Τους κανόνες για πώς το κράτος θα διενεργεί «μυστικές επιχειρήσεις» για να συλλαμβάνει σοβαρούς εγκληματίες και να εξαρθρώνει εγκληματικά και τρομοκρατικά δίκτυα θέτει κοινή υπουργική απόφαση που υπογράφουν ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς. Η απόφαση βάζει κανόνες στο πότε και πώς αστυνομικοί –ή ακόμα και ιδιώτες που συνεργάζονται μαζί τους– θα μπορούν να δρουν με ψεύτικες ταυτότητες, να κάνουν συναλλαγές και να χρησιμοποιούν κρατικά χρήματα, χωρίς όμως αυτό να γίνεται ανεξέλεγκτα. Μέχρι σήμερα, τέτοιες επιχειρήσεις υπήρχαν, αλλά οι λεπτομέρειες συχνά ρυθμίζονταν εσωτερικά, χωρίς σαφές και ενιαίο πλαίσιο.
Η νέα απόφαση έρχεται να ξεκαθαρίσει τα πράγματα. Στο επίκεντρο θα βρίσκονται βαριές υποθέσεις οργανωμένου εγκλήματος και τρομοκρατίας, καθώς σε αυτές το κράτος χρειάζεται ανθρώπους που να μπορούν να διεισδύσουν στα εγκληματικά δίκτυα, παριστάνοντάς τους συνεργούς ή τους πελάτες , ώστε να αποκτούν την εμπιστοσύνη των πραγματικών εγκληματιών. Για να γίνει αυτό, δεν αρκεί μια κάμερα ή μια παρακολούθηση. Χρειάζεται πλήρης κάλυψη. Η απόφαση προβλέπει λοιπόν ότι οι άνθρωποι αυτοί μπορούν να έχουν ψεύτικη ταυτότητα, διαβατήριο, ΑΦΜ και άλλα έγγραφα. Όχι όμως γενικά και αόριστα. Κάθε ψεύτικη ταυτότητα θα δίνεται για συγκεκριμένη υπόθεση και για όσο αυτή διαρκεί. Δεν θα υπάρχει «μόνιμη» δεύτερη ζωή. Μόλις τελειώσει η έρευνα, τα έγγραφα θα ακυρώνονται και θα καταστρέφονται. Το ίδιο ισχύει και για τις πράξεις που μπορούν να κάνουν.
Ένας συγκαλυμμένος αστυνομικός ή ιδιώτης που επικουρεί τις Αρχές θα μπορεί να ανοίξει τραπεζικό λογαριασμό, να νοικιάσει σπίτι ή αυτοκίνητο, να αγοράσει και να πουλήσει πράγματα, να βάλει τηλέφωνο και internet στο όνομά του. Με άλλα λόγια, θα μπορεί να ζήσει κανονικά με την ψεύτικη ταυτότητα, ώστε να μη κινήσει υποψίες. Όλα αυτά, όμως, θα χρειάζονται γραπτές εγκρίσεις από τους προϊσταμένους του και όλα θα καταγράφονται αναλυτικά. Ένα σημείο που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι ότι για αυτές τις πράξεις δεν θα προβλέπονται διοικητικές κυρώσεις. Δηλαδή, αν κάποιος κάνει κάτι που υπό κανονικές συνθήκες θα ήταν παράνομο, δεν θα τιμωρείται, αρκεί να έχει εγκριθεί στο πλαίσιο της μυστικής επιχείρησης. Το κράτος αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη.
Πως θα χρηματοδοτούνται – Ο ρόλος της ΤτΕ
Δεδομένου ότι οι μυστικές επιχειρήσεις χρειάζονται χρήματα, η απόφαση των Χρυσοχοΐδη, Φλωρίδη και Πετραλιά προβλέπει το πώς θα δίνονται τα χρήματα και πώς θα ελέγχονται. Τα χρήματα για μια μυστική επιχείρηση δεν θα δίνονται ανεξέλεγκτα στο χέρι και χωρίς λογοδοσία. Πρώτα θα αποφασίζεται γραπτώς πόσα χρήματα χρειάζονται και για ποιον λόγο. Την απόφαση αυτή θα την παίρνει ο προϊστάμενος της αρμόδιας υπηρεσίας που κάνει τη μυστική έρευνα. Δεν θα μπορεί να δοθεί ούτε ένα ευρώ αν δεν υπάρχει αυτή η γραπτή απόφαση.
Αφού καθοριστεί το ποσό, τα χρήματα δεν θα βγαίνουν από κάποιο αόριστο ταμείο, αλλά θα περνούν αποκλειστικά μέσω της Τράπεζας της Ελλάδος, όπου υπάρχει ειδικός κρατικός λογαριασμός, που χρησιμοποιείται για τη διεκπεραίωση θεμάτων επείγοντος χαρακτήρα. Ο προϊστάμενος της υπηρεσίας θα στέλνει εμπιστευτικό έγγραφο στην Τράπεζα της Ελλάδος και θα αναφέρει τρία πράγματα: πόσα χρήματα ζητά, γιατί τα ζητά και ποιο φυσικό πρόσωπο είναι εξουσιοδοτημένο να τα παραλάβει. Η Τράπεζα της Ελλάδος θα μεταφέρει το ποσό από έναν κρατικό λογαριασμό σε αυτόν τον ειδικό λογαριασμό και θα ενημερώνει τις οικονομικές υπηρεσίες του κράτους ότι έγινε η κίνηση. Δηλαδή, μπορεί το περιεχόμενο να είναι απόρρητο, αλλά το γεγονός ότι «δόθηκαν χρήματα» θα είναι καταγεγραμμένο στο κρατικό σύστημα.
Η παράδοση των χρημάτων στο εξουσιοδοτημένο πρόσωπο θα γίνεται με πρωτόκολλο παράδοσης–παραλαβής. Το έγγραφο αυτό θα υπογράφεται και θα εκδίδεται σε τρία αντίγραφα: ένα θα κρατά η Τράπεζα της Ελλάδος, ένα ο άνθρωπος που παίρνει τα χρήματα και ένα θα πηγαίνει στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Έτσι θα υπάρχει αποτύπωμα και στα τρία σημεία. Κατά τη διάρκεια της μυστικής επιχείρησης, τα χρήματα θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις δαπάνες που έχουν εγκριθεί: ενοίκια, μετακινήσεις, αγορές, υπηρεσίες και γενικά έξοδα που είναι αναγκαία για να «σταθεί» η κάλυψη. Για κάθε τέτοια δαπάνη, όπου είναι εφικτό, κρατούνται παραστατικά, τα οποία φυλάσσονται σε ειδικό, απόρρητο αρχείο της υπηρεσίας.
Όταν η επιχείρηση τελειώσει, γίνεται ξεκαθάρισμα. Όσα χρήματα δεν χρησιμοποιήθηκαν, επιστρέφονται υποχρεωτικά στην Τράπεζα της Ελλάδος, πάλι με έγγραφη διαδικασία. Η επιστροφή καταγράφεται και τα χρήματα γυρίζουν στον κρατικό λογαριασμό από τον οποίο είχαν φύγει. Αν κατά τη διάρκεια της επιχείρησης βρεθούν χρήματα ή περιουσιακά στοιχεία που προέρχονται από τη μυστική δράση, αυτά δεσμεύονται ως περιουσία του Δημοσίου. Αν υπάρξει καταδίκη, δημεύονται οριστικά υπέρ του κράτους. Αν η υπόθεση κλείσει χωρίς καταδίκη, αποφασίζεται δικαστικά τι θα γίνει με αυτά.
Τέλος, αν κάποια χρήματα χαθούν, δεν δικαιολογηθούν ή δεν μπορούν να επιστραφούν, θα υπάρχουν κυρώσεις. Θα διατάσσεται ένορκη διοικητική εξέταση για να ελεγχθεί αν τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν σωστά ή αν η απώλεια έγινε παρότι είχαν ληφθεί όλα τα απαραίτητα μέτρα. Μόνο αν κριθεί ότι δεν υπήρξε κακή χρήση, το κράτος θα καλύπτει τη ζημιά.
Νομικοί προβληματισμοί
Με προβληματισμό προσεγγίζουν την κοινή υπουργική απόφαση έμπειροι νομικοί, επισημαίνοντας σοβαρά ζητήματα ως προς τις εγγυήσεις του κράτους δικαίου. Σύμφωνα με την ακαδημαϊκή ανάγνωση, το βασικό αρνητικό στοιχείο της απόφασης σε σχέση με την εμπλοκή της δικαστικής εξουσίας είναι ότι ο δικαστικός έλεγχος δεν τοποθετείται στον πυρήνα της διαδικασίας, αλλά λειτουργεί κυρίως συμπληρωματικά και εκ των υστέρων. Κρίσιμες αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως η συγκάλυψη ταυτότητας, η δυνατότητα εκτεταμένων οικονομικών και διοικητικών συναλλαγών και η διάθεση δημόσιων χρηματικών ποσών, ανατίθενται κατά βάση στην αστυνομική και διοικητική ιεραρχία (προϊστάμενου π.χ. ΔΑΟΕ, ΔΑΕΕΒ), χωρίς να απαιτείται προηγούμενη, ρητή και αιτιολογημένη δικαστική κρίση.
Η δικαστική εξουσία δεν παρεμβαίνει ex ante σε όλα αυτά, αλλά μετά την ολοκλήρωση ή τη λήξη της συγκαλυμμένης δράσης, γεγονός που περιορίζει τον προληπτικό χαρακτήρα της προστασίας που οφείλει να παρέχει.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η στάθμιση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας των μέτρων να μην πραγματοποιείται εξαρχής από ανεξάρτητο δικαστικό όργανο, αλλά να μεταφέρεται σε όργανα της εκτελεστικής εξουσίας που συμμετέχουν άμεσα στην επιχείρηση. Παρά την προβλεπόμενη εισαγγελική εποπτεία, ο ρόλος της εμφανίζεται συχνά μη δεσμευτικός και περισσότερο τυπικός, χωρίς σαφείς δικλίδες που να διασφαλίζουν ουσιαστικό έλεγχο σε κάθε κρίσιμο στάδιο. Έτσι, ο εισαγγελέας ή ο ανακριτής δεν αναδεικνύονται σε κεντρικούς εγγυητές της νομιμότητας, αλλά σε φορείς εκ των υστέρων ελέγχου ή ενημέρωσης.
Συνολικά, η επιλογή αυτή δημιουργεί προβληματισμό ως προς την ισορροπία μεταξύ εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας, καθώς μια κανονιστική πράξη της διοίκησης ρυθμίζει εκτενώς τον τρόπο άσκησης ιδιαιτέρως παρεμβατικών ανακριτικών μέτρων, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση της άμεσης δικαστικής εμπλοκής.
Το Tony Blair Institute και η Azal Capital
Συμβουλευτική εταιρεία στην Ελλάδα ίδρυσε ο Nicolas Dunais, περιφερειακός διευθυντής του Tony Blair Institute for Global Change. Η εταιρεία, με την επωνυμία Azal Capital, έχει ως κύρια δραστηριότητα την παροχή επιχειρηματικών συμβουλών και υπηρεσιών συμβούλων διαχείρισης, ενώ το εταιρικό της κεφάλαιο ανέρχεται σε 15.000 ευρώ. Ο Nicolas Dunais εργάζεται σήμερα ως Senior Director του Tony Blair Institute για τη Μέση Ανατολή, έχοντας τα προηγούμενα χρόνια διαμορφώσει και διαχειριστεί το χαρτοφυλάκιο συμβουλευτικών έργων του Ινστιτούτου προς κυβερνήσεις στα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.
Στο πλαίσιο των καθηκόντων του είχε την ευθύνη του στρατηγικού προσανατολισμού, της ποιότητας υλοποίησης και του συντονισμού πολυκλαδικών ομάδων που παρείχαν συμβουλές σε κυβερνήσεις στο ανώτατο επίπεδο λήψης αποφάσεων. Στο παρελθόν έχει προσφέρει υπηρεσίες σε ανώτατα κυβερνητικά στελέχη χωρών του Κόλπου, ενώ έχει συμμετάσχει και σε έργα που αφορούσαν την ανάπτυξη διμερών σχέσεων μεταξύ χώρας του Κόλπου και της Κίνας. Πριν από λίγους μήνες, ο Nicolas Dunais παρουσίασε σε Έλληνες επιχειρηματίες τις επενδυτικές ευκαιρίες που αναμένεται να προκύψουν από την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας την επόμενη δεκαετία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Tony Blair Institute for Global Change, οι συνολικές επενδύσεις ενδέχεται να φτάσουν τα 292 δισ. ευρώ. Η επίμαχη παρουσίαση είχε εστιάσει στους τομείς και στους τρόπους με τους οποίους ελληνικές εταιρείες μπορούν να διεκδικήσουν μερίδιο από αυτή την επενδυτική δραστηριότητα.
Η Alpha Gnosis και ο «Kid Rock»
Ο Έλληνας επενδυτικός τραπεζίτης Μάρκος Μαμάκος που δραστηριοποιείται σε Λονδίνο και Αθήνα μέσω της Dionysos Investments, προχώρησε προ ημερών στη σύσταση της εταιρείας Alpha Gnosis ΙΚΕ, μαζί με ένα ζευγάρι Καναδών , τον Damien Edward Reynolds και της συζύγου του Emma Fairhurst. Η εταιρεία ιδρύθηκε με σκοπό την παροχή επιχειρηματικών συμβουλών και συμβουλών διαχείρισης, ενώ στο καταστατικό της περιλαμβάνεται σειρά δευτερευουσών δραστηριοτήτων που αφορούν, μεταξύ άλλων, συμβουλευτικές υπηρεσίες στρατηγικής και οικονομικής διαχείρισης, υπηρεσίες επιχειρηματικών συμβούλων, καθώς και συμβουλές σε θέματα κεφαλαιακής διάρθρωσης και επενδύσεων. Ο Damien Edward Reynolds διαθέτει το 50% των μετοχών, η Emma Fairhurs το 30% και ο Μάρκος Μαμάκος το 20%. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το επαγγελματικό υπόβαθρο του Damien Edward Reynolds, ο οποίος φέρεται να είναι ιδιαίτερα γνωστός στον χώρο των επενδυτικών συμβουλών στη Βρετανική Κολούμπια του Καναδά, με κύρια δραστηριότητα τις μεταλλευτικές επενδύσεις.
Κατά το παρελθόν, σύμφωνα με δημοσιεύματα, είχε αποκτήσει το προσωνύμιο «Kid Rock», λόγω της φήμης του για επιτυχημένες επιχειρηματικές κινήσεις. Ωστόσο, όπως αναφέρεται σε άρθρα που έχουν δημοσιευθεί στον καναδικό Τύπο, οι φορολογικές αρχές του Καναδά είχαν διαπιστώσει εμπλοκή του Damien Edward Reynolds σε σοβαρές υποθέσεις φοροδιαφυγής και απόπειρας εξαπάτησης του καναδικού κράτους, ενώ το όνομά του περιλαμβάνεται και στη λίστα των Panama Papers. Παρά τη βαρύτητα των κατηγοριών που του αποδόθηκαν, το δικαστήριο αποφάσισε να μην του επιβάλει ποινή φυλάκισης, αλλά να του επιβάλει την έκτιση της ποινής μέσω κοινωφελούς εργασίας. Παράλληλα, του επιβλήθηκε χρηματικό πρόστιμο, αν και, σύμφωνα με τα ίδια δημοσιεύματα, δεν δήλωσε ένοχος και δεν προχώρησε στην επιστροφή των οφειλόμενων ποσών.
Ο προϋπολογισμός του ΕΚΚΟΜΕΔ
Στην έγκριση του προϋπολογισμού του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας ΑΕ (ΕΚΚΟΜΕΔ) για το 2026 προχώρησε το υπουργείο Πολιτισμού. Σύμφωνα με την απόφαση, τα συνολικά έσοδα του φορέα για το 2026 διαμορφώνονται σε 80,36 εκατ. ευρώ, ενώ οι συνολικές δαπάνες ανέρχονται σε 83,36 εκατ. ευρώ, με το ισοζύγιο να εμφανίζει έλλειμμα ύψους 3 εκατ. ευρώ. Όπως προβλέπεται, το αρνητικό αποτέλεσμα θα καλυφθεί μέσω χρήσης ταμειακών διαθεσίμων, χωρίς να προκαλείται πρόσθετη επιβάρυνση στον κρατικό προϋπολογισμό.
Πιο αναλυτικά, από τα συνολικά έσοδα ύψους 80,36 εκατ. ευρώ, περίπου 60 εκατ. ευρώ θα προέλθουν από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων για την υλοποίηση του μηχανισμού επιστροφής δαπανών (cash rebate). Σχεδόν 18 εκατ. ευρώ αφορούν στην τακτική κρατική επιχορήγηση. Επιπλέον, έσοδα ύψους 1,98 εκατ. ευρώ θα προέλθουν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενώ περίπου 300 χιλ. ευρώ, προβλέπονται από πωλήσεις υπηρεσιών και δικαιώματα. Στο σκέλος των δαπανών, ο προϋπολογισμός ανέρχεται συνολικά σε 83,36 εκατ. ευρώ.
Η μεγαλύτερη επιβάρυνση αφορά στις ενισχύσεις προς τον οπτικοακουστικό τομέα και ειδικότερα το cash rebate. Σημαντικά κονδύλια θα κατευθυνθούν επίσης σε δικαιώματα κινηματογραφικών έργων, τα οποία ανέρχονται σε 3,68 εκατ. ευρώ, καθώς και σε παραγωγές σε εξέλιξη προηγούμενων ετών, ύψους 3 εκατ. ευρώ. Οι λειτουργικές και διοικητικές δαπάνες του φορέα περιλαμβάνουν αμοιβές και έξοδα προσωπικού ύψους περίπου 3 εκατ. ευρώ, αμοιβές και έξοδα τρίτων που ξεπερνούν τα 3,7 εκατ. ευρώ (!), καθώς και δαπάνες για ανάπτυξη σεναρίων, δράσεις εξωστρέφειας και υποστήριξη παραγωγών. Παράλληλα, προβλέπονται κονδύλια για αγορές και αναβαθμίσεις παγίων στοιχείων, συνολικού ύψους 6,8 εκατ. ευρώ, που αφορούν κυρίως δικαιώματα, λογισμικά και λοιπό εξοπλισμό.
Ο Πειραιάς, οι Ρουμάνοι και το trafficking
Δεν ξέρουμε εάν οι αρμόδιες αρχές το έχουν αντιληφθεί, ωστόσο προ ημερών συστάθηκε στον Πειραιά εταιρεία από Ρουμάνο υπήκοο με εξαιρετικά βαρύ παρελθόν. Η εταιρεία, συστάθηκε προκειμένου να δραστηριοποιηθεί στον τομέα της διάθεσης ανθρώπινου δυναμικού και της παροχής επιχειρηματικών συμβουλών, με κύρια δραστηριότητα την παροχή υπηρεσιών στελέχωσης προσωπικού.
Ωστόσο, ο ιδρυτής της εταιρείας, καθώς και μέλη της οικογένειάς του, έχουν καταδικαστεί στη Βρετανία για συμμετοχή σε εκτεταμένο κύκλωμα σύγχρονης δουλείας (trafficking), το οποίο φέρεται να έδρασε την περίοδο 2017–2018. Σύμφωνα με τη σχετική δικαστική απόφαση, τα εμπλεκόμενα άτομα είχαν την επίμαχη περίοδο προσεγγίσει τουλάχιστον 26 πολίτες από τη Ρουμανία, παρασύροντάς τους με ψευδείς υποσχέσεις εργασίας στον κατασκευαστικό κλάδο στη Βρετανία. Στα θύματα είχαν δοθεί διαβεβαιώσεις για ημερομίσθιο 50 λιρών, δωρεάν διαμονή και σίτιση.
Αντ’ αυτών, όπως προέκυψε από τη δικογραφία, οι εργαζόμενοι στοιβάχθηκαν σε υποβαθμισμένα ακίνητα, τους αφαιρέθηκαν τα ταξιδιωτικά τους έγγραφα και βρέθηκαν να μην λαμβάνουν τις συμφωνημένες αμοιβές τους, ενώ τους επιβάλλονταν πλασματικές χρεώσεις για διαμονή και άλλες παροχές. Όσοι διαμαρτύρονταν, σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, δέχονταν απειλές από τα μέλη της ρουμανικής οικογένειας.
Το βρετανικό δικαστήριο επέβαλε ποινές φυλάκισης στους Ρουμάνους. Η υπόθεση είχε λάβει εκτεταμένη δημοσιότητα στη Βρετανία, με τις εισαγγελικές αρχές να κάνουν λόγο για οργανωμένο και συστηματικό δίκτυο εκμετάλλευσης ευάλωτων εργαζομένων, από το οποίο προέκυψαν σημαντικά παράνομα οικονομικά οφέλη. Η έλευση του εν λόγω Ρουμάνου στην Ελλάδα και η έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας στη χώρα μας , ξανά στον «τομέα της διάθεσης ανθρώπινου δυναμικού» δεν μπορεί παρά να προβληματίζει.
