Σταδιακά χάνει το Ιράν ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά του πλεονεκτήματα στον πόλεμο, καθώς η δυνατότητά του να ελέγχει και να απειλεί τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ φαίνεται να περιορίζεται.
Σύμφωνα με τον αναλυτή του CNN και πρώην αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, Μπρετ ΜακΓκερκ, τα Στενά του Ορμούζ έχουν εξελιχθεί τους τελευταίους μήνες σε ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της σύγκρουσης, καθώς από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διέρχεται κρίσιμο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής κίνησης. Η Τεχεράνη έχει επιχειρήσει να αξιοποιήσει τον έλεγχο της περιοχής ως μέσο άσκησης πίεσης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη διεθνή κοινότητα.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση του ΜακΓκερκ, τα δεδομένα δείχνουν ότι αυτή η δυνατότητα περιορίζεται πλέον, καθώς η ναυσιπλοΐα σταδιακά αποκαθίσταται και τα εμπορικά πλοία συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τη θαλάσσια οδό παρά τις απειλές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η ναυσιπλοΐα επιστρέφει σταδιακά
Η αλλαγή στην εικόνα των Στενών αποτυπώνεται και στα στοιχεία για τις διελεύσεις πλοίων. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που επικαλείται το CNN, περισσότερο από το 80% των μεταφορών υγρών φορτίων μέσω των Στενών του Ορμούζ κατά τις δύο τελευταίες εβδομάδες ακολούθησε τη διαδρομή του Ομάν ή καταγράφηκε ως «σκοτεινή» διέλευση, η οποία εκτιμάται ότι ακολούθησε την ίδια διαδρομή.
Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, καθώς τα πλοία φαίνεται να συνεχίζουν να διασχίζουν την περιοχή, παρά το γεγονός ότι η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα για τους κινδύνους.
Η αμερικανική ναυτική παρουσία στην περιοχή λειτουργεί παράλληλα ως παράγοντας αποτροπής, με την Ουάσινγκτον να υποστηρίζει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και να παρέχει προστασία σε εμπορικά πλοία.
«Το Ιράν χάνει τον έλεγχο»
Ο ΜακΓκερκ εκτιμά ότι η ισορροπία δυνάμεων στα Στενά έχει αρχίσει να μεταβάλλεται εις βάρος της Τεχεράνης.
Η εικόνα, όπως περιγράφεται, δεν σημαίνει ότι το Ιράν έχει χάσει πλήρως τη δυνατότητα να επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα. Ωστόσο, η ικανότητά του να χρησιμοποιεί τα Στενά ως μοχλό πίεσης απέναντι στις ΗΠΑ και στη διεθνή ενεργειακή αγορά φαίνεται να έχει περιοριστεί αισθητά.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την εξέλιξη του πολέμου, καθώς η απειλή διακοπής της κυκλοφορίας μέσω του Ορμούζ αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία της Τεχεράνης.
Όσο περισσότερα εμπορικά και ενεργειακά πλοία καταφέρνουν να διέρχονται από την περιοχή, τόσο δυσκολότερο γίνεται για το Ιράν να επιβάλει στην πράξη έναν αποτελεσματικό αποκλεισμό.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο της σύγκρουσης
Η μάχη για τον έλεγχο των Στενών έχει αποκτήσει κεντρική θέση στη σύγκρουση. Η περιοχή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως και οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τους τελευταίους μήνες, τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη έχουν προβάλει διαφορετική εικόνα για το ποιος έχει τον πραγματικό έλεγχο της θαλάσσιας οδού. Τα στοιχεία για την κίνηση των πλοίων, ωστόσο, δείχνουν ότι σημαντικό μέρος της εμπορικής δραστηριότητας έχει αρχίσει να αποκαθίσταται.
Η εξέλιξη αυτή περιορίζει την αποτελεσματικότητα της ιρανικής στρατηγικής που βασίζεται στην απειλή για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές ροές.
Η οικονομική πίεση αυξάνεται για την Τεχεράνη
Την ίδια ώρα, η στρατιωτική αντιπαράθεση έχει επιβαρύνει σημαντικά την ιρανική οικονομία. Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, έχει αναφέρει σημαντική πτώση του εξωτερικού εμπορίου, ενώ οι αμερικανικές κυρώσεις και οι περιορισμοί στις θαλάσσιες μεταφορές αυξάνουν την πίεση στην οικονομία της χώρας.
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να δηλώνει ότι διατηρεί τον έλεγχο των Στενών και απορρίπτει τις αμερικανικές εκτιμήσεις περί απώλειας ελέγχου. Παράλληλα, όμως, οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου γίνονται ολοένα πιο αισθητές.
Η κατάσταση δημιουργεί ένα δύσκολο δίλημμα για την ιρανική ηγεσία: από τη μία πλευρά, η διατήρηση της πίεσης στα Στενά αποτελεί σημαντικό στρατηγικό όπλο, από την άλλη όμως η επιθετική χρήση του μπορεί να ενισχύσει τη διεθνή στρατιωτική και οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα
Για την Ουάσινγκτον, η αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς στόχους της στρατηγικής της απέναντι στο Ιράν.
Για την Τεχεράνη, αντίθετα, η διατήρηση της δυνατότητας να επηρεάζει τις θαλάσσιες και ενεργειακές ροές παραμένει κρίσιμη, τόσο για στρατιωτικούς όσο και για οικονομικούς λόγους.
Η σταδιακή επιστροφή της ναυσιπλοΐας, εφόσον συνεχιστεί, θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια σημαντική μεταβολή στην ισορροπία της σύγκρουσης. Όπως εκτιμά ο ΜακΓκερκ, το Ιράν φαίνεται να χάνει σταδιακά το βασικό του πλεονέκτημα: τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί τα Στενά του Ορμούζ ως μοχλό πίεσης απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην παγκόσμια οικονομία.
