Υπάρχουν άνθρωποι που μπροστά σε μια απρόσμενη αλλαγή, ένα πρόβλημα στη δουλειά ή μια ανατροπή στα σχέδιά τους μοιάζουν να διατηρούν την ψυχραιμία τους και να βρίσκουν γρήγορα μια εναλλακτική λύση. Η συμπεριφορά τους μπορεί εκ πρώτης όψεως να θεωρηθεί ως αδιαφορία, συμβιβασμός ή ακόμη και έλλειψη φιλοδοξίας.
Η ψυχολογία, ωστόσο, δίνει μια διαφορετική ερμηνεία. Η ικανότητα κάποιου να προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες μπορεί να αποτελεί ένδειξη ψυχολογικής ευελιξίας και ανθεκτικότητας, δηλαδή της ικανότητας να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες χωρίς να χάνει από τα μάτια του όσα θεωρεί πραγματικά σημαντικά.
Η ψυχολογική ευελιξία βρίσκεται στο επίκεντρο
Η ψυχολογική ευελιξία συνδέεται με την ικανότητα ενός ανθρώπου να συνεχίζει να επιδιώκει σημαντικούς στόχους και να παραμένει πιστός στις αξίες του, ακόμη και όταν έρχεται αντιμέτωπος με δυσάρεστα συναισθήματα, σκέψεις ή απρόβλεπτες καταστάσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Έρευνες έχουν εξετάσει τη συγκεκριμένη ικανότητα σε διαφορετικές ομάδες ανθρώπων, εντοπίζοντας συσχετίσεις με την ευεξία, τη συναισθηματική ρύθμιση, την ανθεκτικότητα και την καθημερινή λειτουργικότητα.
Με άλλα λόγια, η προσαρμοστικότητα δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν επηρεάζεται από όσα συμβαίνουν γύρω του. Σημαίνει ότι μπορεί να αναγνωρίζει την αλλαγή, να αξιολογεί τα νέα δεδομένα και να προσαρμόζει τη συμπεριφορά του χωρίς να εγκλωβίζεται σε μία και μοναδική αντίδραση.
Όταν μια στρατηγική δεν λειτουργεί, αλλάζουν πορεία
Οι άνθρωποι με μεγαλύτερη ψυχολογική ευελιξία δεν αντιμετωπίζουν κάθε πρόβλημα με τον ίδιο τρόπο. Αν μια προσπάθεια δεν αποδίδει, είναι σε θέση να αναζητήσουν μια διαφορετική λύση. Αν ένα σχέδιο αποδειχθεί ανέφικτο, μπορούν να το τροποποιήσουν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εγκαταλείπουν απαραίτητα τον τελικό τους στόχο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η καλύτερη επιλογή μπορεί να είναι η αναμονή. Η αποδοχή της αβεβαιότητας για ένα διάστημα επιτρέπει στο άτομο να αποφύγει παρορμητικές αντιδράσεις και να περιμένει μέχρι να έχει περισσότερα δεδομένα για να αποφασίσει.
Αυτή η στάση μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη όταν η πραγματικότητα δεν εξελίσσεται όπως είχε σχεδιαστεί.
Η ανθεκτικότητα δεν είναι απαραίτητα έμφυτη
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η ανθεκτικότητα αντιμετωπιζόταν ως ένα χαρακτηριστικό που κάποιοι άνθρωποι διαθέτουν περισσότερο από άλλους. Η σύγχρονη ψυχολογική προσέγγιση, όμως, την αντιμετωπίζει περισσότερο ως μια δυναμική ικανότητα που μπορεί να καλλιεργηθεί.
Οι τρόποι σκέψης, οι συμπεριφορές, οι στρατηγικές διαχείρισης του στρες, οι εμπειρίες ζωής και η κοινωνική υποστήριξη μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος ανταποκρίνεται στις δυσκολίες.
Έτσι, κάποιος που δυσκολεύεται σήμερα να διαχειριστεί μια αλλαγή δεν σημαίνει ότι θα αντιδρά πάντα με τον ίδιο τρόπο. Μέσα από την εμπειρία και την ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων μπορεί σταδιακά να αποκτήσει μεγαλύτερη ικανότητα προσαρμογής.
Η προσαρμογή δεν σημαίνει ότι πρέπει να ανεχόμαστε τα πάντα
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια. Το να προσαρμόζεται κάποιος εύκολα δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποδέχεται κάθε κατάσταση.
Η ψυχολογική ευελιξία δεν ταυτίζεται με την παθητικότητα ή τον συμβιβασμό. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να αποδεχόμαστε κάτι που δεν μπορούμε να αλλάξουμε και στο να ανεχόμαστε μια κατάσταση που χρειάζεται πραγματικά να αλλάξει.
Ένας ψυχικά ευέλικτος άνθρωπος μπορεί να αλλάξει σχέδιο χωρίς να εγκαταλείψει τις αξίες του, να αποδεχθεί μια προσωρινή δυσκολία χωρίς να παραιτηθεί από τους στόχους του και να προχωρήσει σε αλλαγές όταν αυτές είναι απαραίτητες.
