Χιλιάδες Αμερικανοί πολίτες που έχουν εγκατασταθεί στο Μεξικό παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία τις πολιτικές εξελίξεις στην πατρίδα τους, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Παρά την απόσταση που τους χωρίζει από τις Ηνωμένες Πολιτείες, η πολιτική πόλωση, η αβεβαιότητα γύρω από τους εκλογικούς κανόνες και οι φόβοι για ενδεχόμενα περιστατικά βίας αποτελούν πλέον βασικά θέματα συζήτησης στις κοινότητες των Αμερικανών ομογενών.
Για πολλούς από αυτούς, το διακύβευμα των εκλογών δεν περιορίζεται στην εκλογή των νέων μελών του Κογκρέσου ή στην αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών στην Ουάσινγκτον, όπως αναφέρει το CNN. Στο επίκεντρο βρίσκεται μια βαθύτερη ανησυχία: η αντοχή των δημοκρατικών θεσμών στις ΗΠΑ και η δυνατότητα διατήρησης της εμπιστοσύνης των πολιτών στο εκλογικό σύστημα.
Στις όχθες της λίμνης Τσαπάλα, στην πολιτεία Χαλίσκο του Μεξικού, βρίσκεται η Αχιχίκ, μία από τις πιο δημοφιλείς περιοχές εγκατάστασης Αμερικανών συνταξιούχων. Στην παραλίμνια κοινότητα, η οποία έχει εξελιχθεί σε σημαντικό τόπο διαμονής αλλοδαπών, υπολογίζεται ότι ζουν από 8.000 έως 10.000 ξένοι κάτοικοι. Η αμερικανική πολιτική παραμένει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς τους, ιδιαίτερα όσο πλησιάζει η εκλογική αναμέτρηση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο Τζέιμς Μπερνς είναι ένας από τους Αμερικανούς που επέλεξαν να εγκαταλείψουν τη χώρα τους και να εγκατασταθούν στο Μεξικό. Πριν από έξι χρόνια έφυγε από την Αριζόνα και μετακόμισε στην Αχιχίκ, αναζητώντας ένα διαφορετικό περιβάλλον ζωής και προσελκυόμενος από τη ζεστασιά των ανθρώπων της περιοχής.
Όπως αναφέρει, αρκετοί Αμερικανοί που ζουν στην κοινότητα έχουν ήδη ψηφίσει εξ αποστάσεως, καθώς θεωρούν ότι η συγκεκριμένη εκλογική αναμέτρηση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για το μέλλον της χώρας τους.
Στις 3 Νοεμβρίου θα ανανεωθούν και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 35 από τις συνολικά 100 έδρες της Γερουσίας. Το αποτέλεσμα μπορεί να μεταβάλει τις ισορροπίες δυνάμεων στο αμερικανικό Κογκρέσο, επηρεάζοντας άμεσα τη δυνατότητα της κυβέρνησης να προωθήσει την πολιτική της ατζέντα.
Ωστόσο, για τον Μπερνς, η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά όσα ενδέχεται να ακολουθήσουν μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων.
«Τι ακολουθεί; Έχουμε δει πώς έχει επιδεινωθεί η κατάσταση στις Ηνωμένες Πολιτείες και, ειλικρινά, ανησυχούμε ότι θα μπορούσε να υπάρξει βία, καθώς και για την ασφάλεια της οικογένειας και των φίλων μας», δήλωσε στο CNN, περιγράφοντας το κλίμα ανησυχίας που επικρατεί μεταξύ των Αμερικανών που ζουν στο Μεξικό.
Η δημοκρατία στο επίκεντρο της ανησυχίας των Αμερικανών του Μεξικού
Η ανησυχία για την πολιτική κατάσταση στις ΗΠΑ δεν περιορίζεται στους συνταξιούχους της Αχιχίκ. Στην Πόλη του Μεξικού, ο 45χρονος Σάμιουελ ΜακΚρι παρακολουθεί επίσης με προβληματισμό τις εξελίξεις στη χώρα του, θεωρώντας ότι η προστασία των δημοκρατικών θεσμών αποτελεί πλέον προτεραιότητα.
Ο ΜακΚρι εγκαταστάθηκε στην πρωτεύουσα του Μεξικού πριν από δύο χρόνια, αφού προηγουμένως ζούσε στο Σολτ Λέικ Σίτι της Γιούτα. Παρά τη μετακόμισή του, εξακολουθεί να θεωρεί σημαντική την ενεργή συμμετοχή του στην πολιτική διαδικασία των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Για πολύ καιρό, θεωρούσαμε τη δημοκρατία μας δεδομένη. Γι' αυτό πιστεύω ότι τώρα, περισσότερο από ποτέ, πρέπει να την υποστηρίξουμε και να την προστατεύσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά στο CNN.
Η πολιτική του ευαισθητοποίηση έχει βαθιές οικογενειακές ρίζες. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου η πολιτική συμμετοχή και η προστασία των δικαιωμάτων αποτελούσαν βασικές αξίες. Η μητέρα του, Peg, είναι μέλος της Ένωσης Γυναικών Ψηφοφόρων (League of Women Voters), μιας μη κομματικής οργάνωσης που ιδρύθηκε το 1920, τη χρονιά κατά την οποία επικυρώθηκε στις ΗΠΑ η συνταγματική τροποποίηση που αναγνώρισε το δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες.
Αυτή η οικογενειακή παράδοση επηρέασε καθοριστικά τη στάση του απέναντι στην πολιτική συμμετοχή. Ο ίδιος θεωρεί ότι η απόσταση από την πατρίδα δεν αποτελεί λόγο αποχής από τις δημοκρατικές διαδικασίες και επιμένει ότι οι Αμερικανοί του εξωτερικού πρέπει να διατηρούν ενεργό ρόλο στις αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον της χώρας τους.
Οι δυσκολίες της επιστολικής ψήφου από το Μεξικό
Παρά τη διάθεση συμμετοχής, η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από το εξωτερικό δεν είναι πάντοτε εύκολη υπόθεση. Οι Αμερικανοί πολίτες που κατοικούν στο Μεξικό πρέπει να ακολουθούν συγκεκριμένες διαδικασίες, οι οποίες διαφέρουν ανάλογα με την πολιτεία στην οποία είναι εγγεγραμμένοι ως ψηφοφόροι.
Οι απαιτήσεις για την εγγραφή, την παραλαβή των ψηφοδελτίων και την επιστροφή τους στις αρμόδιες εκλογικές αρχές μπορεί να παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις. Για τον λόγο αυτό, οργανώσεις όπως η Vote From Abroad παρέχουν υποστήριξη στους Αμερικανούς του εξωτερικού, βοηθώντας τους να επικαιροποιήσουν τα στοιχεία τους, να ζητήσουν τα ψηφοδέλτιά τους και να κατανοήσουν τις επιμέρους εκλογικές διαδικασίες.
Ο Τζέιμς Μπερνς εξηγεί ότι η βοήθεια αυτή αποδείχθηκε ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι κανονισμοί κάθε πολιτείας έχουν τις δικές τους ιδιαιτερότητες.
Όπως ανέφερε, η οργάνωση βοήθησε τους Αμερικανούς κατοίκους της περιοχής να επιβεβαιώσουν ότι η εγγραφή τους ήταν ενημερωμένη, να μάθουν πώς θα παραλάβουν τα ψηφοδέλτιά τους και να ακολουθήσουν σωστά τις διαδικασίες επιστροφής, ώστε οι ψήφοι τους να καταμετρηθούν.
Ένα από τα μεγαλύτερα πρακτικά εμπόδια είναι, ωστόσο, η ίδια η ταχυδρομική αποστολή.
Ο Σάμιουελ ΜακΚρι επισημαίνει ότι η αποστολή ενός φακέλου ή ενός δέματος από το Μεξικό στις ΗΠΑ μπορεί να αποδειχθεί ακριβή και χρονοβόρα, ενώ η αξιοπιστία της μεξικανικής ταχυδρομικής υπηρεσίας δεν είναι πάντοτε δεδομένη.
Προκειμένου να αποφύγει ενδεχόμενες καθυστερήσεις, επέλεξε μια διαφορετική λύση: παρέδωσε το ψηφοδέλτιό του σε φίλο που επισκέφθηκε το Μεξικό, ώστε να το μεταφέρει στις Ηνωμένες Πολιτείες και να το ταχυδρομήσει από εκεί.
«Ήθελα πραγματικά να βεβαιωθώ ότι το ψηφοδέλτιό μου θα φτάσει εγκαίρως, ώστε να καταμετρηθεί η ψήφος μου. Και για μένα, ως Αμερικανό, είναι πολύ σημαντικό να συνεχίσω να συμμετέχω στην πολιτική διαδικασία των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε.
Μόλις 3,1% η συμμετοχή των Αμερικανών του Μεξικού στις ενδιάμεσες εκλογές του 2022
Παρά τις προσπάθειες οργανώσεων και εθελοντών να διευκολύνουν την εξ αποστάσεως ψηφοφορία, η συμμετοχή των Αμερικανών που ζουν εκτός της χώρας παραμένει διαχρονικά χαμηλή, ιδιαίτερα στις ενδιάμεσες εκλογικές αναμετρήσεις.
Τα στοιχεία του Ομοσπονδιακού Προγράμματος Βοήθειας Ψηφοφορίας (Federal Voting Assistance Program) του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος.
Το 2022 υπολογίζεται ότι περίπου 91.000 Αμερικανοί πολίτες σε ηλικία ψήφου κατοικούσαν στο Μεξικό. Ωστόσο, μόλις το 3,1% των δικαιούχων συμμετείχε στις ενδιάμεσες εκλογές εκείνης της χρονιάς.
Οι δυσκολίες που σχετίζονται με την ενημέρωση των εκλογικών στοιχείων, τις προθεσμίες, την αποστολή των ψηφοδελτίων και τις διαφορετικές απαιτήσεις των πολιτειών αποτελούν σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη συμμετοχή.
Φέτος, όμως, στις πρακτικές δυσκολίες προστέθηκε και μια νέα νομική διαμάχη, η οποία έχει προκαλέσει πρόσθετες ανησυχίες σχετικά με το δικαίωμα ψήφου των Αμερικανών που κατοικούν στο εξωτερικό.
Η αλλαγή στους εκλογικούς κανόνες και η αγωγή των Δημοκρατικών
Νέα αντιπαράθεση έχει προκαλέσει η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να τροποποιήσει μέρος της ομοσπονδιακής φόρμας που χρησιμοποιείται από τους Αμερικανούς πολίτες για την εγγραφή και την άσκηση του εκλογικού τους δικαιώματος από το εξωτερικό.
Συγκεκριμένα, καταργήθηκε η επιλογή που επέτρεπε στους πολίτες να δηλώνουν ότι είναι Αμερικανοί υπήκοοι οι οποίοι δεν έχουν κατοικήσει ποτέ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η συγκεκριμένη κατηγορία αφορά κυρίως ανθρώπους που γεννήθηκαν σε άλλη χώρα από Αμερικανούς γονείς και ενδέχεται να έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις εκλογές, ανάλογα με τη νομοθεσία της πολιτείας με την οποία διατηρούν εκλογικό δεσμό.
Η αλλαγή προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς εκφράστηκαν φόβοι ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετα εμπόδια στην εγγραφή και στην παραλαβή ψηφοδελτίων για μια συγκεκριμένη ομάδα Αμερικανών πολιτών.
Η Εθνική Επιτροπή των Δημοκρατικών (Democratic National Committee) προσέφυγε στη Δικαιοσύνη κατά του υπουργείου Άμυνας και του Γραφείου Διαχείρισης και Προϋπολογισμού, αμφισβητώντας τη συγκεκριμένη τροποποίηση.
Η πλευρά των Δημοκρατικών υποστηρίζει ότι η αλλαγή ενδέχεται να δυσκολέψει τους πολίτες που ζουν στο εξωτερικό να εγγραφούν στους εκλογικούς καταλόγους και να εξασφαλίσουν την παραλαβή των ψηφοδελτίων τους.
Η υπόθεση εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική και νομική αντιπαράθεση στις ΗΠΑ για την πρόσβαση στην κάλπη, τις προϋποθέσεις συμμετοχής και τους κανόνες που διέπουν την εκλογική διαδικασία.
«Πρώτη φορά ανησυχώ για την ψήφο μου» – Το κλίμα δυσπιστίας
Την αυξανόμενη αβεβαιότητα περιγράφει και ο Μπράντλεϊ Ναραντούτσι, ο οποίος ψηφίζει από το Μεξικό εδώ και περίπου δύο δεκαετίες.
Όπως λέει, ποτέ στο παρελθόν δεν είχε αισθανθεί τόσο έντονη ανησυχία για τη δυνατότητά του να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα και να διασφαλίσει ότι η ψήφος του θα καταμετρηθεί.
«Δεν υπήρξε ποτέ κατάσταση όπου πρέπει να ανησυχείς για την ψήφο σου. Αυτή είναι η πρώτη φορά στη ζωή μου – είμαι στα 50 μου – που ανησυχώ για την ψήφο μου. Είναι ανησυχητικό», ανέφερε.
Ο ίδιος διευκρινίζει ότι εξακολουθεί να εμπιστεύεται το εκλογικό σύστημα της χώρας του, αναγνωρίζει όμως ότι η εμπιστοσύνη αυτή δεν είναι πλέον αυτονόητη για όλους τους Αμερικανούς.
Ως εικαστικός καλλιτέχνης, ταξιδεύει συχνά στο Τέξας και περιγράφει ένα διαφορετικό κλίμα κοινωνικής συμπεριφοράς, με ανθρώπους που εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικοί ακόμη και όταν καλούνται να εκφράσουν τις πολιτικές τους απόψεις.
Όπως επισημαίνει, πολλοί παρακολουθούν προσεκτικά τις εξελίξεις και σκέφτονται περισσότερο τι λένε, τι κάνουν και τι γράφουν, φοβούμενοι τις συνέπειες μιας δημόσιας τοποθέτησης.
Η μετανάστευση αποτελεί ακόμη ένα ζήτημα που, κατά τον ίδιο, εντείνει την κοινωνική και πολιτική ένταση. Οι απελάσεις, οι έλεγχοι στα σύνορα και ο ρόλος της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE) βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, επηρεάζοντας όχι μόνο την πολιτική αντιπαράθεση αλλά και τις καθημερινές συζητήσεις μεταξύ των πολιτών.
«Έχουμε ένα σημαντικό πρόβλημα μετανάστευσης. Αυτό αποτελεί επίσης λόγο ανησυχίας. Και ναι, νομίζω ότι όλοι γνωρίζουμε ότι περνάμε μια τεταμένη στιγμή. Ζούμε σε τεταμένες εποχές», σημειώνει.
Η κάλπη της 3ης Νοεμβρίου και το διακύβευμα για τις ΗΠΑ
Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου αναμένεται να αποτελέσουν σημαντικό σταθμό για την πολιτική πορεία των Ηνωμένων Πολιτειών. Η ανανέωση της Βουλής των Αντιπροσώπων και μέρους της Γερουσίας θα καθορίσει τους νέους συσχετισμούς στο Κογκρέσο και θα επηρεάσει τη δυνατότητα της κυβέρνησης να προωθήσει τις πολιτικές της επιλογές.
Για τους Αμερικανούς που ζουν στο Μεξικό, ωστόσο, η σημασία της αναμέτρησης ξεπερνά το αποτέλεσμα της κάλπης.
Η ανησυχία τους αφορά την πολιτική πόλωση, την κοινωνική συνοχή, την εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς και κυρίως την ομαλή λειτουργία της εκλογικής διαδικασίας.
Από τις παραλίμνιες κοινότητες των συνταξιούχων στην Αχιχίκ μέχρι την πολυσύχναστη Πόλη του Μεξικού, οι Αμερικανοί ομογενείς επιχειρούν να διατηρήσουν ενεργό ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις της πατρίδας τους, παρά τις χιλιάδες χιλιόμετρα που τους χωρίζουν από αυτήν.
Το κοινό στοιχείο στις μαρτυρίες τους είναι η ανησυχία για το αύριο. Για πολλούς, η δημοκρατία δεν θεωρείται πλέον μια δεδομένη κατάκτηση, αλλά ένας θεσμός που απαιτεί διαρκή συμμετοχή, προστασία και εμπιστοσύνη.
