Ας πούμε ότι το παιδί σας δεν παίρνει μπουφάν παρόλο που του είπατε ότι θα βρέξει.
Αν αφού το προειδοποίησετε για τις συνέπειες στον πραγματικό κόσμο - όπως το να βραχεί μέχρι το κόκαλο - το αφήσετε να φύγει έτσι, ίσως εφαρμόζετε το νέο στυλ ανατροφής παιδιών γνωστό και ως FAFO από την αγγλική φράση... «F*** Around and Find Out» ή αλλιώς «παίξε με την φωτιά και θα καείς».
Όλο και περισσότεροι γονείς απορρίπτουν το κυρίαρχο για τη Gen Z μοντέλο του gentle parenting («τρυφερή ανατροφή που δίνει έμφαση στην ενσυναίσθηση και την αποφυγή τιμωρίας») υπέρ μιας νεότερης, αυστηρότερης προσέγγισης που είναι γνωστή ως FAFO.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αυτή η δημοφιλής προσέγγιση δίνει έμφαση στις συνέπειες και βασίζεται σε μια απλή αρχή: οι γονείς προειδοποιούν και αφήνουν τα παιδιά να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες αν παραβούν τους κανόνες.
Όπως γράφει χαρακτηριστικά η Wall Street Journal: «Δεν θέλεις να πάρεις το αδιάβροχό σου; Περπάτα σπίτι μες στην καταρρακτώδη βροχή. Δεν θέλεις λαζάνια για βραδινό; Κάτσε νηστικός μέχρι να φας πρωινό. Ξέχασες πάλι το παιχνίδι σου στο πάτωμα; Πήγαινε βρες το στα σκουπίδια κάτω από τα λαζάνια που δεν έφαγες».
Η Independent πήρε συνέντευξη από δύο ψυχολόγους, την Dr. Terri Mortensen και τον Dr. Ross Greene, με διαφορετικές απόψεις για το FAFO και το πώς μπορεί να επηρεάσει τη μακροπρόθεσμη ψυχική υγεία των παιδιών.
Η Mortensen, που διευθύνει πρόγραμμα για γονείς εφήβων με άγχος ή OCD, λέει ότι το FAFO μοιράζεται χαρακτηριστικά με το γνωστό αυστηρό στυλ ανατροφής, αν και δεν ταυτίζεται με αυτό.
«Νομίζω πως το FAFO είναι ένα διασκεδαστικό, φανταχτερό όνομα που προέκυψε και είναι λίγο πιο "πικάντικο" για να ταιριάζει σε κάποιους πιο δυναμικούς γονείς», δήλωσε στην Independent, προσθέτοντας πως η κοινωνία μας το χρειάζεται. Έχει μάλιστα φτιάξει και σχετικό viral TikTok.
«Εξειδικεύομαι σε παιδιά και εφήβους και βλέπω υπερβολικά επιτρεπτική, πολύ αγχώδη ανατροφή. Όταν προστατεύουμε τα παιδιά από τα πάντα, δυσκολεύονται να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση και ανθεκτικότητα. Δεν έχουν μάθει να περνούν δυσκολίες και να τα καταφέρνουν, οπότε δεν πιστεύουν ότι μπορούν να τα βγάλουν πέρα μόνα τους και πάντα περιμένουν να "σωθούν" από κάποιο δίχτυ ασφαλείας».
Η Mortensen πιστεύει ότι το FAFO μπορεί να εφαρμοστεί ήδη από τη νηπιακή ηλικία, αρκεί οι συνέπειες να μην είναι τόσο σοβαρές για το παιδί ή τους υπόλοιπους.
«Δεν θέλουμε να αφήσουμε τα παιδιά ανεξέλεγκτα, χωρίς όρια ή επίβλεψη. Αλλά ακόμη και τα νήπια μπορούν να καταλάβουν ότι αν τρέχουν πολύ γρήγορα και πέσουν, την επόμενη φορά θα πάνε πιο αργά».
Από την άλλη, ο Greene, παιδοψυχολόγος και συγγραφέας στο Πόρτλαντ, που ανέπτυξε το μοντέλο "Collaborative & Proactive Solutions", δηλώνει πως δεν πιστεύει στις συνέπειες που επιβάλλονται από ενήλικες σε οποιαδήποτε ηλικία.
Ο πρώην καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ κατακρίνει την τάση για επιβολή τιμωριών - όπως ξύλο ή απομόνωση - όταν οι φυσικές συνέπειες δεν λειτουργούν, λέγοντας πως πολλά παιδιά δεν ανταποκρίνονται σε κανένα από τα δύο. Οι συνέπειες από μόνες τους σπάνια λύνουν την αιτία μιας συμπεριφοράς, αλλά οι ενήλικες τις χρησιμοποιούν λόγω έλλειψης άλλων στρατηγικών.
«Δυσκολίες όπως το να σηκωθούν από το κρεβάτι, να κάνουν δουλειές ή να σταματήσουν τα βιντεοπαιχνίδια είναι σημάδια άλυτων προβλημάτων - όχι κάτι που λύνεται με τιμωρία», είπε. «Αντί να επικεντρωνόμαστε στις συνέπειες, πρέπει να συνεργαζόμαστε με τα παιδιά για να λύσουμε τα υποκείμενα προβλήματα».
«Οι φυσικές συνέπειες είναι αναπόφευκτες», πρόσθεσε. «Δεν βοηθάω ενήλικες να επινοήσουν περισσότερες συνέπειες. Τους βοηθάω να λύσουν προβλήματα με τα παιδιά».
Η Mortensen συμφωνεί ότι πολλοί γονείς χρησιμοποιούν λανθασμένα τη λύση της τιμωρίας για να νουθετήσουν τα παιδιά τους. «Ας πούμε ότι στέλνει γυμνές φωτογραφίες - εκεί ναι, πρέπει να του πάρεις το τηλέφωνο. Αλλά αν σου φέρθηκε άσχημα, δεν έχει νόημα να του πάρεις το κινητό».
Η ίδια δεν είναι σίγουρη ότι θα «τιμωρούσε» έναν έφηβο για έλλειψη σεβασμού και συμφωνεί με τον Greene ότι σε τέτοιες περιπτώσεις χρειάζεται μια συνεργατική συζήτηση.
«Πρέπει να γίνει αφού όλοι έχουν ηρεμήσει, γιατί όταν όλοι είναι έξαλλοι δεν θα λειτουργήσει [...] Είναι καλό να μπορείς να πεις με κάποιο τρόπο: "Δεν μπορείς να μου μιλάς έτσι. Στη ζωή θα έχεις διαφωνίες. Πρέπει να μάθουμε να επικοινωνούμε διαφορετικά, να νιώθουμε και οι δύο ότι ακουγόμαστε. Αν χρειάζεται να κάνουμε ένα διάλειμμα, το κάνουμε και επιστρέφουμε στη συζήτηση"».
Η Mortensen κατέληξε: «Η καλή ανατροφή είναι ζήτημα ισορροπίας: να έχεις καλή σχέση και ταυτόχρονα να δώσεις στο παιδί ή τον έφηβο χώρο να μάθει, να σκέφτεται κριτικά, να αναλαμβάνει ευθύνες και να βιώνει συνέπειες».
