Σε μια από τις πιο αμφίρροπες και πολωμένες εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών, σχεδόν 160 εκατομμύρια Βραζιλιάνοι προσήλθαν στις κάλπες για τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, με τον Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και τον Φλάβιο Μπολσονάρου να δίνουν μάχη, την ώρα που είναι σε εξέλιξη έρευνα για πιθανή εμπλοκή Τραμπ στην εκλογική διαδικασία.
Ο 80χρονος πρόεδρος και υποψήφιος του Εργατικού Κόμματος (PT) διεκδικεί μια τέταρτη, μη συνεχόμενη θητεία στην προεδρία. Απέναντί του βρίσκεται ο 45χρονος γερουσιαστής Φλάβιο Μπολσονάρου, γιος του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου και βασικός εκπρόσωπος της βραζιλιάνικης δεξιάς.
Μέχρι λίγο πριν τα ξημερώματα (ώρα Ελλάδος), με το 9% των καταματρημένων ψήφων στη Βραζιλία, τα ποσοστά διαμορφώθηκαν ως εξής: 50.79% (5,355,277 ψήφοι) για τον Φλάβιο Μπολσονάρου και 40.95% (4,317,024 ψήφοι) για τον Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Δείτε LIVE τα αποτελέσματα
«Θα δούμε τι Βραζιλία επέλεξε ο λαός»
Ο Λούλα άσκησε το εκλογικό του δικαίωμα στο Σάο Μπερνάρντο ντο Κάμπο, στην ευρύτερη περιοχή του Σάο Πάολο, όπου ξεκίνησε την πολιτική του διαδρομή ως συνδικαλιστής.
«Θα δούμε τι είδους Βραζιλία επέλεξε ο λαός. Είμαι πολύ σίγουρος», δήλωσε μετά την ψηφοφορία, εμφανιζόμενος αισιόδοξος για το αποτέλεσμα.
Ο πρόεδρος έχει παρουσιάσει την εκλογική αναμέτρηση ως επιλογή ανάμεσα στη δημοκρατία, την κοινωνική πολιτική και την εθνική κυριαρχία από τη μία πλευρά και στην επιστροφή του μπολσοναρισμού από την άλλη.
Ο Φλάβιο Μπολσονάρου ψήφισε νωρίτερα στο Ρίο ντε Τζανέιρο και έστειλε το δικό του μήνυμα στους ψηφοφόρους.
«Η Βραζιλία χρειάζεται αλλαγή. Η Βραζιλία δεν αντέχει άλλο», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι η χώρα χρειάζεται διαφορετική οικονομική και πολιτική κατεύθυνση.
Η προεκλογική του εκστρατεία στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην κληρονομιά του πατέρα του, στη σκληρή γραμμή για την εγκληματικότητα και στην υπόσχεση στενότερων σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Νέα έρευνα σε βάρος του Φλάβιο
Η εκστρατεία του Φλάβιο Μπολσονάρου έχει επιβαρυνθεί και από έρευνα σχετικά με καταγγελίες για διαφθορά, ξέπλυμα χρήματος και παράνομη μεταφορά κεφαλαίων στο εξωτερικό.
Η υπόθεση συνδέεται με τον επιχειρηματία και πρώην τραπεζίτη Ντάνιελ Βορκάρο και με τη χρηματοδότηση ταινίας που αφορά τον πρώην πρόεδρο Ζαΐχ Μπολσονάρου. Ο Φλάβιο αρνείται οποιαδήποτε παρανομία και υποστηρίζει ότι η έρευνα έχει πολιτικά κίνητρα.
Την ίδια στιγμή, ο Λούλα προσπαθεί να αξιοποιήσει την πολιτική του εμπειρία και να εμφανιστεί ως ο παράγοντας σταθερότητας απέναντι σε μια πιθανή επιστροφή του μπολσοναρισμού.
Καταγγελίες για εκλογικές παρατυπίες
Η εκλογική διαδικασία διεξάγεται υπό αυξημένα μέτρα ασφαλείας, ενώ οι βραζιλιάνικες αρχές έχουν καταγράψει συλλήψεις και έρευνες για πιθανές παραβάσεις της εκλογικής νομοθεσίας.
«Παράλληλα, ο γενικός διευθυντής της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας (PF), Αντρέι Ροντρίγκες, επιβεβαίωσε ότι έχει ξεκινήσει έρευνα για πιθανή παρέμβαση Τραμπ στις εκλογές, έπειτα από αίτημα της Advocacia-Geral da União (AGU) και δημοσιεύματα της βρετανικής εφημερίδας The Guardian σχετικά με χρηματοδότηση ομάδων που δραστηριοποιούνται στη Βραζιλία».
Σύμφωνα με τον Ροντρίγκες, η υπόθεση διαβιβάστηκε στη Διεύθυνση Πληροφοριών της PF και βρίσκεται ήδη υπό διερεύνηση. Στο επίκεντρο βρίσκεται πρόγραμμα που, σύμφωνα με τις καταγγελίες, χρηματοδοτήθηκε από την αμερικανική κυβέρνηση και αφορούσε την αντιμετώπιση της δικαστικής καταστολής και της λογοκρισίας στη Βραζιλία.
Ωστόσο, οι αρχές έχουν απορρίψει μέχρι στιγμής τις ανησυχίες για σοβαρή εξωτερική παρέμβαση που θα μπορούσε να επηρεάσει την εκλογική διαδικασία.
Μια εκλογή που ξεπερνά τα σύνορα της Βραζιλίας
Το αποτέλεσμα θεωρείται κρίσιμο όχι μόνο για τη Βραζιλία αλλά και για την ευρύτερη ισορροπία στη Λατινική Αμερική.
Ο Λούλα έχει τοποθετήσει στο επίκεντρο της εκστρατείας του την ανεξαρτησία της Βραζιλίας από εξωτερικές πιέσεις, ιδιαίτερα από την Ουάσινγκτον. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει συγκρουστεί με τη Βραζιλία σε ζητήματα εμπορίου και κυρώσεων, ενώ η σχέση με την οικογένεια Μπολσονάρου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες της προεκλογικής αντιπαράθεσης.
Ο Φλάβιο, αντίθετα, έχει υιοθετήσει σαφώς πιο φιλοαμερικανική γραμμή και έχει μιλήσει υπέρ μιας στενότερης στρατηγικής και οικονομικής σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μια νίκη του θα μπορούσε να σηματοδοτήσει σημαντική αλλαγή στην εξωτερική πολιτική της Βραζιλίας και να ενισχύσει το δεξιό πολιτικό ρεύμα που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια στη Λατινική Αμερική.
Η σκιά του Ζαΐχ Μπολσονάρου
Παρά το γεγονός ότι ο ίδιος ο πρώην πρόεδρος δεν είναι υποψήφιος, η παρουσία του είναι έντονη σε ολόκληρη την εκστρατεία.
Ο Ζαΐχ Μπολσονάρου καταδικάστηκε σε 27 χρόνια φυλάκισης για την απόπειρα ανατροπής του αποτελέσματος των εκλογών του 2022 και παραμένει μία από τις ισχυρότερες πολιτικές προσωπικότητες της βραζιλιάνικης δεξιάς.
Ο Φλάβιο έχει παρουσιάσει την υποψηφιότητά του ως συνέχεια της πολιτικής πορείας του πατέρα του. Η οικογένεια Μπολσονάρου εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή παρουσία στη βραζιλιάνικη πολιτική, με περισσότερα μέλη της να διεκδικούν ή να κατέχουν αιρετά αξιώματα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η δύναμη του μπολσοναρισμού δεν περιορίζεται μόνο στους σκληρούς υποστηρικτές του πρώην προέδρου. Σημαντικό ρόλο παίζει και το λεγόμενο «αντι-PT» ρεύμα, δηλαδή η βαθιά αντίθεση ενός τμήματος της κοινωνίας προς το Εργατικό Κόμμα του Λούλα.
Έτσι, για αρκετούς ψηφοφόρους, η επιλογή του Φλάβιο δεν αποτελεί τόσο θετική ψήφο υπέρ του ίδιου όσο ψήφο εναντίον του Λούλα και του PT.
Η οικονομία, η εγκληματικότητα και η απογοήτευση των ψηφοφόρων
Πίσω από την ιδεολογική αντιπαράθεση βρίσκεται μια κοινωνία που εμφανίζεται κουρασμένη από τη διαρκή πολιτική σύγκρουση.
Η οικονομία, το κόστος ζωής, το δημόσιο χρέος, η εγκληματικότητα και τα σκάνδαλα διαφθοράς αποτελούν βασικές ανησυχίες των ψηφοφόρων.
Η προεκλογική εκστρατεία χαρακτηρίστηκε περισσότερο από επιθέσεις μεταξύ των δύο στρατοπέδων και λιγότερο από μια ουσιαστική αντιπαράθεση πάνω σε συγκεκριμένα κυβερνητικά προγράμματα.
Ενδεικτικό της πόλωσης είναι ότι σημαντικό ποσοστό των ψηφοφόρων δηλώνει ότι δεν επιθυμεί να ψηφίσει κανέναν από τους δύο βασικούς υποψηφίους. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις καταγράφουν υψηλά επίπεδα απόρριψης τόσο του Λούλα όσο και του Φλάβιο.
Για ένα μέρος του εκλογικού σώματος, η αναμέτρηση έχει μετατραπεί σε επιλογή του «λιγότερο κακού».
Ο Αμαζόνιος στο επίκεντρο
Η προστασία του Αμαζονίου αποτελεί ακόμη ένα μεγάλο πεδίο αντιπαράθεσης.
Ο Λούλα έχει δεσμευτεί για μηδενική καθαρή αποψίλωση των δασών έως το 2030, ενώ επί της κυβέρνησής του η αποψίλωση έχει μειωθεί σημαντικά.
Ο Φλάβιο, από την πλευρά του, δηλώνει ότι θα καταπολεμήσει την παράνομη αποψίλωση και την περιβαλλοντική εγκληματικότητα, αλλά τάσσεται υπέρ μιας πιο επιθετικής ανάπτυξης των εξορύξεων και των αγροτικών δραστηριοτήτων.
Οι δύο υποψήφιοι εμφανίζουν επίσης διαφορετικές προσεγγίσεις στην ενεργειακή πολιτική, με αμφότερους να τάσσονται υπέρ της αξιοποίησης των ενεργειακών πόρων της χώρας.
Οι εκλογές και η επόμενη μέρα
Οι Βραζιλιάνοι δεν ψηφίζουν μόνο για πρόεδρο. Παράλληλα εκλέγουν κυβερνήτες πολιτειών, μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, γερουσιαστές και εκπροσώπους των πολιτειακών συνελεύσεων.
Το αποτέλεσμα των κοινοβουλευτικών εκλογών θα έχει ιδιαίτερη σημασία για τον επόμενο πρόεδρο, καθώς η δυνατότητα να περάσει νομοθεσία και να εφαρμόσει το πρόγραμμά του θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τους πολιτικούς συσχετισμούς στο Κογκρέσο.
Με κανέναν από τους δύο βασικούς υποψηφίους να βρίσκεται κοντά στο απαιτούμενο 50%, όλα δείχνουν προς δεύτερο γύρο στις 25 Οκτωβρίου. Η μάχη, επομένως, δεν τελειώνει απόψε.
