H εμμονή των δανειστών στην εφαρμογή πολύ σκληρών μέτρων - όπως η μείωση του αφορολογήτου ορίου των μισθωτών και των συνταξιούχων από τα 9.545 στα 8.182 ευρώ, η πώληση όλων σχεδόν των «κόκκινων» δανείων σε εταιρίες διαχείρισης και είσπραξης απαιτήσεων με ταυτόχρονη άρση της προστασίας της πρώτης κατοικίας και η επιβολή μειώσεων σε κύριες και επικουρικές συντάξεις συνολικού ποσού κάτω των 1.300 ευρώ - ήταν η αιτία για την οποία δεν κατέστη δυνατή η επίτευξη μιας πρώτης συμφωνίας στις συναντήσεις του οικονομικού επιτελείου της Ελληνικής κυβέρνησης με τους επικεφαλής των κλιμακίων των Θεσμών, κατά τις συναντήσεις των τελευταίων 7 ημερών στην Αθήνα.
Η Ελληνική πλευρά υποχώρησε σε πολλά θέματα στα οποία είχε θέσει «κόκκινες» γραμμές, θέτοντας ως προτεραιότητα την επίτευξη συμφωνίας το συντομότερο δυνατό. Ερχόμενη όμως αντιμέτωπη με την αδιάλλακτη στάση των δανειστών, που δεν έπαψαν να απαιτούν πολύ δυσβάστακτα μέτρα, έκρινε ότι δεν θα μπορούσε πλέον να αντέξει άλλες υποχωρήσεις. Διαπίστωσε δηλαδή ότι δεν θα μπορούσε να αποδεχτεί περαιτέρω παράλογες απαιτήσεις των εκπροσώπων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κι ότι, εάν υποχωρούσε και από τις θέσεις που είχε καταφέρει να κρατήσει μέχρι χθες, τότε θα ήταν αδύνατο να «περάσει» από τη Βουλή, χωρίς κυβερνητική κρίση, ένα νέο πολυνομοσχέδιο με τόσο επώδυνες αλλαγές στο φορολογικό, το ασφαλιστικό και τα «κόκκινα» δάνεια.
Μοιραία λοιπόν, κατά την τελευταία συνάντηση της ελληνικής διαπραγματευτικής ομάδας με τους επικεφαλής των Θεσμών, αφού εξαντλήθηκαν όλα τα περιθώρια για υποχωρήσεις και συμβιβασμούς από την Ελληνική πλευρά, διαπιστώθηκε - σχετικά νωρίς – ότι δεν έχει κανένα νόημα να συνεχίζονται οι συζητήσεις και αποφασίστηκε λίγο μετά την 1:00 σήμερα το πρωί η προσωρινή διακοπή των διαπραγματεύσεων και η αναβολή των προσπαθειών για την γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των δύο πλευρών, σε συναντήσεις εκτός ελληνικού εδάφους και συγκεκριμένα στην Εαρινή Σύνοδο του ΔΝΤ στην Oυάσιγκτον στις 15-17 Απριλίου. Οι εκπρόσωποι των Θεσμών θα επανέλθουν στην Αθήνα για συζητήσεις και με στόχο την επίτευξη συμφωνίας μέχρι το Εurogroup της 22ας Απριλίου. Ωστόσο, τα χρονικά περιθώρια για κάτι τέτοιο είναι πλέον ασφυκτικά και αν ληφθεί υπόψη ότι υπάρχει ακόμη μεγάλο χάσμα που χωρίζει τις θέσεις της κυβέρνησης από τις επιθυμίες των δανειστών θα πρέπει να θεωρείται πιθανή εξέλιξη ακόμη και η συνέχιση των διαπραγματεύσεων και μετά το Πάσχα.
Ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος προσπάθησε πάντως να υποβαθμίσει την έκταση των διαφωνιών που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ κυβέρνησης και δανειστών δηλώνοντας, μετά το τέλος της συνάντησης με τους εκπροσώπους των Θεσμών, ότι:
«Μετά από όλες αυτές τις συζητήσεις, αποφασίστηκε σήμερα ότι θα έχουμε μια παύση για να πάμε όλοι στην Ουάσιγκτον. Συμφωνούν τόσο οι τέσσερις θεσμοί όσο και η ελληνική κυβέρνηση ότι υπήρξε πρόοδος ώστε να συμφωνηθεί ένα αμοιβαία αποδεκτό πακέτο και να ολοκληρωθεί η συμφωνία. Άρα θα επιστρέψουν αμέσως μετά την Ουάσιγκτον, δηλ. τη Δευτέρα, για να επιτευχθεί η συμφωνία μέχρι το Eurogroup στις 22 Απριλίου».
Απαντώντας μάλιστα σε ερώτηση για το εάν η πλευρά των δανειστών έχει καταλήξει στα κείμενα που θα αποτελέσουν τη βάση της συμφωνίας ο υπουργός Οικονομικών υποστήριξε ότι: «Θα καταλήξουμε στο staff level agreement λίγο πριν από το Eurogroup. Υπήρξε πολύ μεγάλη πρόοδος σε πολλά θέματα. Επειδή όμως υπάρχουν πολλά άλλα μικρά που δεν είχαμε το χρόνο να τα συζητήσουμε έγινε σε όλους μας προφανές ότι δεν ήταν δυνατόν να βγει το staff level agreement μέχρι σήμερα τα χαράματα, γιατί οι πιο πολλοί θέλουν να φύγουν αύριο να πάνε στην Ουάσιγκτον όπου αρχίζουν οι συναντήσεις».
Ο υπουργός παραδέχθηκε εμμέσως πλην σαφώς ότι δεν τελεσφόρησε η προσπάθεια της Ελληνικής πλευράς για μια πρώτη συμφωνία μέχρι και σήμερα Τρίτη, καθώς, όπως διευκρίνισε, «τα κείμενα θα τα κλείσουμε πριν από το Eurogroup». Ισχυρίστηκε δε ότι «είμαστε σε πολλά θέματα, ειδικά τα δύσκολα, αρκετά κοντά».
Ενδεικτικό, πάντως, του κλίματος απαισιοδοξίας που επικρατεί πλέον στο κυβερνητικό στρατόπεδο, είναι και το γεγονός ότι ο υπουργός Εργασίας, Γ. Κατρούγκαλος, αποχωρώντας, μαζί με τον κ. Τσακαλώτο από το Χίλτον τα ξημερώματα της Τρίτης, δεν έκανε καμιά δήλωση.
Το οικονομικό επιτελείο θα μεταβεί τις επόμενες μέρες στην Ουάσιγκτον χωρίς μια πρώτη συμφωνία, έστω και "σπασμένη" στα δύο, η οποία θα γεφύρωνε τις διαφορές μεταξύ Ευρωπαίων, ΔΝΤ και κυβέρνησης, με στόχο το Eurogroup στις 22 Απριλίου να ανάψει το «πράσινο φως» για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης.
Πρακτικά οι συζητήσεις με το «κουαρτέτο» θα ξεκινήσουν στην καλύτερη των περιπτώσεων της ερχόμενη Δευτέρα, 18 Απριλίου, με τα δεδομένα να γίνονται σχεδόν ασφυκτικά.
Στα κείμενα που προετοίμασαν το ΔΝΤ, η Κομισιόν και η ΕΚΤ αποτυπώνεται συμφωνία σε πολλά ζητήματα, όμως στα πιο κρίσιμα παραμένει αγεφύρωτο το χάσμα. Συγκεκριμένα:
- Το ΔΝΤ επιμένει στην πρόβλεψη ότι με τα μέτρα που λαμβάνονται, το πρωτογενές πλεόνασμα θα είναι το 2017 και 2018 στο 1,5% και δεν φτάνει ποτέ στο 3,5% όπως εκτιμά η κυβέρνηση και κάνει δεκτό η Κομισιόν και η ΕΚΤ.
- Στο μέτωπο του φορολογικού, οι εκπρόσωποι των δανειστών επιμένουν ότι για να βγουν τα νούμερα, χρειάζεται το αφορολόγητο όριο εισοδήματος των μισθωτών και των συνταξιούχων να μειωθεί από τα 9.545 ευρώ στα 8.182 ευρώ κι όχι στα 9.090 ευρώ που θέλει η Ελληνική κυβέρνηση (μέσω μείωσης της έκπτωσης φόρου από τα 2.100 στα 1800 ευρώ κι όχι στα 2.000 ευρώ που έχει προτείνει η κυβέρνηση). Επιπλέον, οι δανειστές ζητούν αύξηση του ΦΠΑ στα τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ύδρευσης, την οποία η Ελληνική πλευρά απορρίπτει αντιπροτείνοντας αυξήσεις σε μια σειρά άλλων εμμέσων φόρων, όπως π.χ. στα τσιγάρα.
- Στις συντάξεις, η κυβέρνηση δεν δέχεται να ξεκινήσουν οι περικοπές από τα 1.300 ευρώ, χωρίς τουλάχιστον να κάνουν κάποιες άλλες υποχωρήσεις οι δανειστές, είτε δεχόμενοι μεγαλύτερες αυξήσεις ασφαλιστικών εισφορών για τους εργαζόμενους, είτε σε άλλο πεδίο (πχ στα κόκκινα δάνεια). Στο τραπέζι έχει μπει και πρόβλεψη για μεγαλύτερη και ταχύτερη μείωση του ΕΚΑΣ από το 2017 (πριν την πλήρη κατάργησή του το 2019).
- Στα «κόκκινα» δάνεια, η κυβέρνηση φαίνεται να συζητά για κατάργηση της εξαίρεσης των στεγαστικών δανείων από την πώληση σε funds από την 1η-1-2017. Αντί δηλαδή για τρία χρόνια εξαίρεσης που ζητούσε αρχικά η κυβέρνηση ή τουλάχιστον για 1-2 χρόνια που δεχόταν ως συμβιβαστική πρόταση, φαίνεται ότι έχει αποδεχτεί την κατάργηση της προστασίας από το επόμενο έτος!
Πολλά θα κριθούν στις διαπραγματεύσεις στην Ουάσιγκτον, το Σαββατοκύριακο 16-17 Απριλίου. Η επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ θα συζητήσει με τους Έλληνες και τους Ευρωπαίους εκπροσώπους τι από όλα αυτά μπορεί στο τέλος να γλιτώσει η Ελλάδα, υπό τον όρο όμως ότι και οι Ευρωπαίοι θα αναλάβουν να εγγυηθούν πως θα ελαφρύνουν όσο χρειάζεται το ελληνικό χρέος. Έτσι ανοίγει και η συζήτηση για το χρέος, μαζί με το παζάρι για τη συμμετοχή και το ρόλο του ΔΝΤ στο ελληνικό Μνημόνιο (αν δηλαδή θα δώσει και χρήματα ή θα παραμείνει σαν τεχνικός σύμβουλος).
Αν η κυβέρνηση επιστρέψει την Δευτέρα με μια συμφωνία για λιγότερο σκληρά μέτρα και εγγυήσεις ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους, οι συζητήσεις θα επαναληφθούν στην Αθήνα. Το ιδανικό σενάριο προβλέπει συμφωνία έως την άλλην Πέμπτη, πριν το Eurogroup της 22ας Απριλίου. Με αυτήν στα χέρια το Eurogroup θα εγκρίνει την χορήγηση των δόσεων.
Το εναλλακτικό σενάριο είναι, αν στην Ουάσιγκτον μπει και η παράμετρος «ελάφρυνση χρέους» , ως τις 21 Απριλίου να μην υπάρχουν προϋποθέσεις συμφωνίας, αλλά στις 22 Απριλίου το Eurogroup να δεσμευτεί να ξεκινήσουν οι κυβερνήσεις διαδικασίες για το χρέος. Τότε θα απαιτηθεί και έκτακτο Eurogroup μετά το Ελληνικό Πάσχα για την Ελλάδα, ώστε να διαπιστωθεί αν όλα βαίνουν καλώς. Μέχρι τότε όμως θα πρέπει να έχουν ψηφιστεί όλα τα προαπαιτούμενα μέτρα.
Το χειρότερο σενάριο είναι να μην υπάρξει η συμφωνία, ούτε στην Ουάσιγκτον, ούτε στις 22 Απριλίου. Ο κίνδυνος αυτός βάρυνε ιδιαίτερα στις συζητήσεις με τους δανειστές, που χθες κινήθηκαν σε υψηλούς τόνους, στο κλίμα των δηλώσεων Τσίπρα που απάντησε εμμέσως στις δηλώσεις περι μη έναρξης συζητήσεων για το χρέος, λέγοντας πως «όσοι δεν θέλουν συζήτηση για το χρέος εμποδίζουν την αξιολόγηση».
Η ομάδα του ΔΝΤ πάντως αναχωρεί σήμερα το πρωί από την Αθήνα, οι Ευρωπαίοι το απόγευμα, την Τετάρτη ο κύριος Σταθάκης, ενώ ο κ.Τσακαλώτος και η Ελληνική αποστολή πετάνε την Πέμπτη για Ουάσιγκτον.
