Υπάρχει μια ιδιαίτερη μορφή μοναξιάς που δεν συνοδεύεται από έντονες συγκρούσεις ή δραματικούς αποχωρισμούς. Δεν υπάρχει καβγάς, ούτε πόρτες που χτυπούν με βρόντο. Υπάρχει μόνο μια αργή και σταδιακή απομάκρυνση: οι προσκλήσεις λιγοστεύουν, οι συζητήσεις μικραίνουν, τα μηνύματα μένουν όλο και πιο συχνά αναπάντητα.
Το άτομο αισθάνεται καθαρά την απόσταση - σχεδόν σωματικά - αλλά η αιτία παραμένει αόρατη. Και εκεί ξεκινά ένας φαύλος κύκλος παρερμηνειών.
Οι λάθος εξηγήσεις που δίνουμε στον εαυτό μας
Όταν οι σχέσεις αρχίζουν να «κρυώνουν», οι περισσότεροι άνθρωποι κατασκευάζουν μια εξήγηση. Συνήθως καταλήγουν σε δύο εκδοχές:
- οι άλλοι είναι επιφανειακοί, αδιάφοροι ή αναξιόπιστοι ή
- υπάρχει κάτι θεμελιωδώς λάθος με τους ίδιους.
Καμία από τις δύο ερμηνείες δεν είναι συνήθως σωστή. Όμως και οι δύο οδηγούν σε συμπεριφορές που επιδεινώνουν το πρόβλημα.
Η ψυχολογία δείχνει ότι οι άνθρωποι είναι εξαιρετικά καλοί στο να αντιλαμβάνονται πόσο «θερμή» είναι μια κοινωνική αλληλεπίδραση. Μπορούν να καταλάβουν σε δευτερόλεπτα αν είναι καλοδεχούμενοι. Εκεί που αποτυγχάνουν είναι στη διάγνωση της αιτίας για την οποία άλλαξε το κλίμα.
Το λεγόμενο «liking gap» - ή αλλιώς χάσμα συμπάθειας - δείχνει ότι οι άνθρωποι συστηματικά υποτιμούν το πόσο τους συμπαθούν οι άλλοι, ενώ ταυτόχρονα τα «τυφλά σημεία» της αυτοαντίληψης τους κάνει να μην αντιλαμβάνονται την πραγματική εντύπωση που προκαλούν.
Όταν προσπαθούμε να λύσουμε το λάθος πρόβλημα
Από τη στιγμή που δίνεται μια λανθασμένη εξήγηση, μπαίνει σε εφαρμογή και μια ακατάλληλη λύση.
Κάποιοι γίνονται πιο πιεστικοί, επιδιώκοντας περισσότερη επαφή και εγγύτητα, κάτι που οι άλλοι βιώνουν καταπιεστικά. Άλλοι προσπαθούν να γίνουν πιο ενδιαφέροντες, μιλώντας περισσότερο και κυριαρχώντας στις συζητήσεις. Κάποιοι αποσύρονται προληπτικά, υψώνοντας συναισθηματικά τείχη για να αποφύγουν την απόρριψη.
Όλες αυτές οι αντιδράσεις είναι λογικές - αλλά βασίζονται σε λάθος διάγνωση. Και έτσι ο κύκλος μοναξιάς ενισχύεται.
Η διαφορά ανάμεσα στην πρόθεση και στον αντίκτυπο
Το βασικό πρόβλημα βρίσκεται σε μια απλή αλλά καθοριστική ασυμμετρία: εμείς γνωρίζουμε τις προθέσεις μας, ενώ οι άλλοι βιώνουν μόνο το αποτέλεσμα της συμπεριφοράς μας.
Κάποιος μπορεί να πιστεύει ότι είναι αυθεντικός και παθιασμένος, ενώ οι γύρω του να νιώθουν ότι τους κάνει διάλεξη. Να θεωρεί ότι δείχνει ενδιαφέρον, ενώ στην πράξη μονοπωλεί τη συζήτηση. Να πιστεύει ότι είναι απλά ειλικρινής, αλλά να φαίνεται επικριτικός.
Τα πιο συνηθισμένα «τυφλά σημεία» των κοινωνικών συναναστροφών περιλαμβάνουν:
- το να μιλάς περισσότερο από όσο ακούς,
- να μην μπορείς να αναγνωρίσεις τα συναισθηματικά σήματα,
- να δίνεις συμβουλές όταν σου ζητούν απλά κατανόηση,
- να είσαι ειλικρινής αλλά όχι ευγενικός.
Μεμονωμένα, καμία από αυτές τις συμπεριφορές δεν είναι σοβαρή. Όταν όμως μετατρέπονται σε μόνιμα μοτίβα, διαβρώνουν σταδιακά τις σχέσεις μας.
Μοναξιά χωρίς απομόνωση
Η συγκεκριμένη μορφή μοναξιάς δεν αφορά την έλλειψη ανθρώπων γύρω μας. Πολλοί που τη βιώνουν έχουν κοινωνικές επαφές, συμμετέχουν σε παρέες και εμφανίζονται εξωστρεφείς. Το πρόβλημα είναι η απουσία αμοιβαιότητας: η σύνδεση δεν επιστρέφει με τον ίδιο τρόπο.
Και το πιο δύσκολο στοιχείο είναι ότι οι άνθρωποι σπάνια δίνουν άμεση ανατροφοδότηση. Αντί να εξηγήσουν τι τους ενοχλεί, απλώς απομακρύνονται.
Έτσι, το άτομο δεν λαμβάνει ποτέ τα δεδομένα που χρειάζεται για να κατανοήσει τι συμβαίνει.
Η δύσκολη αλλά απελευθερωτική ερώτηση
Η αλλαγή ξεκινά από μια «δύσκολη» σκέψη: Κι αν το πρόβλημα δεν είναι ούτε οι άλλοι ούτε κάποια δική μου αδυναμία, αλλά απλώς μια συμπεριφορά που δεν βλέπω;
Η στάση αυτή απαιτεί ταυτόχρονα ταπεινότητα και αυτοσυμπόνια. Όχι αυτομαστίγωμα, αλλά περιέργεια.
Η βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων δεν απαιτεί αλλαγή προσωπικότητας. Χρειάζεται μικρές μετατοπίσεις: λιγότερη προσπάθεια εντυπωσιασμού, περισσότερη γνήσια παρουσία. Λιγότερες συμβουλές, πιο ανοιχτά αυτιά.
Όπως στη φωτογραφία, μερικές φορές αρκεί να μετακινηθεί κανείς «δύο βήματα αριστερά» για να αλλάξει ολόκληρη η εικόνα.
Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν είναι ούτε ανεπιθύμητοι ούτε καταδικασμένοι κοινωνικά. Είναι απλώς άνθρωποι με τυφλά σημεία - όπως όλοι. Και η στιγμή που κάποιος καταφέρνει να δει καθαρά αυτά τα σημεία είναι συχνά η αρχή του τέλους μιας μοναξιάς που κρατούσε χρόνια.
Πηγή: vegoutmag.com
