε περίπτωση που λαμβάνουν περισσότερες από μία συντάξεις, εάν υπερβαίνουν τα 720 ευρώ το μήνα ή τα 8.640 ευρώ τον χρόνο, τότε έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν την αναστολή μίας εκ των δύο συντάξεων. Η καταβαλλόμενη σύνταξη δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 720 ευρώ.
- Μέχρι 31.12.2018, το ανώτατο όριο καταβολής ατομικής μηνιαίας σύνταξης, δεν μπορεί να υπερβαίνει το εξαπλάσιο του πλήρους ποσού της εθνικής σύνταξης, δηλαδή 2.304 ευρώ. Για τις περιπτώσεις όπου υπάρχει άθροισμα συντάξεων, αυτό δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 3.072 ευρώ.
