Για τη Verena Closs, η συνταξιοδότηση δεν σήμανε το τέλος της δημιουργικής της ζωής. Στα 80 της χρόνια, η πρώην υπεύθυνη αγορών στον χώρο των οικιακών υφασμάτων έχει πλέον έναν καινούργιο ρόλο, διατηρεί μια μικρή επιχείρηση χειροτεχνίας μέσα στην κοινότητα συνταξιούχων όπου ζει.
Η Closs και ο σύζυγός της μετακόμισαν πριν από περισσότερο από μία δεκαετία στο Audley Chalfont Dene, ένα χωριό συνταξιούχων στο Buckinghamshire της Βρετανίας. Εκεί, μαζί με δύο ακόμη κατοίκους, δημιούργησαν αρχικά μια λέσχη χειροτεχνίας.
Σύντομα, όμως, κατάλαβαν ότι το πλέξιμο και το βελονάκι δεν ήταν το δυνατό τους σημείο. Έτσι, στράφηκαν στη λεβάντα που φυτρώνει άφθονη στους κήπους της κοινότητας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Άρχισαν να μαζεύουν τα φυτά, να τα αποξηραίνουν και να φτιάχνουν μικρά σακουλάκια λεβάντας, τα οποία πουλούσαν στους υπόλοιπους κατοίκους, συγκεντρώνοντας χρήματα για φιλανθρωπικούς σκοπούς.
Η διαδικασία δεν ήταν πάντα εύκολη. Η Closs θυμάται με χιούμορ ότι ο σύζυγός της δεν ήταν ιδιαίτερα ενθουσιασμένος όταν χρειάστηκε να αφήνει αναμμένη την ενδοδαπέδια θέρμανση στο μπάνιο των επισκεπτών για να στεγνώνει τη λεβάντα.
Σε μια τοπική έκθεση, κάποιος αποκάλεσε τις τρεις γυναίκες «Κυρίες της Λεβάντας». Το παρατσούκλι έμεινε και έγινε το όνομα της μικρής τους δραστηριότητας.
Με τον καιρό, οι χειροτεχνίες επεκτάθηκαν. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας άρχισαν να φτιάχνουν ευχετήριες κάρτες, ενώ στη συνέχεια η Closs συνέχισε μόνη της, δημιουργώντας και άλλα αντικείμενα, όπως διακοσμητικούς πίνακες και ζωγραφισμένα όστρακα.
Από το 2020, η προσπάθειά της έχει συγκεντρώσει σχεδόν 6.000 λίρες για τοπικές φιλανθρωπικές οργανώσεις. «Όταν εργαζόμουν ως υπεύθυνη αγορών, έπρεπε να δημιουργώ τα δικά μου σχέδια για μαξιλάρια και λευκά είδη, οπότε είμαι συνηθισμένη να επινοώ πράγματα», εξηγεί. Και προσθέτει με χιούμορ στο telegraph.co.uk «Νομίζω ότι πρέπει να βγω από τη σύνταξη, γιατί είμαι τόσο απασχολημένη».
Από τη σύνταξη στην παραγωγή τζιν
Η δημιουργικότητα των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας δεν περιορίζεται στις χειροτεχνίες. Σε δύο παραρτήματα του οίκου ευγηρίας του ομίλου Berkley Care Group, κάτοικοι συμμετείχαν στη δημιουργία ενός δικού τους τζιν, σε συνεργασία με το βρετανικό αποστακτήριο Sky Wave.
Το αποτέλεσμα ονομάστηκε Golden Hour, ένα London dry gin που δημιουργήθηκε έπειτα από μια ημέρα γεμάτη συζητήσεις για αρώματα και γεύσεις, με τους κατοίκους να συνεργάζονται με επαγγελματία master distiller. Μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν ο 87χρονος Robert Bell, ο οποίος πριν συνταξιοδοτηθεί εργαζόταν ως διευθυντής του τμήματος ήχου στο London Weekend Television.
Για τον Bell, η συμμετοχή στο εγχείρημα ήταν σχεδόν αυτονόητη.
«Από τα νεανικά μου χρόνια απολαμβάνω καθημερινά ένα ποτήρι τζιν», λέει.
Οι ιστορίες αυτές δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά. Στη Βρετανία, οι άνθρωποι ηλικίας 50 ετών και άνω αντιστοιχούν σχεδόν στους μισούς αυτοαπασχολούμενους εργαζομένους, γεγονός που δείχνει ότι η επιχειρηματικότητα δεν σταματά απαραίτητα με τη συνταξιοδότηση.
Για πολλούς ανθρώπους, μάλιστα, τα χρόνια μετά την αποχώρηση από την κανονική εργασία αποτελούν μια ευκαιρία να αξιοποιήσουν την εμπειρία, τις δεξιότητες και τον χρόνο τους με τρόπους που έχουν προσωπικό νόημα.
«Είμαι πιο απασχολημένη στη σύνταξη απ’ ό,τι όταν εργαζόμουν»
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της 72χρονης Patsie Ruzewicz. Η πρώην τραπεζική διευθύντρια ζει με τον σύζυγό της στο Royal Haslar Waterfront Village, μια κοινότητα για άτομα άνω των 55 ετών στο Gosport του Hampshire. Το 2022 ίδρυσε μαζί με άλλους το Hub4Stuff, μια φιλανθρωπική οργάνωση που προσπαθεί να αντιμετωπίσει ένα λιγότερο ορατό πρόβλημα της φτώχειας, την έλλειψη βασικών αντικειμένων για το σπίτι.
Η ιδέα γεννήθηκε όταν η Ruzewicz εργαζόταν εθελοντικά σε τράπεζα τροφίμων κατά τη διάρκεια της πανδημίας. «Σύντομα συνειδητοποίησα ότι η φτώχεια δεν αφορά μόνο το φαγητό», εξηγεί. «Συναντούσαμε ανθρώπους που δεν είχαν καναπέδες ή ηλεκτρικές συσκευές, ενώ υπήρχαν παιδιά χωρίς κρεβάτια που κοιμούνταν πάνω σε στρώματα στο πάτωμα». Έτσι, η ίδια και οι συνεργάτες της αποφάσισαν να δράσουν. Συγκέντρωσαν χρήματα για να αγοράσουν ένα φορτηγάκι, δημιούργησαν ιστοσελίδα και συνεργάστηκαν με δήμους και φιλανθρωπικές οργανώσεις, προκειμένου να εντοπίζουν οικογένειες που χρειάζονταν βοήθεια.
Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά. Μέχρι σήμερα έχουν βοηθήσει σχεδόν 2.000 οικογένειες, ενώ περίπου 7.500 αντικείμενα επίπλωσης έχουν γλιτώσει από τις χωματερές. Η δράση έχει πλέον μετατραπεί σχεδόν σε εργασία πλήρους απασχόλησης. Φορτώσεις και παραδόσεις πραγματοποιούνται τρεις φορές την εβδομάδα, ενώ τα μηνύματα και τα αιτήματα συνεχίζονται όλη την ημέρα.
«Οι άλλοι διαχειριστές μού έχουν κάνει παρατήρηση επειδή απαντώ σε μηνύματα στις 11 το βράδυ», λέει γελώντας. «Όταν αφοσιώνεσαι σε κάτι, όπως έχουμε αφοσιωθεί όλοι εμείς, το παίρνεις μαζί σου και στο σπίτι».
Και το Hub4Stuff δεν είναι η μοναδική της δραστηριότητα. Η Ruzewicz είναι επίσης ταμίας μιας ομάδας πολιτιστικής κληρονομιάς, έχει δημιουργήσει γυναικεία ομάδα που τραγουδά θαλασσινά τραγούδια και έχει ξεκινήσει μια λέσχη πλεξίματος με βελονάκι, με το χιουμοριστικό όνομα Haslar Hookers. «Είμαι πιο απασχολημένη στη σύνταξη απ’ ό,τι όταν εργαζόμουν», παραδέχεται.
Η κηπουρική ως νέα αρχή
Για άλλους συνταξιούχους, η δημιουργικότητα περνά μέσα από την απασχόληση με τη γη. Στο Tembani Court, μια κοινότητα συνταξιούχων στο Paignton του Devon, οι κάτοικοι κατάφεραν μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια να μεταμορφώσουν τους κήπους της κοινότητας. Πρωταγωνιστές είναι η 80χρονη Margaret Bowen και η 75χρονη Jean Bevan, οι οποίες ηγούνται της Tembani Community Gardening Club. Η ομάδα δημιουργεί και φροντίζει τους χώρους πρασίνου, παράγει το δικό της κομπόστ και καλλιεργεί μια μεγάλη ποικιλία λαχανικών, από ντομάτες και πατάτες μέχρι κρεμμύδια, κολοκυθάκια και αγγούρια. Τα προϊόντα πωλούνται στους κατοίκους και τους επισκέπτες, με τα έσοδα να επιστρέφουν στη λέσχη για την αγορά σπόρων, υλικών και ζαρντινιέρων. Η ομάδα έχει συγκεντρώσει περίπου 6.500 λίρες, έχει λάβει επιχορηγήσεις από το δημοτικό συμβούλιο και έχει κερδίσει αρκετά βραβεία κηπουρικής. Για τη Bowen, η κηπουρική είναι ένας τρόπος να παραμένει δραστήρια και ταυτόχρονα να βρίσκεται κοντά στους ανθρώπους της κοινότητας.
«Η ομάδα μας έδωσε σε όλους μια νέα πνοή ζωής», λέει. «Υπάρχουν ημέρες που υποφέρουμε από πόνους και ενοχλήσεις, αλλά υπάρχει και η κοινωνική πλευρά. Μπορείς να ασχολείσαι με τον κήπο και να συζητάς με τους άλλους».
Για την Jean Bevan, η κηπουρική έχει και μια βαθύτερη συναισθηματική σημασία. Η Bevan είχε στο παρελθόν επιχειρήσεις και ένα ξενοδοχείο μαζί με τον σύζυγό της, ο οποίος πέθανε το 2023. Στον κήπο εξακολουθούν να υπάρχουν φυτά που προέρχονται από μοσχεύματα εκείνου. «Ήμασταν μαζί για περισσότερα από 50 χρόνια και ήταν πολύ δύσκολο να τον χάσω», λέει. «Αλλά η λέσχη κηπουρικής μού έδωσε έναν λόγο να συνεχίσω».
