Ένα εξαιρετικά ισχυρό Ελ Νίνιο βρίσκεται σε εξέλιξη στον Ειρηνικό Ωκεανό, με τη βρετανική Met Office να προειδοποιεί ότι το φαινόμενο ενδέχεται να εξελιχθεί στο ισχυρότερο που έχει καταγραφεί στη σύγχρονη εποχή. Όπως αναφέρει το BBC, η εξέλιξη αυτή μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στον καιρό σε ολόκληρο τον πλανήτη, ενώ σε συνδυασμό με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή αυξάνει τις πιθανότητες το 2027 να είναι η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί.
Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο που αυξάνει τις παγκόσμιες θερμοκρασίες και μπορεί να ενισχύσει ακραία καιρικά φαινόμενα. Ήδη υπάρχουν ενδείξεις ότι επηρεάζει τα καιρικά μοτίβα σε διάφορες περιοχές του κόσμου, από τις βροχοπτώσεις στην Ινδία έως τη δραστηριότητα των τυφώνων στον Ατλαντικό.
«Πρωτοφανές» το φαινόμενο
«Πρέπει να καταστήσουμε σαφές ότι πρόκειται για ένα πρωτοφανές φαινόμενο», δήλωσε στο BBC ο καθηγητής Άνταμ Σκάιφ, επικεφαλής μακροπρόθεσμων προγνώσεων της βρετανικής Met Office.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Δεν έχω δει ποτέ σήμα Ελ Νίνιο τόσο έντονο στις προγνώσεις μας».
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας σε κρίσιμη περιοχή του Ειρηνικού βρίσκεται ήδη πάνω από 2 βαθμούς Κελσίου υψηλότερα από τον μέσο όρο. Οι τελευταίες προβλέψεις της Met Office δείχνουν ότι η απόκλιση μπορεί να ξεπεράσει τους 3 βαθμούς αργότερα μέσα στη χρονιά, καθώς το φαινόμενο πλησιάζει στην κορύφωσή του.
Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν πρωτοφανής στα διαθέσιμα αρχεία από το 1950 και πιθανότατα θα καθιστούσε το συγκεκριμένο Ελ Νίνιο το ισχυρότερο από τον 19ο αιώνα.
Τι είναι το Ελ Νίνιο
Το Ελ Νίνιο αποτελεί φυσικό καιρικό μοτίβο που εμφανίζεται περίπου κάθε δύο έως επτά χρόνια και διαρκεί περίπου έναν χρόνο.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, οι αληγείς άνεμοι πνέουν από τα ανατολικά προς τα δυτικά πάνω από τον Ειρηνικό. Κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο, όμως, οι άνεμοι μπορεί να εξασθενήσουν ή ακόμη και να αντιστραφούν, επιτρέποντας στα θερμά νερά να κινηθούν προς τα ανατολικά.
Η θερμότητα μεταφέρεται από τον ωκεανό στην ατμόσφαιρα, αυξάνοντας τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία και αλλάζοντας τα μοτίβα των βροχοπτώσεων.
Οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν ένα φαινόμενο ως Ελ Νίνιο όταν η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας σε συγκεκριμένη περιοχή του Ειρηνικού είναι τουλάχιστον 0,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο.
Στην τρέχουσα περίπτωση, οι μετρήσεις δείχνουν απόκλιση άνω των 2 βαθμών.
Η «δεξαμενή» θερμού νερού στον ωκεανό
Ένας ακόμη παράγοντας που προκαλεί ανησυχία είναι οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες στα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού.
Σε ορισμένες περιοχές, το νερό σε βάθος περίπου 100 μέτρων είναι έως και 8 βαθμούς Κελσίου θερμότερο από το κανονικό. Αυτή η τεράστια ποσότητα θερμού νερού μπορεί να λειτουργήσει σαν μια «δεξαμενή» ενέργειας, ενισχύοντας περαιτέρω το Ελ Νίνιο.
«Έχουμε μπροστά μας πολλούς μήνες κατά τους οποίους το φαινόμενο θα συνεχίσει να αναπτύσσεται και αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους έχουμε αυξημένη βεβαιότητα ότι θα πρόκειται για ένα φαινόμενο που θα σπάσει ρεκόρ», δήλωσε ο δρ Ζικ Χάουσφαδερ, κλιματολόγος του Berkeley Earth.
Ορισμένες άλλες κλιματικές ομάδες εκτιμούν μάλιστα ότι το φαινόμενο μπορεί να είναι ακόμη ισχυρότερο, με τη θερμοκρασία να φτάνει έως και 4 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο.
«Δεν είναι πέρα από τα όρια του πιθανού να πούμε ότι μπορεί να πρόκειται για το ισχυρότερο φαινόμενο Ελ Νίνιο των τελευταίων 500 ή ακόμη και 1.000 ετών», δήλωσε ο Χάουσφαδερ, αν και διευκρίνισε ότι δεν είναι δυνατό να υπάρξει βεβαιότητα για τόσο μακρινές χρονικές περιόδους.
Η κλιματική αλλαγή το κάνει πιο επικίνδυνο;
Δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα σαφείς αποδείξεις ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα ή την ένταση των φαινομένων Ελ Νίνιο.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός αναφέρει ότι «δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα ή την ένταση των φαινομένων Ελ Νίνιο».
Το ζήτημα, ωστόσο, παραμένει αντικείμενο επιστημονικής έρευνας και συζήτησης.
Έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) του 2021 ανέφερε ότι η ένταση του Ελ Νίνιο έχει αυξηθεί από το 1950 σε σύγκριση με την περίοδο που εκτείνεται περίπου έως το 1400. Παράλληλα, τα ισχυρότερα φαινόμενα εμφανίζονται συχνότερα.
Τα ιστορικά δεδομένα δείχνουν όμως ότι η ένταση του Ελ Νίνιο έχει παρουσιάσει σημαντικές διακυμάνσεις κατά τις προηγούμενες χιλιετίες, γεγονός που καθιστά δύσκολο να αποδοθεί η πρόσφατη ενίσχυση αποκλειστικά στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
Αυτό που θεωρείται σαφές είναι ότι το Ελ Νίνιο εκδηλώνεται πλέον σε έναν θερμότερο πλανήτη. Έτσι, οι επιπτώσεις του στα καιρικά φαινόμενα μπορούν να γίνουν πιο έντονες.
Από την Ινδία έως την Αυστραλία
Κανένα Ελ Νίνιο δεν είναι ίδιο με το προηγούμενο, ενώ οι επιπτώσεις του διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή.
Ήδη, ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις για τις συνέπειες του φαινομένου. Στη Νότια Ασία, οι νοτιοδυτικοί μουσώνες μπορούν κατά τα έτη Ελ Νίνιο να φέρουν λιγότερες βροχοπτώσεις και μέχρι στιγμής το 2026 οι βροχές στην Ινδία βρίσκονται πολύ κάτω από τα κανονικά επίπεδα.
Την ίδια ώρα, οι αλλαγές στα μοτίβα των ανέμων στην Καραϊβική και τον τροπικό Ατλαντικό μπορούν να περιορίσουν τη δραστηριότητα των τυφώνων. Μέχρι στιγμής, στη φετινή περίοδο έχουν καταγραφεί μόλις τρεις ονομασμένες καταιγίδες.
Στις περιοχές κοντά στον τροπικό Ειρηνικό, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι ακόμη πιο έντονες, με αυξημένο κίνδυνο ξηρασίας και πυρκαγιών στην Αυστραλία και μεγαλύτερη απειλή πλημμυρών στο Περού, τον Ισημερινό και τις νότιες ΗΠΑ.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη και τη Βρετανία
Το Ελ Νίνιο δεν θεωρείται ότι αποτέλεσε βασικό παράγοντα για τους καύσωνες-ρεκόρ που χαρακτήρισαν το φετινό καλοκαίρι.
Ωστόσο, η επίδρασή του μπορεί να γίνει πιο αισθητή το φθινόπωρο και στις αρχές του χειμώνα. Οι προβλέψεις δείχνουν αυξημένη πιθανότητα για βροχερές και θυελλώδεις συνθήκες στη βορειοδυτική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου.
Παράδοξα, το φαινόμενο μπορεί να αυξήσει και τις πιθανότητες για ψυχρό καιρό προς το τέλος του χειμώνα, αν και η συγκεκριμένη σύνδεση θεωρείται λιγότερο ισχυρή.
Το 2027 μπορεί να σπάσει το ρεκόρ θερμοκρασίας
Μία από τις σημαντικότερες συνέπειες του φαινομένου αφορά την παγκόσμια θερμοκρασία.
Κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο, τεράστιες ποσότητες θερμότητας μεταφέρονται από τον ωκεανό στην ατμόσφαιρα. Σύμφωνα με τον κλιματολόγο της Met Office, δρα Νικ Ντάνστον, αυτό μπορεί να προκαλέσει «αύξηση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας, ιδιαίτερα κατά το ημερολογιακό έτος που ακολουθεί την κορύφωση του Ελ Νίνιο τον χειμώνα».
«Ως εκ τούτου, το 2027 είναι πολύ πιθανό να αντικαταστήσει το 2024 ως το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί».
Η εξέλιξη προκαλεί ανησυχία και για την επισιτιστική ασφάλεια. Νωρίτερα τον Αύγουστο, ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ προειδοποίησε ότι το Ελ Νίνιο θα μπορούσε να απειλήσει δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε ευάλωτες χώρες, προκαλώντας κρίση οξείας επισιτιστικής ανασφάλειας.
