Δεν μπορούν να συμβαίνουν αυτά… Αυτή είναι η πρώτη σκέψη που κάνει κανείς διαβάζοντας την ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι θα επιβάλει δασμούς σε 8 ευρωπαϊκές χώρες που έστειλαν (συμβολικές) στρατιωτικές δυνάμεις στη Γροιλανδία. Οι αμερικανικοί δασμοί ύψους 10% σε βάρος της Δανίας, της Νορβηγίας, της Σουηδίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ολλανδίας και της Φινλανδίας θα τεθούν σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου. Αν οι Ευρωπαίοι δεν… συμμορφωθούν προς τας υποδείξεις, οι δασμοί θα φτάσουν το 25% την 1η Ιουνίου.
Πρωτοφανής κατάσταση
Σκεφτόμαστε ότι «δεν μπορούν να συμβαίνουν αυτά», γιατί είμαστε αντιμέτωποι-ες με μια πρωτοφανή κατάσταση, που θα ήταν αδιανόητη πριν λίγο καιρό. Τέσσερις είναι οι βασικοί παράγοντες που καθιστούν το ζήτημα της Γροιλανδία πρωτοφανές στα μεταπολεμικά χρονικά:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
1. Ο Τραμπ ζητάει να καταλάβει ή να «αγοράσει» τη Γροιλανδία χωρίς να λαμβάνει υπόψη τη βούληση των κατοίκων της. Η συγκέντρωση στην πρωτεύουσα της Γροιλανδίας Νουκ με βασικό σύνθημα «Η Γροιλανδία δεν πωλείται» ήταν μια από τις μεγαλύτερες στηn Ιστορία της χώρας και έδειξε τη βούληση των Γροιλανδών. Αλλά ο Τραμπ δεν αναφέρεται στη βούληση των Γροιλανδών έστω και προσχηματικά. Το ζήτημά του είναι η «εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ» και όχι τι θέλουν οι πολίτες της Γροιλανδίας
2. Η απειλή Τραμπ ότι θα καταλάβει τη Γροιλανδία και οι κινήσεις εξαναγκασμού προς αυτήν την κατεύθυνση, συνιστούν κραυγαλέα παραβίαση του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ. Εν προκειμένω, αναιρείται ο πυρήνας της διεθνούς νομιμότητας, που είναι ο σεβασμός στην εθνική κυριαρχία. Υπενθυμίζεται ότι ακόμα και για την εισβολή στο Ιράκ βρέθηκε ένα (ψευδές) πρόσχημα, τα όπλα μαζικής καταστροφής. Τώρα δεν υπάρχουν προσχήματα
3. Η Γροιλανδία αποτελεί έδαφος της Δανίας που είναι μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Δηλαδή ο Τραμπ θέλει να υφαρπάξει εδάφη μιας συμμάχου χώρας. Η ιδρυτική συνθήκη του ΝΑΤΟ θέτει ως βασικό στόχο της συμμαχίας τη διαφύλαξη της εδαφικής ακεραιότητας των μελών της. Βέβαια, στα ελληνοτουρκικά η συνθήκη έχει από περιορισμένη έως ανύπαρκτη ισχύ, αλλά δεν έχει ξανασυμβεί να καταλύεται από τις ίδιες τις ΗΠΑ.
4. Ο Τραμπ χρησιμοποιεί τους δασμούς ως πολιτικά μέσης πίεσης εναντίον οχτώ συμμάχων χωρών. Επί της ουσίας τους επιβάλλει κυρώσεις για να παραδώσουν εδάφη τους, κάτι που είναι εξωφρενικό να συμβαίνει μεταξύ συμμάχων.
Τι θα πράξουν οι Ευρωπαίοι;
Το μπαλάκι τώρα είναι στο γήπεδο των Ευρωπαίων. Πώς θα απαντήσουν στους δασμούς Τραμπ; Θα ενεργοποιήσουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τον «κανταναγκασμό», επιβάλλοντας δασμούς στις ΗΠΑ ή θα περιοριστούν στις λεκτικές καταδίκες των κινήσεων Τραμπ; Πέρα από την αξιοπρέπεια και το διεθνές κύρος των ευρωπαϊκών κρατών που κουρελιάζονται από τις αμερικανικές κινήσεις, υπάρχει ένα πια πρακτικό (και πιεστικό) πρόβλημα: Ο Τραμπ δεν θα σταματήσει στους δασμούς. Με την τελευταία κίνησή του κατέστησε σαφές ότι δεν μπλοφάρει για τη Γροιλανδία. Όταν λέει ότι θέλει να την καταστήσει αμερικανικό έδαφος, το εννοεί. Ποια θα είναι λοιπόν η ευρωπαϊκή στρατηγική απέναντι στην αμερικανική απειλή στην εδαφική ακεραιότητά της;
Πέρα από τα άμεσα προβλήματα, με τη Γροιλανδία αναδύεται μια μείζονα στρατηγική πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση; Πώς μπορεί να σταθεί μια συμμαχία όπως το ΝΑΤΟ, αν η ηγεμονική δύναμή της υφαρπάζει εδάφη από τα άλλα μέλη; Επιπλέον, πώς μπορεί να υπάρξει η Δύση ως ενιαία συλλογική δύναμη, απέναντι σε μια Αμερική που όχι μόνο αντιμετωπίζει με περιφρόνηση την Ευρώπη αλλά στρέφεται ανοιχτά εναντίον της;
Κρίσιμο τεστ για το ΝΑΤΟ
Ζητήσαμε από τη Μαριλένα Κοππά το σχόλιό της σχετικά με την απειλή Τραμπ για τη Γροιλανδία. Η καθηγήτρια Συγκριτικής Πολιτικής στο Πάντειο σημείωσε: «Η Γροιλανδία τείνει να εξελιχθεί στο πιο κρίσιμο τεστ για το μέλλον του ΝΑΤΟ. Ο Τραμπ, επιμένοντας στο προφίλ του ισχυρού ηγέτη μου δεν δέχεται αρνήσεις δηλώνει ότι θα πετύχει το στόχο του "με κάθε μέσο". Οι δασμοί στις χώρες της ΕΕ που αντέδρασαν και έστειλαν στρατό δείχνει τη σοβαρότητα των προθέσεων του».
Η Κοππά προσέθεσε: «Είναι τόσο σημαντική η Γροιλανδία για τον Τραμπ; Η Γροιλανδία συμπληρώνει την εικόνα του πλήρους ελέγχου του Δυτικού Ημισφαιρίου από τις ΗΠΑ. Σπάνιες γαίες , πετρέλαιο αλλά και φραγμός στη διείσδυση της Κίνας κυρίως αποτελούν λόγους , όχι όμως αρκετά βαρύνοντες για να διαλύσει το ΝΑΤΟ. Τη σημασία της όμως για την ασφάλεια των ΗΠΑ την είχε αναφέρει επιτακτικά από την πρώτη του θητεία. Κανένας δεν έδωσε σημασία. Τώρα όμως ουσιαστικά λέει ότι αν παραστεί ανάγκη είναι έτοιμος όχι να υπερασπιστεί ένα κράτος μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά ακόμη και να στραφεί εναντίον του. Οι εμμονές του Τραμπ, μια απλουστευμένη εικόνα για έναν κόσμο μοιρασμένο σε σφαίρες επιρροής φαίνεται ότι αρκούν στο μυαλό του για μια μεγάλη ρήξη».
