Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και μια ομάδα περιφερειακών διαμεσολαβητών συζητούν τους όρους για μια πιθανή κατάπαυση του πυρός διάρκειας 45 ημερών που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μόνιμο τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με τέσσερις αμερικανικές, ισραηλινές και περιφερειακές πηγές με γνώση των συνομιλιών.
Το Axios σημειώνει πως οι πιθανότητες επίτευξης μιας μερικής συμφωνίας μέσα στις επόμενες 48 ώρες είναι μικρές. Ωστόσο, αυτή η ύστατη προσπάθεια αποτελεί τη μοναδική ευκαιρία να αποτραπεί μια δραματική κλιμάκωση του πολέμου, η οποία θα περιλάμβανε μαζικά πλήγματα σε ιρανικές πολιτικές υποδομές και αντίποινα εναντίον κρίσιμων ενεργειακών εγκαταστάσεων στα κράτη του Κόλπου.
Υπενθυμίζεται πως η προθεσμία των 10 ημερών που είχε θέσει ο πρόεδρος Τραμπ στο Ιράν αναμενόταν να λήξει το βράδυ της Δευτέρας. Την Κυριακή ωστόσο ο Τραμπ παρέτεινε την προθεσμία κατά 20 ώρες - αναρτώντας στο Truth Social νέα προθεσμία για την Τρίτη στις 8 μ.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής.
Ο Τραμπ δήλωσε στο Axios την Κυριακή ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται «σε εντατικές διαπραγματεύσεις» με το Ιράν και ότι μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία πριν από τη λήξη της προθεσμίας του την Τρίτη.
«Υπάρχει καλή πιθανότητα, αλλά αν δεν έρθουν σε συμφωνία, θα τα τινάξω όλα στον αέρα εκεί πέρα», είπε. Ο αμερικανός πρόεδρος έχει απειλήσει επανειλημμένα να καταστρέψει υποδομές ζωτικής σημασίας για τους Ιρανούς πολίτες εάν δεν καταφέρει να επιτύχει συμφωνία με το καθεστώς.
Τέτοιες επιθέσεις θα μπορούσαν να συνιστούν εγκλήματα πολέμου, ενώ το Ιράν έχει απειλήσει με αντίποινα εναντίον υποδομών στο Ισραήλ και στα κράτη του Κόλπου. Δύο πηγές ανέφεραν ότι το επιχειρησιακό σχέδιο για μια μαζική αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία βομβαρδισμών κατά των ενεργειακών εγκαταστάσεων του Ιράν είναι έτοιμο προς εφαρμογή, αλλά υπογράμμισαν ότι η παράταση της προθεσμίας από τον Τραμπ είχε στόχο να δοθεί μια τελευταία ευκαιρία για συμφωνία.
Τι φέρεται να περιλαμβάνει η συμφωνία δύο φάσεων
Τέσσερις πηγές με γνώση των διπλωματικών προσπαθειών ανέφεραν ότι οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται μέσω Πακιστανών, Αιγυπτίων και Τούρκων διαμεσολαβητών, καθώς και μέσω ανταλλαγής μηνυμάτων μεταξύ του απεσταλμένου του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η κυβέρνηση Τραμπ παρουσίασε στο Ιράν αρκετές προτάσεις τις τελευταίες ημέρες, αλλά μέχρι στιγμής οι Ιρανοί αξιωματούχοι δεν τις έχουν αποδεχθεί. Οι πηγές ανέφεραν ότι οι διαμεσολαβητές συζητούν με τις πλευρές τους όρους μιας συμφωνίας δύο φάσεων· η πρώτη φάση θα ήταν μια πιθανή κατάπαυση του πυρός 45 ημερών, κατά τη διάρκεια της οποίας θα διαπραγματευόταν ο μόνιμος τερματισμός του πολέμου. Η κατάπαυση του πυρός θα μπορούσε να παραταθεί εάν απαιτούνταν περισσότερος χρόνος για συνομιλίες, σύμφωνα με μία από τις πηγές. Η δεύτερη φάση θα ήταν μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.
Οι πηγές ανέφεραν ότι οι διαμεσολαβητές θεωρούν πως η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και μια λύση για το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν - είτε μέσω απομάκρυνσής του από τη χώρα είτε μέσω αραίωσης - θα μπορούσαν να αποτελέσουν μόνο αποτέλεσμα μιας τελικής συμφωνίας.
Οι διαμεσολαβητές εργάζονται για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που θα μπορούσε να λάβει το Ιράν σχετικά με την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του, ανέφεραν οι πηγές.
Τα δύο αυτά ζητήματα αποτελούν τα βασικά διαπραγματευτικά χαρτιά του Ιράν και οι Ιρανοί δεν πρόκειται να συμφωνήσουν να τα εγκαταλείψουν πλήρως μόνο για μια κατάπαυση του πυρός 45 ημερών, σύμφωνα με δύο από τις πηγές. Οι διαμεσολαβητές επιδιώκουν να διαπιστώσουν εάν το Ιράν θα μπορούσε να λάβει μερικά βήματα και στα δύο ζητήματα κατά την πρώτη φάση της συμφωνίας. Παράλληλα εργάζονται πάνω σε μέτρα που θα μπορούσε να λάβει η κυβέρνηση Τραμπ ώστε να δώσει στο Ιράν εγγυήσεις ότι η κατάπαυση του πυρός δεν θα είναι προσωρινή και ότι ο πόλεμος δεν θα επαναληφθεί.
Ιρανοί αξιωματούχοι κατέστησαν σαφές στους διαμεσολαβητές ότι δεν θέλουν να βρεθούν σε μια κατάσταση παρόμοια με εκείνη της Γάζας ή του Λιβάνου, όπου υπάρχει κατάπαυση του πυρός στα χαρτιά, αλλά οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μπορούν να επιτεθούν ξανά όποτε το επιθυμούν. Οι διαμεσολαβητές εργάζονται επίσης πάνω σε άλλα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης από πλευράς ΗΠΑ που θα μπορούσαν να ικανοποιήσουν ορισμένα από τα αιτήματα της Τεχεράνης.
Πηγή με άμεση γνώση των εξελίξεων δήλωσε ότι οι διαμεσολαβητές ανησυχούν έντονα πως ενδεχόμενα ιρανικά αντίποινα για αμερικανοϊσραηλινό πλήγμα στις ενεργειακές υποδομές της χώρας θα ήταν καταστροφικά για τις πετρελαϊκές και υδροδοτικές εγκαταστάσεις των χωρών του Κόλπου.
Οι διαμεσολαβητές δήλωσαν στους Ιρανούς αξιωματούχους ότι δεν υπάρχει πλέον χρόνος για περαιτέρω διαπραγματευτικούς ελιγμούς, ενώ υπογράμμισαν ότι οι επόμενες 48 ώρες αποτελούν την τελευταία ευκαιρία για επίτευξη συμφωνίας και αποτροπή μαζικών καταστροφών για τη χώρα.
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι, τουλάχιστον δημόσια, εξακολουθούν να τηρούν εξαιρετικά σκληρή στάση και να απορρίπτουν οποιεσδήποτε παραχωρήσεις. Ενδεικτικά, το ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης δήλωσε την Κυριακή ότι η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ «δεν θα επιστρέψει ποτέ» σε ό,τι ήταν πριν από τον πόλεμο, ιδίως για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
