Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα παιδιά είναι λιγότερο δραστήρια από ό,τι στο παρελθόν. Αυτό, σύμφωνα με τους επιστήμονες, μπορεί να έχει μακροχρόνιες συνέπειες στην υγεία τους.
Η αδράνεια αυτή εμφανίζεται παράλληλα με την αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας - ένα στα δέκα παιδιά και εφήβους. Ο αυξημένος καθιστικός χρόνος, το άγχος, η ποιότητα της διατροφής και η μειωμένη συμμετοχή στον αθλητισμό έχουν συμβάλει προς αυτή την κατεύθυνση.
Τα καλά νέα είναι ότι η κατανόηση των λόγων που κάνουν τα παιδιά λιγότερο δραστήρια δημιουργεί και ευκαιρίες για να βοηθηθούν να κινηθούν περισσότερο, κάτι που θα τα ωφελήσει τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Σύμφωνα με τις συστάσεις, τα παιδιά θα πρέπει να έχουν ημερησίως 60 λεπτά σωματικής δραστηριότητας. Πολλά όμως δεν φτάσουν αυτό το επίπεδο, κάτι που μπορεί να έχει μακροχρόνιες συνέπειες, καθώς η σωματική αδράνεια στην παιδική ηλικία συνδέεται με μειωμένη δραστηριότητα και στην ενήλικη ζωή. Επίσης, τα παιδιά που είναι πιο δραστήρια έχουν περισσότερες πιθανότητες να παραμείνουν ενεργά και ως ενήλικες.
Μακροχρόνια μελέτη που παρακολούθησε 712 βετεράνους του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου για 50 χρόνια διαπίστωσε ότι η συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες στο Λύκειο ήταν ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας για καλύτερη υγεία στα 70 τους χρόνια, καθώς και για υψηλότερα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας στην τρίτη ηλικία. Επίσης, όσοι συμμετείχαν σε αθλήματα είχαν λιγότερες επισκέψεις στον γιατρό.
Πολλές άλλες μελέτες δείχνουν παρόμοια αποτελέσματα. Η άσκηση στην παιδική ηλικία συνδέεται με καλύτερη μακροπρόθεσμη υγεία. Τα παιδιά που συμμετέχουν σε αθλήματα έχουν χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος (BMI), μικρότερη περίμετρο μέσης και καλύτερη ψυχική υγεία, καλύτερες σχολικές επιδόσεις και γνωστικές ικανότητες.
Γνωστικά οφέλη
Η σωματική άσκηση ωφελεί τα παιδιά άμεσα, τονίζει η Nicole Logan, επίκουρη καθηγήτρια κινησιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ρόουντ Άιλαντ στις ΗΠΑ.
«Βελτιώνει τη σύσταση του σώματος, ενισχύει και διατηρεί θετικές γνωστικές λειτουργίες καθώς τα παιδιά εξελίσσονται στην εφηβεία», αναφέρει. «Όσο αυξάνουμε τη σωματική δραστηριότητα, βελτιώνουμε και την καρδιοαναπνευστική μας κατάσταση, κάτι που είναι καλό και για τον εγκέφαλο».
Λόγω αυτών των οφελών, οι ερευνητές και οργανισμοί όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στο να βοηθήσουν παιδιά και εφήβους να κάθονται λιγότερο και να κινούνται περισσότερο.
Σε ένα εννιάμηνο πρόγραμμα άσκησης μετά το σχολείο, η Logan και οι συνεργάτες της διαπίστωσαν ότι παιδιά με παχυσαρκία που συμμετείχαν στο πρόγραμμα είχαν καλύτερες γνωστικές επιδόσεις από εκείνα που δεν συμμετείχαν. Οι δραστηριότητες πραγματοποιούνταν πέντε ημέρες την εβδομάδα και περιλάμβαναν μέτρια έως έντονη άσκηση.
Το πρόγραμμα μείωσε επίσης το σωματικό λίπος, κάτι που, όπως εξηγεί η Logan, αποτελεί έναν από τους λόγους που βελτιώθηκε η γνωστική λειτουργία. Το λίπος γύρω από τα ζωτικά όργανα μπορεί να προκαλεί φλεγμονές, οι οποίες συνδέονται με χαμηλότερη γνωστική απόδοση. Αντίθετα, η αερόβια φυσική κατάσταση και η άσκηση σχετίζονται με μεγαλύτερη ακρίβεια σε σύνθετες εργασίες, καλύτερους χρόνους αντίδρασης και βελτιωμένο αυτοέλεγχο - δεξιότητα κρίσιμη για τη συγκέντρωση.
Η Logan προτείνει τα σχολεία να εφαρμόζουν 60 λεπτά κίνησης καθημερινά, ώστε να μειωθεί το βάρος που έχουν οι γονείς να εξασφαλίσουν πρόσβαση των παιδιών σε αθλητικές δραστηριότητες, οι οποίες συχνά κοστίζουν αρκετά και απαιτούν χρόνο.
Σταματώντας την ακινησία
Η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας δεν χρειάζεται απαραίτητα να περιλαμβάνει οργανωμένα αθλήματα. Σε μελέτη στη Μασαχουσέτη των ΗΠΑ, απλά η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το σχολείο, μαζί με καλύτερη πρόσβαση σε υγιεινή διατροφή, οδήγησε σε χαμηλότερους δείκτες BMI σε παιδιά Δημοτικού.
«Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να βοηθήσουμε πραγματικά στην πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας είναι να βελτιώσουμε το διατροφικό περιβάλλον γύρω από τα παιδιά, να προωθήσουμε τη σωματική δραστηριότητα και να θέσουμε κανόνες σχετικά με τον χρόνο μπροστά στις οθόνες», αναφέρει η Ulla Toft, κλινική καθηγήτρια στο Τμήμα Υγείας του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης, η οποία συμμετέχει σε μια μεγάλης κλίμακας μελέτη παρέμβασης για την παχυσαρκία στη Δανία, εστιάζοντας σε τέσσερις βασικούς τομείς: διατροφή, σωματική δραστηριότητα, χρήση οθονών και ύπνο.
Οι παρεμβάσεις μέσα στα σχολεία έχουν επίσης δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Πρόσφατη μελέτη, η οποία ενθάρρυνε τους εκπαιδευτικούς σε 30 σχολεία του Ηνωμένου Βασιλείου να μειώσουν τον καθιστικό χρόνο των μαθητών, κατέγραψε μείωση κατά 8% στον λόγο μέσης-γοφών (δείκτης κοιλιακού λίπους) στα παιδιά που συμμετείχαν, καθώς και αύξηση κατά 10% της συμμετοχής σε αθλητικές δραστηριότητες.
Οι δάσκαλοι ενθαρρύνθηκαν να ζητούν από τα παιδιά να σηκώνονται όρθια όταν απαντούν σε ερωτήσεις και να κινούνται περισσότερο μέσα στην τάξη απ’ ό,τι συνήθως. «Δεν είχε να κάνει με την άσκηση, αλλά με το να κάθονται λιγότερο», τονίζει η Flaminia Ronca από το Ινστιτούτο Αθλητισμού, Άσκησης και Υγείας του University College London και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. Καθώς τα παιδιά περνούν μεγάλο μέρος της σχολικής ημέρας καθισμένα, οι δημιουργικοί τρόποι ενσωμάτωσης της κίνησης θα μπορούσε να βελτιώσει την υγεία τους, υποστηρίζει.
Η στήριξη των γονέων
Δεν είναι ακόμη σαφές αν αυτού του είδους οι παρεμβάσεις έχουν μακροπρόθεσμα αποτελέσματα, αλλά η Ronca επισημαίνει ότι η καλλιέργεια υγιεινών συνηθειών από νωρίς μπορεί να έχει διαρκή οφέλη. Όπως και άλλες μελέτες, η έρευνά της δείχνει ότι όσο πιο δραστήρια ήταν τα παιδιά, τόσο ταχύτερα ανταποκρίνονταν σε γνωστικές δοκιμασίες που σχετίζονταν με την προσοχή και τον αυτοέλεγχο.
Μεταγενέστερη έρευνα διαπίστωσε ότι ακόμη και μία μόνο συνεδρία σωματικής δραστηριότητας διάρκειας 30 λεπτών βελτίωσε τις επιδόσεις των παιδιών σε γνωστικά τεστ.
Δεδομένου ότι η φυσική δραστηριότητα συχνά μειώνεται κατά την εφηβεία, κυρίως στα κορίτσια, η υποστήριξη των γονέων μπορεί να αυξήσει τη συμμετοχή. Σε αμερικανική έρευνα, τα κορίτσια των οποίων οι γονείς τα ενθάρρυναν και τα βοηθούσαν να βρουν ευκαιρίες συμμετοχής σε αθλήματα είχαν περισσότερες πιθανότητες να συνεχίσουν να αθλούνται.
Επειδή τα παιδιά συχνά μιμούνται τους ενήλικες γύρω τους, έρευνες έχουν δείξει ότι είναι πιο πιθανό να είναι σωματικά δραστήρια όταν και οι γονείς τους είναι δραστήριοι - ιδιαίτερα όταν γυμνάζονται μαζί με τα παιδιά τους. Αυτό μπορεί να είναι κάτι απλό, όπως μια βόλτα με ποδήλατο στο πάρκο.
Με πληροφορίες από BBC
