Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ πρόκειται να ψηφίσει την Παρασκευή επί ενός ψηφίσματος για τη επίσημη, παγκόσμια σταδιακή κατάργηση του παραδοσιακού χάρτη Μερκάτορ της υδρογείου, υπέρ ενός άλλου που αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια το μέγεθος της Αφρικής.
Ο Ρομπέρ Ντουσέι, υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο, δήλωσε ότι το ψήφισμα προωθήθηκε από την χώρα του, αλλά και από άλλα κράτη, μεταξύ των οποίων τα υπόλοιπα 54 μέλη της Αφρικανικής Ένωσης.
«Αυτή η συζήτηση δεν είναι πολιτική [αλλά] επιστημονική», υποστήριξε. «Διότι υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις, επομένως πρέπει όλοι να αποδεχθούμε την πραγματικότητα».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα ψηφίσματα του ΟΗΕ δεν είναι δεσμευτικά, αλλά εάν η ψηφοφορία περάσει, θα μπορούσε να οδηγήσει σε ενημέρωση των προγραμμάτων σπουδών στα σχολεία και της καθημερινής τεχνολογίας, δεδομένης της ευρείας χρήσης της προβολής Μερκάτορ στην εκπαίδευση, την τεχνολογία και τη διακυβέρνηση.
Ποιος έφτιαξε τον χάρτη που ξέραμε μέχρι σήμερα
Η διάταξη αυτή εισήχθη από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Γεράρδο Μερκάτορ το 1569 για να βοηθήσει τους ναυτικούς στην πλοήγηση στις θάλασσες. Σχεδόν πέντε αιώνες αργότερα, παραμένει το παγκόσμιο πρότυπο.
Εξαιτίας της μορφής της προβολής του, ωστόσο, οι περιοχές κοντά στον ισημερινό φαίνονται σημαντικά μικρότερες από ό,τι είναι στην πραγματικότητα, ενώ οι περιοχές σε υψηλά γεωγραφικά πλάτη δείχνουν πολύ μεγαλύτερες. Για παράδειγμα, ο χάρτης εμφανίζει την Αφρική να έχει παρόμοιο μέγεθος με τη Γροιλανδία, αλλά η ήπειρος είναι 14 φορές μεγαλύτερη από την περιοχή της Δανίας.
«Θα μπορούσατε να χωρέσετε τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία, το Μεξικό και το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης στην Αφρική και να έχετε ακόμη διαθέσιμη γη», αναφέρει μια αίτηση στο Change.org για την εκστρατεία #CorrectTheMap, η οποία αριθμεί πάνω από 11.000 υπογραφές. Η Αφρικανική Ένωση ενέκρινε την εκστρατεία τον Αύγουστο του 2025 και στη συνέχεια ζήτησε από το Τόγκο να ηγηθεί της υιοθέτησής της.
{https://www.instagram.com/p/DP6ZgzuFdEt/?hl=el}
Ιστορικοί και γεωγράφοι υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι η προβολή Μερκάτορ είναι ριζωμένη σε δυτικά στερεότυπα. Ακτιβιστές έχουν επαναλάβει αυτή τη θέση, με ορισμένους να εισάγουν τον όρο «χαρτογραφική αποικιοκρατία».
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο χάρτης έχει διαμορφώσει διακριτικά τη διεθνή δυναμική ισχύος, ελαχιστοποιώντας τη φυσική παρουσία του παγκόσμιου Νότου και μεγεθύνοντας οπτικά τα έθνη του βορείου ημισφαιρίου, ενώ παράλληλα συρρικνώνει τις περιοχές του Ισημερινού. Αυτό, όπως υποστηρίζουν, έχει ενισχύσει συστημικές μεροληψίες στο διεθνές εμπόριο, στις προτεραιότητες ανάπτυξης και στην εκπαίδευση.
Ένας από τους πλέον επιφανείς επικριτές της προβολής Μερκάτορ ήταν ο Άρνο Πέτερς, Γερμανός ιστορικός, ο οποίος κυκλοφόρησε το 1973 τον παγκόσμιο χάρτη Πέτερς, βασισμένο στην προβολή Γκαλ-Πέτερς. Έχει χρησιμοποιηθεί συχνά ως εναλλακτική λύση στον χάρτη Μερκάτορ.
Η εκστρατεία #CorrectTheMap του Τόγκο προωθεί τη χρήση του ακριβέστερου σχεδίου Equal Earth του 2018, το οποίο αναπτύχθηκε από μια διεθνή ομάδα χαρτογράφων. Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι θα βοηθήσει στην ανατροπή των αντιλήψεων για την Αφρική και στην αποαποικιοποίηση των παγκόσμιων εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
{https://www.instagram.com/p/DUnWEwWjORL/?hl=el}
Όπως εξηγεί ο Τζέι Τζέι Ενόχ, ανώτερο στέλεχος εταιρείας συμβούλων γεωπολιτικού κινδύνου, η προβολή Μερκάτορ αποδυνάμωσε οπτικά την πραγματική κλίμακα της Αφρικής. Ο Ενόχ συνδέει την εκστρατεία με μια επιδίωξη των αφρικανικών εθνών για «μεγαλύτερη επιρροή στους διεθνείς θεσμούς και μεγαλύτερο έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο εκπροσωπείται η ήπειρος».
Ο ίδιος πρόσθεσε: «Η υιοθέτηση ενός χάρτη ισότιμης αποτύπωσης… θα παρείχε μια ακριβέστερη βάση για την εκπαίδευση και τη δημόσια αντίληψη, σηματοδοτώντας παράλληλα ότι η δημογραφική, οικονομική και γεωπολιτική σημασία της Αφρικής δεν θα πρέπει πλέον να γίνεται αντιληπτή μέσα από κληρονομημένες και παραμορφωτικές συμβάσεις.»
Οι αρχές του Τόγκο ελπίζουν ότι η ψηφοφορία θα έχει την ίδια έκβαση με μια άλλη απόφαση στον ΟΗΕ φέτος, που υποστηρίχθηκε επίσης από την Αφρικανική Ένωση. Τον Μάρτιο, ένα ψήφισμα - υπό την αιγίδα της Γκάνας - που αναγνώριζε το δουλεμπόριο ως το «σοβαρότερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» πέρασε με 123 ψήφους. Τρία μόλις κράτη ψήφισαν κατά και 52 απείχαν.
Η επιτυχία της Γκάνας έδωσε στους υποστηρικτές του χάρτη λόγο να πιστεύουν σε ένα ευνοϊκό αποτέλεσμα: Η κυβέρνηση του Τόγκο σχεδιάζει μια εκδήλωση στο Λομέ, με την Unesco, την Αφρικανική Ένωση και τεχνολογικές εταιρείες όπως η Google Maps, κατά το πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους, προκειμένου να σχεδιάσουν την εφαρμογή του ψηφίσματος.
Ο Ντουσέι δήλωσε: «Σε όσους λένε γιατί τώρα, εγώ απαντώ, γιατί όχι; [...] Είναι ώρα για εμάς στην Αφρική να αναλάβουμε την ευθύνη να αλλάξουμε ό,τι μπορούμε να αλλάξουμε μόνοι μας».
Πηγή: Guardian
