Ποια είναι η στρατηγική του Τραμπ απέναντι στο Ιράν; Το ερώτημα δεν μπορεί να απαντηθεί προς το παρόν, αφού ο Αμερικανός Πρόεδρος στέλνει αντιφατικά μηνύματα. Αρχικά ο Τραμπ είχε απειλήσει την ιρανική ηγεσία ότι αν σκοτώσει διαδηλωτές, θα τη χτυπήσει πολύ σκληρά. Τελικά η καταστολή των διαδηλώσεων ήταν αιματηρή -Ιρανός αξιωματούχος είπε στους New York Times ότι οι νεκροί ανέρχονται σε 2.000. Ωστόσο, ο Τραμπ δεν χτύπησε, παρόλο που ο Λευκό Οίκος εξέτασε πολύ σοβαρά τα διάφορα σενάρια στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν.
Ένα βήμα πίσω
Η αντιφατικότητα των μηνυμάτων Τραμπ κλιμακώθηκε χτες. Αρχικά ο Τραμπ κάλεσε τους Ιρανούς να συνεχίσουν να διαδηλώνουν, υποσχόμενος ότι η αμερικανική βοήθεια πλησιάζει. Στη συνέχεια, διακόπηκαν οι διπλωματικές επαφές ΗΠΑ-Ιράν και δόθηκε εντολή για μερική εκκένωση του προσωπικού από τις αμερικανικές βάσεις στον Περσικό Κόλπο. Ενώ είχε δοθεί η αίσθηση ότι το αμερικανικό χτύπημα ήταν θέμα ωρών, ο Τραμπ έκανε ένα βήμα πίσω, προκαλώντας γενική έκπληξη. «Μας έχουν πει ότι οι σκοτωμοί στο Ιράν σταματούν, έχουν σταματήσει, σταματούν. Και δεν υπάρχει σχέδιο για εκτελέσεις», δήλωσε. Η προφανής ερμηνεία της δήλωσης είναι ότι από τη στιγμή που σταμάτησαν οι δολοφονίες διαδηλωτών, απομακρύνεται το ενδεχόμενο των αμερικανικών επιθέσεων. Βεβαίως, με τον Τραμπ δεν μπορεί να αποκλείσει κανείς το ενδεχόμενο της μπλόφας. Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Ιούνιο λίγο πριν το αμερικανικό χτύπημα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, ο Τραμπ είχε κάνει καθησυχαστικές δηλώσεις.
Η καταστολή και η δήλωση
Σε κάθε περίπτωση, η δήλωση του Τραμπ δεν είναι απολύτως ακριβής ως προς το τι συμβαίνει στο Ιράν. Για την ακρίβεια, λέει τη μισή αλήθεια. Όντως το καθεστώς δεν προχωράει στις εκτελέσεις συλληφθέντων διαδηλωτών, όπως είχε ανακοινωθεί αρχικά. Επίσης, η κρατική βία εναντίον των κινητοποιήσεων έχει αποκλιμακωθεί. Αλλά αυτό συμβαίνει γιατί έχουν περιοριστεί οι ίδιες οι κινητοποιήσεις. Φαίνεται ότι η άγρια καταστολή (το διήμερο 8-9 Γενάρη ήταν το πλέον αιματηρό) σε συνδυασμό με την απειλή ότι η κρατική βία θα κλιμακωθεί, έκαμψαν το κίνημα. Επομένως, οι απειλές Τραμπ ενδεχομένως να έπαιξαν ρόλο στο πάγωμα των εκτελέσεων, αλλά δεν σταμάτησαν την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αντικρουόμενες πιέσεις
Η ιρανική πολιτική Τραμπ διαμορφώνεται μέσα από δύο αντικρουόμενες πιέσεις. Από τη μια μεριά είναι το Ισραήλ, που έχει το πανίσχυρο λόμπι στις ΗΠΑ κι έχει πετύχει σημαντική διείσδυση της Mossad στο Ιράν. Όπως επισημαίνει σε πρόσφατη συνέντευξή του ο κορυφαίος Ιρανός ιστορικός και καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης Ervand Abragamian, το Ισραήλ δεν επιδιώκει απλώς την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Στόχος τους είναι η απίσχναση της ιρανικής κρατικής ενότητας, μέσα από την ανάδυση ισχυρών τoπικών ημικρατικών οντοτήτων, κατά το πρότυπο του Ιράκ. Αν το κεντρικό κράτος είναι τελείως αποδυναμωμένο, το Ιράν δεν θα αποτελέσει ποτέ ξανά απειλή για το Ισραήλ. Ποιος ασχολείται σήμερα με το Ιράκ;
Οι μοναρχίες του Κόλπου
Στους αντίποδες του σχεδιασμού του Ισραήλ τοποθετούνται τόσο οι πολύ συντηρητικές μοναρχίες του Κόλπου όσο και η Τουρκία που ασκεί αυξημένη επιρροή στα μεσανατολικά πράγματα. Ακόμα και οι χώρες που έχουν τεταμένες σχέσεις με την Τεχεράνη όπως η Σαουδική Αραβία, αντιμετωπίζουν μια ενδεχόμενη πτώση του ιρανικού καθεστώτος ως απειλή για τη δικιά τους εθνική ασφάλεια. Θεωρούν δηλαδή ότι θα επαναληφθεί το συριακό προηγούμενο: Διάλυση του κεντρικού κράτους, εμφύλιος πόλεμος, καθεστώς ανομίας και άνθιση της τρομοκρατίας, γιγάντιο προσφυγικό κύμα. Επιπλέον, ορισμένες από αυτές τις χώρες έχουν αναπτυγμένες εμπορικές σχέσεις με το Ιράν που δεν θέλουν να διαταραχθούν. Μπορεί οι μοναρχίες του Κόλπου να μην ασκούν την επιρροή του Ισραήλ, αλλά λαμβάνονται υπόψη στη διαμόρφωση της αμερικανικής πολιτικής, αφού έχουν σημαντική θέση στην αρχιτεκτονική ασφαλείας των ΗΠΑ - η βάση Αλ Ουντεΐντ στο Κατάρ είναι η μεγαλύτερη αμερικανική βάση στη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, οι μοναρχίες του Κόλπου είναι πολύ μεγάλοι επενδυτές στις ΗΠΑ και χρηματοδότες του Τραμπ. Στο πρόσφατο ταξίδι του Τραμπ στον Κόλπο η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε επενδυτικό πρόγραμμα στις ΗΠΑ ύψους 1 τρισ. δολαρίων και τα ΗΑΕ ύψους 1,4 τρισ.. Γι’ αυτό όταν τον περασμένο Σεπτέμβριο το Ισραήλ χτύπησε την Ντόχα για να σκοτώσεις την ηγεσία της Χαμάς, ο Τραμπ έσπευσε να το «μαζέψει» και να δώσει εγγυήσεις ασφάλειας στο Κατάρ.
Η έλλειψη εναλλακτικής
Ασφαλώς στο σχεδιασμό του Τραμπ βαραίνει και η έλλειψη ισχυρής εναλλακτικής στο καθεστώς. Μπορεί αρκετοί διαδηλωτές να φώναξαν συνθήματα υπέρ του γιου του σάχη Ρεζά Παχλαβί, αλλά δεν προκύπτει ότι ούτε οι μοναρχικοί ούτε κάποιο άλλη πολιτική δύναμη έχει ισχυρή οργάνωση εντός του Ιράν -εξαίρεση αποτελούν οι Κούρδοι. Είναι ενδεικτικό ότι ο Τραμπ κράτησε αποστάσεις από τον Παχλαβί, δηλώνοντας ότι δεν ξέρει «εάν και κατά πόσον η χώρα του θα αποδεχόταν την ηγεσία του ή όχι». Είναι πιθανό ο Λευκός Οίκος να προκρίνει στο Ιράν μια στρατηγική προσαρμογής (και όχι ανατροπής) του καθεστώτος στους αμερικανικούς σχεδιασμούς, όπως επιχειρεί να το κάνει και στη Βενεζουέλα. Τις επόμενες μέρες η εικόνα θα γίνει πιο καθαρή.
