Στη σύγχρονη εποχή, πολλοί γονείς παρακολουθούν διαρκώς τα παιδιά τους, οργανώνουν κάθε δραστηριότητα και επεμβαίνουν γρήγορα σε κάθε δυσκολία. Αν και αυτή η στάση πηγάζει από αγάπη και προστασία, αρκετές έρευνες δείχνουν ότι η υπερβολική παρέμβαση μπορεί να στερεί από τα παιδιά πολύτιμες εμπειρίες ανάπτυξης.
Μια μεγάλη μετα-ανάλυση που βασίστηκε σε 52 ερευνητικές μελέτες κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η υπερπροστατευτική και υπερβολικά ελεγκτική γονεϊκότητα συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και εσωτερικευμένων δυσκολιών στους νέους ανθρώπους. Οι ερευνητές διευκρινίζουν πως δεν αποδεικνύεται άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος, ωστόσο τα δεδομένα δείχνουν ότι όταν τα παιδιά δεν έχουν χώρο να δοκιμαστούν, δυσκολεύονται περισσότερο να αναπτύξουν αυτονομία και ψυχική ανθεκτικότητα.
Η λεγόμενη «γονεϊκότητα ελικοπτέρου» εμφανίζεται όταν οι γονείς παρεμβαίνουν συνεχώς ακόμη και σε μικρές δυσκολίε.Σε μια διαφωνία με φίλους, σε μια σχολική αποτυχία ή σε μια απογοήτευση στον αθλητισμό. Όμως η διαχείριση αυτών των εμπειριών είναι συχνά ο τρόπος με τον οποίο τα παιδιά μαθαίνουν να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους και να αποκτούν αυτοπεποίθηση.
Κεντρικός παράγοντας σε αυτή τη διαδικασία είναι η αυτορρύθμιση - η ικανότητα δηλαδή να διαχειρίζεται κάποιος τα συναισθήματα, το άγχος και τις αντιδράσεις του χωρίς να χρειάζεται διαρκή βοήθεια από άλλους. Αυτή η δεξιότητα δεν αναπτύσσεται μέσα από τη θεωρία, καλλιεργείται μέσα από εμπειρίες, δοκιμές, λάθη και μικρές καθημερινές προκλήσεις.
Σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζει και το αδόμητο παιχνίδι. Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που έχουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο για παιχνίδι χωρίς συνεχή καθοδήγηση αναπτύσσουν καλύτερο αυτοέλεγχο και κοινωνικές δεξιότητες. Ακόμη και το λεγόμενο «επικίνδυνο παιχνίδι» — όπως η αναρρίχηση, η εξερεύνηση ή τα πιο δυναμικά παιχνίδια — συνδέεται με θετικά οφέλη για την ανάπτυξη και την αυτοπεποίθηση των παιδιών.
Βέβαια, η σημερινή πραγματικότητα διαφέρει σημαντικά από εκείνη των προηγούμενων δεκαετιών. Οι ανησυχίες για την ασφάλεια και οι αυστηρότεροι κοινωνικοί κανόνες περιορίζουν την ανεξαρτησία των παιδιών. Οι ίδιοι οι γονείς συχνά αισθάνονται ότι δεν έχουν την πολυτέλεια να αφήσουν τα παιδιά να κινούνται ελεύθερα όπως παλαιότερα.
Η λύση, όμως, δεν βρίσκεται ούτε στην υπερβολική αυστηρότητα ούτε στην αδιαφορία. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα παιδιά χρειάζονται ένα ασφαλές πλαίσιο μέσα στο οποίο θα έχουν ευκαιρίες να πάρουν πρωτοβουλίες, να αποτύχουν, να βαρεθούν, να επιλύσουν μικρά προβλήματα και να μάθουν από τις εμπειρίες τους.
Τελικά, η ψυχική ανθεκτικότητα δεν χτίζεται μέσα από τη συνεχή προστασία, αλλά μέσα από μικρές καθημερινές δοκιμασίες που επιτρέπουν στα παιδιά να ανακαλύψουν σταδιακά τις δικές τους δυνάμεις.
Η κύρια μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Development and Psychopathology.
