Τουλάχιστον 14 άνθρωποι πολίτες στη Σερβία βρέθηκαν στο στόχαστρο προηγμένου λογισμικού κατασκοπείας, σύμφωνα με την οργάνωση ψηφιακών δικαιωμάτων Share Foundation, η οποία κάνει λόγο για το μεγαλύτερο καταγεγραμμένο κύμα τέτοιων ενεργειών στη χώρα.
Οι παρακολουθήσεις εντοπίστηκαν τον Αύγουστο, όταν η Apple ενημέρωσε χρήστες σε 110 χώρες ότι ενδέχεται να είχαν γίνει στόχος spyware που χρησιμοποιείται από ιδιωτικούς φορείς. Έρευνα του Citizen Lab, που πραγματοποιεί ψηφιακές εγκληματολογικές αναλύσεις σε υποθέσεις spyware, έδειξε ότι τουλάχιστον ένας από τους Σέρβους που στοχοποιήθηκαν είχε δεχθεί επίθεση με το Pegasus, το λογισμικό της NSO Group, το οποίο μπορεί να δώσει στον επιτιθέμενο εξαιρετικά εκτεταμένη πρόσβαση στη συσκευή του θύματος.
Στο στόχαστρο και το φοιτητικό κίνημα
Μεταξύ των προσώπων που φέρεται να στοχοποιήθηκαν βρίσκονται μέλη του σερβικού φοιτητικού κινήματος, το οποίο αποτελεί έναν από τους βασικούς επικριτές της κυβέρνησης του Αλεξάνταρ Βούτσιτς από το 2024.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το κίνημα αναπτύχθηκε μετά τις μαζικές διαδηλώσεις που ακολούθησαν τη φονική κατάρρευση οροφής σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ και εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες φοιτητικές κινητοποιήσεις στην Ευρώπη.
Ο Βούτσιτς βρίσκεται στην εξουσία για περισσότερο από μία δεκαετία. Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του έχουν αποδυναμωθεί οι κρατικοί θεσμοί, ενώ η Σερβία έχει έρθει πιο κοντά στη Ρωσία.
Δεν υπάρχουν, ωστόσο, στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η κυβέρνηση Βούτσιτς βρίσκεται πίσω από τις συγκεκριμένες επιθέσεις. Η πρόεδρος του σερβικού κοινοβουλίου και υψηλόβαθμο στέλεχος του κυβερνώντος Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος, Άνα Μπρνάμπιτς, αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι οι φοιτητές παρακολουθούνταν.
Στο επίκεντρο οι εκλογές
Η χρονική συγκυρία των επιθέσεων προκαλεί επιπλέον ερωτήματα, καθώς σύμφωνα με τη Share Foundation οι στοχεύσεις σημειώθηκαν κατά την περίοδο των τοπικών εκλογών του Μαρτίου, λίγους μήνες πριν από τις πρόωρες εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο.
«Αυτό είναι το μεγαλύτερο καταγεγραμμένο κύμα παρακολούθησης στη Σερβία μέχρι σήμερα», δήλωσε η σύμβουλος πολιτικής της Share, Αντριάνα Ρίστιτς.
Όπως εκτίμησε, οι τοπικές εκλογές ενδέχεται να λειτούργησαν ως «δοκιμή» για το κυβερνών κόμμα, προκειμένου να αξιολογηθούν οι δυνατότητες του spyware, αλλά και το επίπεδο πίεσης που μπορεί να ασκηθεί στους φοιτητές και την αντιπολίτευση.
Ο Τζον Σκοτ-Ρέιλτον, ανώτερος ερευνητής του Citizen Lab, δήλωσε ότι τα ευρήματα των ερευνών, σε συνδυασμό με τις νέες ειδοποιήσεις της Apple, δείχνουν πως το ειρηνικό φιλοδημοκρατικό κίνημα της Σερβίας βρίσκεται αντιμέτωπο με επιθέσεις μέσω εμπορικού spyware ενόψει των κρίσιμων εκλογικών αναμετρήσεων του 2026.
Η Μίλιτσα Πόποβιτς, μία από τις φοιτήτριες που βρέθηκαν στο στόχαστρο, χαρακτήρισε τις επιθέσεις «σκληρές». Όπως ανέφερε, η σκέψη ότι κάποιος μπορεί να είχε αποκτήσει πρόσβαση στην προσωπική της ζωή χωρίς να το γνωρίζει την έκανε να αισθανθεί ιδιαίτερα εκτεθειμένη.
Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι το περιστατικό δεν πρόκειται να την αποτρέψει από τη δράση της. «Αν ο στόχος τους ήταν να μας φοβίσουν ή να μας κάνουν να σταματήσουμε, δεν θα τα καταφέρουν», ανέφερε.
Τι είναι το Pegasus
Το Pegasus, το οποίο αναπτύχθηκε από την ισραηλινή NSO Group, έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο διεθνών ερευνών για τη χρήση spyware εναντίον δημοσιογράφων, ακτιβιστών, υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικών αντιπάλων.
Η NSO Group βρίσκεται πλέον υπό αμερικανική ιδιοκτησία και αναζητά τρόπους επέκτασης στην αγορά των ΗΠΑ, ενώ παράλληλα επιχειρεί να αφαιρεθεί από τη μαύρη λίστα του αμερικανικού υπουργείου Εμπορίου. Αμερικανικό δικαστήριο έχει απαγορεύσει οριστικά στην εταιρεία να στοχεύει χρήστες του WhatsApp και προϊόντα της Meta. Δεν έχει γίνει γνωστό εάν η συγκεκριμένη επίθεση Pegasus στη Σερβία πραγματοποιήθηκε μέσω WhatsApp.
«Σήμερα, το Pegasus εξακολουθεί να χρησιμοποιείται για την παραβίαση συσκευών ανθρώπων που αγωνίζονται για τη δημοκρατία. Η NSO πέρασε μια δεκαετία υποσχόμενη μεταρρυθμίσεις, όμως το spyware της εξακολουθεί να αποτελεί εργαλείο πολιτικής καταστολής», δήλωσε ο Ρέιλτον.
Με πληροφορίες του Guardian
