Υψηλόβαθμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι φοβούνταν ότι το Ισραήλ σκόπευε να δολοφονήσει τους κορυφαίους διαπραγματευτές του Ιράν, τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και τον πρόεδρο της Βουλής, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, κατά τη διάρκεια των εύθραυστων συνομιλιών για την κατάπαυση πυρός. Και προχώρησαν σε μια ασυνήθιστη κίνηση: προειδοποίησαν την Τεχεράνη για αυτά τα σχέδια.
Αυτό αναφέρουν αξιωματούχοι που μίλησαν στην Washington Post και τους New York Times, σχετικά με τους φόβους των Αμερικανών για τα ισραηλινά σχέδια, την περίοδο που η κυβέρνηση Τραμπ πίεζε προκειμένου να συναφθεί συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Η διαφωνία της Ουάσινγκτον στο ενδεχόμενο δολοφονίας του Αραγτσί και του Γκαλιμπάφ ήταν τόσο κάθετη, που την περασμένη άνοιξη προχώρησαν σε μια ασυνήθιστη κίνηση: ζήτησαν από τους διαμεσολαβητές να προειδοποιήσουν την Τεχεράνη για τα δολοφονικά σχέδια του Ισραήλ, σύμφωνα με πρώην και νυν αξιωματούχους που μίλησαν στην Washington Post.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Αν σκοτώσεις αυτούς τους τύπους, σκοτώνεις τους ρεαλιστές», σχολίασε στην εφημερίδα Αμερικανός αξιωματούχος. Τον Μάρτιο, όταν ο Λευκός Οίκος άρχισε να εξερευνά τις διπλωματικές επιλογές για τον τερματισμό του πολέμου, Αμερικανοί αξιωματούχοι είπαν σε Ισραηλινούς ομολόγους τους να μην συνεχίσουν να δολοφονούν την πολιτική ηγεσία του Ιράν, δήλωσε διπλωμάτης.
Οι ανησυχίες για τα σχέδια του Ισραήλ κορυφώθηκαν κατά τη διάρκεια των εύθραυστων διαπραγματεύσεων για την κατάπαυση πυρός, που ξεκίνησαν τον Απρίλιο. Οι ΗΠΑ πίστευαν ότι μια απόπειρα σε βάρος του Αραγτσί και του Γκαλιμπάφ θα καταδίκαζε τις διαπραγματεύσεις, καθώς θα σταματούσαν οι συνομιλίες και θα ξανάρχιζαν οι μάχες. Για αυτό η Ουάσινγκτον ζήτησε από χώρες της Μέσης Ανατολής να προειδοποιήσουν την Τεχεράνη για την πιθανότητα να βάλει το Ισραήλ στο στόχαστρο αυτούς τους δύο Ιρανούς αξιωματούχους, γράφουν οι NYT, που αποκάλυψαν πρώτοι την αμερικανική κίνηση.
Η Wall Street Journal είχε γράψει τον Μάρτιο πως το Ισραήλ είχε βάλει τον Αραγτσί και τον Γκαλιμπάφ στη λίστα με τους στόχους, αλλά τους αφαίρεσε προσωρινά, καθώς οι ΗΠΑ συζητούσαν την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ιράν.
Οι διαφορετικοί στόχοι ΗΠΑ και Ισραήλ για τον πόλεμο κατά του Ιράν
Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, το Ισραήλ δολοφόνησε πληθώρα πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών του Ιράν, ανάμεσά τους και τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ενώ οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις επικεντρώθηκαν στην υποβάθμιση των ναυτικών και πυραυλικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης.
Αρχικά, η αλλαγή του καθεστώτος στο Ιράν ήταν κοινός στόχος των δύο συμμάχων. Όμως, αυτό γρήγορα άλλαξε, καθώς Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτίμησαν πως το στρατιωτικό και κληρικό καθεστώς της Τεχεράνης θα διατηρούσε την εξουσία.
Το γεγονός ότι οι Αμερικανοί αξιωματούχοι θεώρησαν πως έπρεπε να κάνουν ένα επιπλέον βήμα και να προειδοποιήσουν το Ιράν ότι οι κορυφαίοι διαπραγματευτές τους θα μπορούσαν να δολοφονηθούν, δείχνει την ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ- Ισραήλ και την περιορισμένη επιρροή της κυβέρνησης Τραμπ στην κυβέρνηση του Ισραήλ, σχολίασαν αναλυτές.
«Δείχνει την απόκλιση των πολεμικών στόχων των ΗΠΑ και του Ισραήλ και τη θεμελιώδη αποφασιστικότητα του Ισραηλινού πρωθυπουργού να υπονομεύσει όποια διαπραγμάτευση θα μπορούσαν να ολοκληρώσουν οι ΗΠΑ», δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος έχει υπάρχει σύμβουλος ρεπουμπλικανικών και δημοκρατικών κυβερνήσεων.
«Σημείο καμπής η δολοφονία Λαριτζανί»
Περισσότερες «ρωγμές» εμφανίστηκαν αφού το Ισραήλ δολοφόνησε τον κορυφαίο αξιωματούχο εθνικής ασφάλειας του Ιράν, τον Αλί Λαριτζανί, στα μέσα Μαρτίου, δήλωσαν αξιωματούχοι. «Το σημείο καμπής δεν ήταν η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη. Ήταν η δολοφονία του Λαριτζανί», είπε στην Washington Post Δυτικός αξιωματούχος.
«Οι ΗΠΑ αναζητούσαν έναν Ιρανό αξιωματούχο για να διαπραγματευτούν και ξαφνικά αυτός χάθηκε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Άνθρωποι- κλειδιά Αραγτσί και Γκαλιμπάφ στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν
Τους τελευταίους μήνες, ο Αραγτσί και ο Γκαλιμπάφ είναι οι βασικές επαφές των Αμερικανών αξιωματούχων για την εξασφάλιση της αρχικής εκεχειρίας τον Απρίλιο και στη συνέχεια της συμφωνίας πλαισίου για τον τερματισμό του πολέμου, τον προηγούμενο μήνα.
Ακόμα και πριν επιτευχθεί η συμφωνία πλαίσιο, Ισραηλινοί αξιωματούχοι και λομπίστες υπέρ του Ισραήλ στην Ουάσινγκτον άρχισαν να επικρίνουν το μνημόνιο συνεργασίας, που κλείνει την πόρτα στον στόχο του Μπενιαμίν Νετανιάχου για την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν και ανοίγει τον δρόμο για άρση κυρώσεων σε βάρος της Τεχεράνης, με αντάλλαγμα περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμά της.
Τον Μάρτιο, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αναφερθεί δημόσια στο γεγονός ότι η εκστρατεία δολοφονιών του Ισραήλ περιέπλεκε τις προσπάθειες διαπραγμάτευσης με το καθεστώς. «Ξέρετε, είναι λίγο δύσκολο. Τους έχουν εξοντώσει όλους. Δεν θέλω να δολοφονηθούν», είχε πει τότε.
Τα μέτρα του Ιράν στις διαπραγματεύσεις και οι απόπειρες εναντίον του Γκαλιμπάφ
Ο Γκαλιμπάφ ήταν ανάμεσα στους υψηλόβαθμους Ιρανούς αξιωματούχους που βρίσκονταν σε κτίριο το οποίο έπληξε το Ισραήλ κατά τη διάρκεια του πολέμου των 12 ημερών, τον Ιούνιο του 2025.
Επίσης, παραλίγο να σκοτωθεί, όταν το Ισραήλ «χτύπησε» κατά τη διάρκεια μυστικής συνάντησης υψηλόβαθμων Ιρανών αξιωματούχων σε καταφύγιο κάτω από βουνό. Και στις δύο περιπτώσεις, ο Γκαλιμπάφ φέρεται να διασώθηκε κάτω από τα συντρίμμια.
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, το Ιράν έπαιρνε μέτρα προκειμένου να αποτρέψει μια επίθεση του Ισραήλ σε υψηλόβαθμους αξιωματούχους. Τον Απρίλιο, ο Γκαλιμπάφ επρόκειτο να ταξιδέψει στο Ισλαμαμπάντ προκειμένου να συναντήσει τον Τζ. Ντ. Βανς. Όμως, Ιρανοί αξιωματούχοι ασφαλείας ανησυχούσαν ότι το Ισραήλ θα εκμεταλλευόταν την ευκαιρία προκειμένου να δολοφονήσει τον Γκαλιμπάφ ή τον Αραγτσί, ώστε να εκτροχιάσει τις συνομιλίες.
Μέσω των Πακιστάνων και των Καταριανών διαμεσολαβητών, η Τεχεράνη ζήτησε εγγυήσεις από την Ουάσιγκτον ότι το Ισραήλ δεν θα πραγματοποιήσει κάποια μυστική επιχείρηση εναντίον της ιρανικής αντιπροσωπείας. Πακιστανικά μαχητικά αεροσκάφη συνόδευσαν τα ιρανικά αεροπλάνα που μετέφεραν την αντιπροσωπεία- με περισσότερα από 70 μέλη- από τα σύνορα της χώρας προς το Ισλαμαμπάντ και πίσω, όταν ολοκληρώθηκε η συνάντηση.
Όμως, στο ταξίδι προς την Τεχεράνη προέκυψε απειλή. Οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας ενημέρωσαν το αεροπλάνο του Γκαλιμπάφ ότι είχαν πληροφορίες πως το Ισραήλ σχεδίαζε να τους επιτεθεί και πως δύο ισραηλινά μαχητικά είχαν μπει στον εναέριο χώρο του Ιράν, από τα δυτικά σύνορα κοντά στο Ιράκ. Το αεροπλάνο έκανε έκτακτη προσγείωση στην πόλη Μασάντ, στο αεροδρόμιο του Ιράν που είναι πιο κοντά στα σύνορα με τα Πακιστάν και η αποστολή συνέχισε το ταξίδι οδικώς, για περίπου οχτώ ώρες, μέχρι την Τεχεράνη.
Σημειώνεται πως το Ισραήλ βομβάρδισε τη διαπραγματευτική ομάδα της Χαμάς, στη Ντόχα, τον Σεπτέμβριο του 2025. Η ομάδα της Χαμάς είχε συγκεντρωθεί εκεί προκειμένου να συζητήσει μια πρόταση για κατάπαυση του πυρός, που είχε στείλει το Ισραήλ. Η Χαμάς είχε ανακοινώσει τότε ότι η ηγεσία της επέζησε από την επίθεση, αλλά σκοτώθηκαν έξι άτομα, ανάμεσά τους ο γιος και ένας συνεργάτης του ηγέτη της, Χαλίλ αλ Χάγια.
Διάψευση από το Ισραήλ
Μετά τα δημοσιεύματα των New York Times και της Washington Post, ήρθε η διάψευση από το Ισραήλ.
Το γραφείο του πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου, έκανε λόγο για fake new και πρόσθεσε ότι οι ισχυρισμοί στο ρεπορτάζ των δύο εφημερίδων είναι πλήρως κατασκευασμένοι.
Φωτ.: AP
