Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αναφέρθηκε χθες Τετάρτη σε «πολύ καλές» επαφές στο Κατάρ, όπου αντιπρόσωποι των ΗΠΑ και του Ιράν διεξήγαγαν έμμεσες και τεχνικές συνομιλίες για το λεγόμενο «μνημόνιο συνεννόησης», έπειτα από ανταλλαγές πληγμάτων που απείλησαν την κατάπαυση του πυρός.
Σύμφωνα με το ιρανικό επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA, οι διαπραγματεύσεις έλαβαν τέλος με συμφωνία που επιτρέπει στην Ισλαμική Δημοκρατία να αγοράσει αγαθά με μέρος πόρων της παγωμένων στο Κατάρ.
Τα μέρη συμφώνησαν επίσης να δημιουργηθεί και να τεθεί σε λειτουργία εντός της ημέρας δίαυλος επικοινωνίας για να αναφέρονται και να καταγράφονται ενδεχόμενες παραβιάσεις της καταρχήν συμφωνίας.
Μετά την υπογραφή του κειμένου αυτού από τους προέδρους των δυο κρατών τη 17η Ιουνίου, έπειτα από μεσολάβηση ιδίως του Πακιστάν και του Κατάρ, η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη άρχισαν διαπραγματεύσεις που θεωρητικά θα έχουν διάρκεια 60 ημερών - ανανεώσιμη - με σκοπό να κλείσουν συμφωνία που θα τερματίσει, με διάρκεια, τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Διπλωματική πηγή του Γαλλικού Πρακτορείου ανέφερε χθες ότι επρόκειτο να διεξαχθούν έμμεσες συνομιλίες στη Ντόχα, κατόπιν πως βρίσκονταν σε εξέλιξη. Διευκρίνισε ότι οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, δεν συμμετείχαν σε αυτές· προχθές Τρίτη, είχαν συνάντηση στην πρωτεύουσα του Κατάρ με τον πρωθυπουργό και επικεφαλής της διπλωματίας του εμιράτου, τον Μοχάμεντ μπιν Αμπντουραχμάν αλ Θάνι.
Η Τεχεράνη αρνείται ότι υπήρξε οποιαδήποτε απευθείας διαπραγμάτευση με την αμερικανική πλευρά στη Ντόχα. Κάτι που δεν εμπόδισε τον αμερικανό πρόεδρο Τραμπ να εκφράσει την ικανοποίησή του για τις «πολύ καλές επαφές» και να διαβεβαιώσει πως «όλα πάνε καλά».
«Η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν προχωρά», ανέφερε ο ρεπουμπλικάνος σε δημοσιογράφους στις ΗΠΑ. «Τους πλήξανε πολύ καλά», όμως «καταλαβαινόμαστε πολύ καλά», πρόσθεσε.
Η διάσταση των απόψεων παραμένει
Μετά το πέρας των συνομιλιών, το Ιράν ανέφερε πως θα χρησιμοποιήσει μέρος πόρων του που έχουν δεσμευτεί στο Κατάρ για να αγοράσει αγαθά που χρειάζεται.
«Υπήρξε συμφωνία ώστε στη βάση αναγκών της χώρας μας, προϊόντα που ζητούνται να αποκτώνται και να τίθενται στη διάθεση του Ιράν», ανέφερε ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες για τους μηχανισμούς.
Αν και η υπογραφή της καταρχήν συμφωνίας μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης κατέβασε αισθητά την ένταση του πολέμου, εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες εντάσεις, ιδίως για το ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας και για το στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ, όπου η κίνηση των πλοίων μειώθηκε στο ρελαντί το σαββατοκύριακο έπειτα από επιθέσεις εναντίον εμπορικών σκαφών.
Το Ιράν λέει εδώ και εβδομάδες ότι εννοεί να θέσει σε εφαρμογή τέλη για υπηρεσίες που σχετίζονται με τη διέλευση εμπορικών πλοίων, με τη μια ή την άλλη μορφή, κάτι που οι ΗΠΑ θεωρούν απαράδεκτο.
Συνδικαλιστικές και εργοδοτικές οργανώσεις του τομέα της ναυτιλίας συνεχίζουν να θεωρούν πως - ως τουλάχιστον την 9η Ιουλίου - το στενό παραμένει εμπόλεμη ζώνη, σύμφωνα με ανακοίνωσή τους.
Πάντως η τιμή του βαρελιού του πετρελαίου Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς στις διεθνείς αγορές, έμεινε σταθερή χθες, λίγο κάτω από τα 70 δολάρια.
Κατηγορώντας την Τεχεράνη ότι έπληξε δυο πλοία την περασμένη εβδομάδα, ο αμερικανικός στρατός βομβάρδισε το Ιράν την Κυριακή. Η Ισλαμική Δημοκρατία ανταπέδωσε εξαπολύοντας πυραύλους και μη επανδρωμένα εναέρια συστήματα εναντίον γειτόνων της στον Κόλπο, ιδίως του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν.
Η ένταση έκτοτε μοιάζει να έχει αποκλιμακωθεί.
«Όταν φτάνει στο τέλος του πόλεμος μεγάλης κλίμακας (...) είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν δυσκολίες στην εφαρμογή, επεισόδια, διαφορές απόψεων», σχολίασε ο επικεφαλής ιρανός διαπραγματευτής, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, κατά τη διάρκεια συνέντευξής του που μεταδόθηκε προχθές Τρίτη το βράδυ από την κρατική τηλεόραση.
Η Τεχεράνη εννοεί, πρόσθεσε, να επικεντρώσει τις διαπραγματεύσεις σε εξέλιξη στον τερματισμό των εχθροπραξιών στον Λίβανο και για το Ορμούζ.
Μήνυμα «συνολικά θετικό», αν και με βομβαρδιασμούς στον Λίβανο
Είναι ακόμη «πολύ νωρίς στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης και δίνονται μάχες στους διαδρόμους και δημόσια», όμως το «συνολικά θετικό μήνυμα είναι πως συνεχίζουν τον διάλογο έπειτα από τις συγκρούσεις της περασμένης εβδομάδας», έκρινε μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο η ερευνήτρια Άννα Τζέικομπς, συνεργάτιδα του Arab Gulf States Institute.
Στον Λίβανο, που η Τεχεράνη απαίτησε να συμπεριληφθεί στη διαπραγμάτευση, το Ισραήλ συνεχίζει τους βομβαρδισμούς και τις επιχειρήσεις του τις τελευταίες ημέρες, παρά την υπογραφή την Παρασκευή στην Ουάσιγκτον συμφωνίας-πλαισίου των κυβερνήσεων των δυο κρατών που σκοπό έχει την αποκατάσταση «διαρκούς ειρήνης».
Η συμφωνία-πλαίσιο προβλέπει ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει να κατέχει τμήμα του νοτίου Λιβάνου, όπως συμβαίνει από το ξέσπασμα του νέου πολέμου εναντίον της Χεζμπολά, τη 2η Μαρτίου, όσο το σιιτικό κίνημα που πρόσκειται στο Ιράν δεν καταθέτει τα όπλα. Η Χεζμπολά απορρίπτει τη συμφωνία και κάθε ενδεχόμενο αφοπλισμού της.
Πρόκειται για απαίτηση που προβάλλεται εδώ και πολύ καιρό αλλά η λιβανική κυβέρνηση δεν έχει μπορέσει να ικανοποιήσει, παρά την πίεση των ΗΠΑ.
Ο ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς επανέλαβε χθες ότι ο στρατός της χώρας του θα παραμείνει «επ’ αόριστον» σε αυτές που χαρακτήρισε «ζώνες ασφαλείας» στον Λίβανο, στη Συρία και στη Λωρίδα της Γάζας.
Η Χεζμπολά κατηγορείται πως έσυρε τον Λίβανο στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή στις αρχές Μαρτίου, όταν εκτόξευσε ρουκέτες εναντίον του Ισραήλ για να εκδικηθεί τον θάνατο του ιρανού ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε τις πρώτες ώρες της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας την 28η Φεβρουαρίου. Σε αντίποινα, το Ισραήλ ορκίστηκε να «εξαλείψει» τον εχθρό κι εξαπέλυσε ευρείας κλίμακας βομβαρδισμούς και χερσαία εισβολή στον νότιο Λίβανο, σκοτώνοντας πάνω από 4.200 ανθρώπους, σύμφωνα με τους αριθμούς του υπουργείου Υγείας στη Βηρυτό.
