Η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να αναχαιτίσει το πρώτο κύμα ανατιμήσεων στην αγορά καυσίμων, επιβάλλοντας πλαφόν στα περιθώρια κέρδους σε ολόκληρη την αλυσίδα διακίνησης. Το μέτρο έρχεται σε μια περίοδο έντονης διεθνούς ενεργειακής αναταραχής, με την τιμή του πετρελαίου να κινείται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και τις κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο να αναζητούν τρόπους για να περιορίσουν τις επιπτώσεις στην οικονομία και τα νοικοκυριά.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο που τίθεται σε εφαρμογή στην Ελλάδα, οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών δεν θα μπορούν να πωλούν βενζίνη και ντίζελ στα πρατήρια υγρών καυσίμων με περιθώριο κέρδους μεγαλύτερο των 5 λεπτών ανά λίτρο σε σχέση με την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια.
Παράλληλα, επιβάλλεται ανώτατο όριο και στα πρατήρια, τα οποία δεν θα επιτρέπεται να πωλούν στους καταναλωτές με κέρδος μεγαλύτερο των 12 λεπτών ανά λίτρο από την τιμή αγοράς τους από τις εταιρείες εμπορίας.
Στόχος της παρέμβασης είναι να περιοριστούν τα φαινόμενα αισχροκέρδειας και να συγκρατηθούν οι τιμές στην αντλία, καθώς οι διεθνείς εξελίξεις στην αγορά ενέργειας δημιουργούν πιέσεις σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Οι αρμόδιες αρχές αναμένεται να εντείνουν τους ελέγχους στην αγορά, ώστε να διασφαλιστεί η τήρηση του μέτρου και να αποτραπούν φαινόμενα υπερβολικών χρεώσεων.
Η ελληνική παρέμβαση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα μέτρων που υιοθετούνται διεθνώς, καθώς η άνοδος των τιμών των καυσίμων προκαλεί ανησυχία για τις οικονομικές επιπτώσεις και τον πληθωρισμό. Σε αρκετές χώρες, οι κυβερνήσεις προχωρούν σε ακόμη πιο ριζοσπαστικές πολιτικές, επιχειρώντας όχι μόνο να συγκρατήσουν τις τιμές αλλά και να μειώσουν τη συνολική κατανάλωση ενέργειας.
Οι διεθνείς πιέσεις στην αγορά ενέργειας εντάθηκαν μετά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με την τιμή του πετρελαίου να εκτοξεύεται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Παρά τη δήλωση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ ότι η χώρα του «έχει κερδίσει» τη σύγκρουση, οι συνέπειες της κρίσης συνεχίζουν να γίνονται αισθητές στις διεθνείς αγορές. Οι τιμές των καυσίμων παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις, ενώ πολλές κυβερνήσεις σπεύδουν να θωρακίσουν τα ενεργειακά τους αποθέματα και να προστατεύσουν τις εγχώριες αγορές τους.
Στην Κίνα, η κυβέρνηση έδωσε εντολή στα διυλιστήρια να σταματήσουν τις εξαγωγές επεξεργασμένων καυσίμων, όπως βενζίνη, ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα, σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξουν ελλείψεις στην εσωτερική αγορά. Η απόφαση φέρεται να ελήφθη από την Εθνική Επιτροπή Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων, η οποία παρακολουθεί στενά την επάρκεια καυσίμων στη χώρα.
Στην Ιαπωνία, η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση εξετάζει την επιβολή ανώτατης τιμής στη βενζίνη περίπου στα 170 γεν ανά λίτρο σε εθνικό επίπεδο, καθώς υπάρχει φόβος ότι οι τιμές θα μπορούσαν να φτάσουν ακόμη και τα 200 γεν. Παράλληλα, το Τόκιο προχώρησε μονομερώς στην αποδέσμευση αποθεμάτων αργού πετρελαίου, χωρίς να περιμένει συντονισμένη κίνηση με άλλες χώρες.
Η Ιαπωνία συγκαταλέγεται στις οικονομίες που πλήττονται περισσότερο από την ενεργειακή κρίση, καθώς εισάγει σχεδόν το σύνολο των ενεργειακών αναγκών της. Η αύξηση των διεθνών τιμών έχει άμεσο αντίκτυπο στο κόστος παραγωγής και στις τιμές καταναλωτή.
Ανάλογες κινήσεις καταγράφονται και στη Νότια Κορέα, όπου ο πρόεδρος Λι Τζε Μιούνγκ ανακοίνωσε την επιβολή ανώτατου ορίου στις τιμές προμήθειας πετρελαϊκών προϊόντων, προκειμένου να περιοριστεί η μετακύλιση των διεθνών αυξήσεων στην εγχώρια αγορά.
Στην Ινδία, η κυβέρνηση έδωσε εντολή στα διυλιστήρια να δώσουν προτεραιότητα στην προμήθεια υγροποιημένου αερίου μαγειρικής (LPG) για περίπου 330 εκατομμύρια νοικοκυριά που το χρησιμοποιούν ως βασικό καύσιμο. Η απόφαση αυτή μειώνει τη διαθεσιμότητα για περίπου τρία εκατομμύρια επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν εμπορικές φιάλες, αλλά θεωρείται απαραίτητη για την προστασία των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.
Πέρα από τις παρεμβάσεις στις τιμές και στην τροφοδοσία της αγοράς, ορισμένες χώρες προχώρησαν και σε πιο ασυνήθιστα μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Σε κράτη όπως το Βιετνάμ και η Ταϊλάνδη επανήλθε η τηλεργασία για μέρος των εργαζομένων, με στόχο τον περιορισμό της χρήσης καυσίμων στις μετακινήσεις.
Η κυβέρνηση της Ταϊλάνδης προχώρησε ακόμη περισσότερο, ζητώντας από δημόσιους υπαλλήλους να χρησιμοποιούν τις σκάλες αντί για ανελκυστήρες, να περιορίζουν τη χρήση κλιματισμού και να φορούν κοντομάνικα πουκάμισα αντί για κοστούμια, ώστε να μειωθεί η ενεργειακή κατανάλωση στα δημόσια κτίρια.
Σε άλλες χώρες, όπως οι Φιλιππίνες και το Πακιστάν, καθιερώθηκε τετραήμερη εργασία για τους δημοσίους υπαλλήλους, ενώ στο Μπαγκλαντές μεταφέρθηκε νωρίτερα η αργία του Eid al-Fitr, επιτρέποντας στα πανεπιστήμια να κλείσουν νωρίτερα για να περιοριστεί η κατανάλωση καυσίμων.
