Μόλις λίγα μέτρα από τα κίτρινα τσιμεντένια οδοφράγματα που σηματοδοτούν τη νεότερη γραμμή ανάπτυξης του ισραηλινού στρατού στην ανατολική πλευρά της πόλης της Γάζας, ο Zaid Mohammed, πατέρας τεσσάρων παιδιών, ζει με την οικογένειά του σε μια μικρή σκηνή.
Η λεγόμενη «κίτρινη γραμμή» αποτελεί το όριο στο οποίο ο ισραηλινός στρατός υποχώρησε κατά την πρώτη φάση της εκεχειρίας στη Γάζα, που τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο.
Σύμφωνα με στρατιωτικούς χάρτες του Ισραήλ, η γραμμή εκτείνεται από 1,5 έως 6,5 χιλιόμετρα εντός της Γάζας από την ανατολική της μεθόριο με το Ισραήλ και καλύπτει περίπου το 58% της Λωρίδας.
Η γραμμή διαιρεί τη Γάζα σε δύο ζώνες: μια ανατολική περιοχή υπό ισραηλινό στρατιωτικό έλεγχο και μια δυτική περιοχή όπου οι Παλαιστίνιοι έχουν σχετικά μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων, αλλά παραμένουν συνεχώς υπό την απειλή αεροπορικών επιδρομών και εκτοπισμών.
Η σκηνή του Zaid είναι στημένη μέσα στα ερείπια κατεστραμμένων σπιτιών - σε μια ισοπεδωμένη αστική περιοχή, με συντρίμμια να απλώνονται όσο φτάνει το μάτι.
Σύμφωνα με αξιωματούχο των Ηνωμένων Εθνών, θα χρειαστούν πάνω από επτά χρόνια για να καθαριστούν τα περισσότερα από 60 εκατομμύρια τόνους ερειπίων στη Γάζα.
Οι περισσότερες από τις δύο τελευταίες χρονιές του γενοκτονικού πολέμου του Ισραήλ, κατέστρεψαν ή προκάλεσαν ζημιές σε πάνω από το 80% των κτιρίων της Λωρίδας, που φιλοξενεί πάνω από 2,3 εκατομμύρια ανθρώπους.
Πλέον οι περισσότεροι, όπως ο Zaid, αναγκάζονται να διαβιούν σε σκηνές ή κατεστραμμένα σπίτια.
«Οι βομβαρδισμοί και οι πυροβολισμοί συνεχίζονται όλο το 24ωρο», λέει ο Zaid στο Al Jazeera, δείχνοντας προς την ανατολική γραμμή, όπου σύννεφα σκόνης υψώνονται περιστασιακά από εκρήξεις. Καθώς μιλούσε, ο ήχος από drones γέμιζε τον ουρανό και τα τανκς περίμεναν κοντά στα κίτρινα οδοφράγματα.
«Οι ισραηλινοί στρατιώτες βρίσκονται μόλις μερικές εκατοντάδες μέτρα από εδώ», εξηγεί. «Μερικές φορές ακούμε μπουλντόζες να γκρεμίζουν σπίτια ή να ισοπεδώνουν χωράφια. Είναι επικίνδυνο να κάνεις μερικά βήματα παραπέρα».
Οι κάτοικοι κοντά στην κίτρινη γραμμή λένε ότι συχνά ξυπνούν από ήχους πυροβολισμών ή μικρών εκρήξεων. «Το βράδυ υπάρχει απόλυτο σκοτάδι, καθώς δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα», προσθέτει ο Zaid. «Αλλά οι στρατιώτες χρησιμοποιούν φωσφορίζουσες φωτοβολίδες που φωτίζουν στιγμιαία τον ουρανό».
«Μια νέα γραμμή συνόρων»
Η κίτρινη γραμμή αναφέρεται σε ισραηλινές στρατιωτικές ζώνες και ζώνες ασφαλείας εντός της Λωρίδας της Γάζας.
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ και ανθρωπιστικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στη Γάζα, αυτές οι ζώνες έχουν επεκταθεί, μετακινηθεί και υποχωρήσει επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του πολέμου, δημιουργώντας de facto όρια που καθορίζουν την κίνηση, την πρόσβαση και την επιβίωση των πολιτών. Η γραμμή λειτουργεί ως ισχυρό εσωτερικό σύνορο.
Κατά την επίσκεψή του στη Γάζα τον Δεκέμβριο, ο αρχηγός του ισραηλινού στρατού, αντιστράτηγος Eyal Zamir, δήλωσε ανοιχτά ότι η κίτρινη γραμμή αποτελεί «μια νέα γραμμή συνόρων». Αφήνει το Ισραήλ με πλήρη έλεγχο σχεδόν του 60% της κατεστραμμένης Λωρίδας, συμπεριλαμβανομένων των πόλεων Ράφα στο νότο και Μπεϊτ Χανούν στο βορρά.
Η κίτρινη γραμμή εξελίχθηκε μέσω πολυάριθμων εντολών αναγκαστικών εκτοπισμών κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι οποίες συχνά κοινοποιούνταν μέσω φυλλαδίων, τηλεφωνημάτων ή ηλεκτρονικών χαρτών ενώ συνεχίζονταν αεροπορικοί βομβαρδισμοί, αφήνοντας τους Παλαιστίνιους με ελάχιστο χρόνο να φύγουν με ασφάλεια.
Το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ κατέγραψε ότι, σε διάφορες φάσεις, πάνω από το 70% της επικράτειας της Γάζας βρισκόταν υπό εντολές αναγκαστικής εκκένωσης ή θεωρούνταν επισφαλής.
Η «κίτρινη γραμμή» είναι ο όρος που πολλοί χρησιμοποιούν εδώ όταν μιλούν για τις μεταβαλλόμενες στρατιωτικές ζώνες εντός της Γάζας: Κινούνται, επεκτείνονται και εξαφανίζονται από χάρτες, αλλά για τους πολίτες είναι πάντα παρούσες.
Η κίτρινη γραμμή διαμορφώνει την ζωή
Αυτή η γραμμή καθορίζει ποιοι δρόμοι είναι ασφαλείς, ποια σπίτια εγκαταλείπονται και πότε. Αν και δεν είναι επίσημη, διαμορφώνει την καθημερινή ζωή.
Σε πολλές περιοχές της Λωρίδας δεν υπάρχουν σαφή σημάδια ή πινακίδες που να υποδεικνύουν την κίτρινη γραμμή. Οι Παλαιστίνιοι πρέπει να βασίζονται στο ένστικτο, στους ήχους και στη μνήμη τους.
Μια γειτονιά που χθες φαινόταν ασφαλής μπορεί να γίνει επικίνδυνη μέσα σε μια νύχτα. Οι οικογένειες ετοιμάζουν τα πράγματά τους γρήγορα, συχνά αφήνοντας σπίτια που είναι ακόμα όρθια αλλά πλέον ακατοίκητα. Οι περισσότεροι εδώ έχουν εκτοπιστεί τουλάχιστον μια φορά - οι περισσότεροι πολλές φορές.
Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις σημειώνουν ότι η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα προκαλεί άγχος κι εξάντληση, καθώς συνιστά μια βαθιά τραυματική εμπειρία, ειδικά για τα παιδιά.
Τα παιδιά, ειδικά, έχουν προσαρμοστεί στους νέους «χάρτες» ασφαλείας – μαθαίνοντας ποιοι δρόμοι είναι απαγορευμένοι και προς ποια κατεύθυνση να τρέξουν κατά τη διάρκεια βομβαρδισμών. Οι οργανώσεις επισημαίνουν ότι αυτή η κανονικοποίηση του κινδύνου έχει μακροπρόθεσμες ψυχολογικές συνέπειες, ιδίως για όσους ζουν κοντά σε στρατιωτικές ζώνες.
Η κίτρινη γραμμή επηρεάζει επίσης τα μέσα διαβίωσης. Οι αγρότες βλέπουν τα χωράφια τους αλλά δεν μπορούν να τα προσεγγίσουν. Οι θέσεις εργασίας χάνονται όταν οι χώροι δουλειάς βρίσκονται κοντά σε επικίνδυνες ζώνες. Ακόμα και όταν οι βομβαρδισμοί μειώνονται, ο φόβος εμποδίζει τους ανθρώπους να επιστρέψουν.
Η Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας έχει καταγράψει εκτεταμένες απώλειες γεωργικών εκτάσεων λόγω περιορισμένης πρόσβασης, βομβαρδισμών και στρατιωτικής δραστηριότητας κοντά στα όρια.
Ακόμη και στις στιγμές ηρεμίας, η κίτρινη γραμμή δεν εξαφανίζεται.
Συνεχίζει να καθορίζει πού ζουν οι άνθρωποι, πώς κινούνται και αν τολμούν να ξαναχτίσουν. Δεν είναι χαραγμένη στο έδαφος, αλλά είναι χαραγμένη στην καθημερινή ζωή.
