Η εικόνα προκάλεσε αποτροπιασμό και οργή. Στρατιώτες της κυβέρνησης της Δαμασκού πετούν από τον δεύτερο όροφο ενός κατεστραμμένου κτιρίου στο Χαλέπι το σώμα μιας Κούρδισσας μαχήτριας. Κανείς δεν ξέρει αν η γυναίκα ήταν ακόμα ζωντανή.
Με αυτήν την (έτσι κι αλλιώς) βάρβαρη πράξη επισφραγίστηκε η κατάληψη των κουρδικών συνοικιών του Χαλεπιού από τις δυνάμεις της κυβέρνησης του αλ-Σάρα -στην ουσία πρόκειται για τους τζιχαντιστές της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS). Πριν λίγες ώρες αποχώρησαν από τις συνοικίες Σέιχ Μαξούντ και Ασραφίγιε οι τελευταίοι Κούρδοι πολιτοφύλακες, μετά από τη συμφωνία με την οποία σταμάτησαν οι αιματηρές συγκρούσεις που ξέσπασαν την περασμένη Τρίτη. Οι συνοικίες αυτές ελέγχονταν από τους Κούρδους πολιτοφύλακες από το 2012. Στην ευρύτερη περιοχή του Χαλεπιού ζουν εκατοντάδες χιλιάδες Κούρδοι.
Η κατάληψη από τις κυβερνητικές δυνάμεις των κουρδικών συνοικιών του Χαλεπιού σηματοδοτεί μια μείζονα αλλαγή στην εσωτερική κατάσταση της Συρίας.
Το χρονικό
Η Κάτια Ζαγορίτου, υποψήφια διδάκτωρ στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του πανεπιστημίου Πελοποννήσου και ερευνήτρια του Κέντρου Μεσογειακών Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών (ΚΕΜΜΙΣ) μας εξηγεί το ιστορικό των γεγονότων:
«Οι δύο κουρδικές συνοικίες, Σέιχ Μαξούντ και Ασραφίγιε, αυτόνομες από την έναρξη του πολέμου στη Συρία, έχουν υποστεί όλα αυτά τα χρόνια επανειλημμένες στρατιωτικές επιθέσεις και οικονομικό αποκλεισμό αρχικά από το πρώην καθεστώς Άσαντ, και στη συνέχεια από το παρόν καθεστώς υπό τον Άχμεντ αλ-Σάρα. Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ και τη συμφωνία της 10ης Μαρτίου μεταξύ του επικεφαλής των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων -SDF (ΣτΣ στις οποίες κυριαρχούν οι Κούρδοι) Μαζλούμ Άμπντι και του Άχμεντ αλ-Σάραα, ακολούθησε η συμφωνία της 1ης Απριλίου 2025, γνωστή ως ‘Συμφωνία του Χαλεπίου’, μεταξύ των εκπροσώπων του τοπικού συμβουλίου των δύο συνοικιών και της συριακής μεταβατικής κυβέρνησης. Η συμφωνία αυτή, αποτελούμενη από 14 σημεία, περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την αποχώρηση των SDF από τις δύο συνοικίες, τη διατήρηση παρουσίας των Δυνάμεων Εσωτερικής Ασφάλειας (Asayish) καθώς και την επίσημη αναγνώριση της τοπικής αυτοδιοίκησης».
Ωστόσο, η συμφωνία αποδείχτηκε εύθραυστη αφού η κυβέρνηση απέκλεισε τις κουρδικές συνοικίες και οι ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ κυβερνητικών και κουρδικών δυνάμεων έγιναν όλο και πιο συχνές. Πώς όμως φτάσαμε στις ανοιχτές συγκρούσεις στο Χαλέπι;
Οι σχέσεις Συρίας-Ισραήλ
Η Κάτια Ζαγορίτου υπογραμμίζει τη σημασία της τριμερούς συνάντησης ΗΠΑ-Συρίας-Ισραήλ στο Παρίσι στις 6 Ιανουαρίου 2026: «Η με αμερικανική διαμεσολάβηση συνάντηση στο Παρίσι οδήγησε σε μια τριμερή συνεννόηση, η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, δεσμεύσεις σχετικά με την ασφάλεια των δύο χωρών, Συρίας και Ισραήλ, καθώς και τη διευκόλυνση της επικοινωνίας τους σε διπλωματικό, στρατιωτικό αλλά και εμπορικό επίπεδο, υπό την επίβλεψη των ΗΠΑ. Το κατά πόσον η νέα αυτή σελίδα στις σχέσεις των δύο χωρών σχετίζεται, άμεσα ή έμμεσα, με τα γεγονότα στις δύο συνοικίες στο Χαλέπι παραμένει αβέβαιο. Ωστόσο, καθίσταται σαφές ότι οι ΗΠΑ καταβάλλουν προσπάθειες ώστε να εξισορροπήσουν τα, σε μεγάλο βαθμό, αντικρουόμενα συμφέροντα και στόχους των δύο συμμάχων τους, Ισραήλ και Τουρκίας».
Ο κλονισμός της εμπιστοσύνης
Το σχόλιο της Ζαγορίτου καταλήγει ως εξής: «Η στρατιωτική επιχείρηση της Δαμασκού μπορεί να ερμηνευθεί είτε ως ένα βήμα επέκτασης του ελέγχου της, στο πλαίσιο της μακράς προσπάθειας εδαφικής ενοποίησης της χώρας, είτε (και) ως προειδοποίηση και μέσο πίεσης προς τις SDF ώστε να προχωρήσει η εφαρμογή της συμφωνίας της 10ης Μαρτίου. Από την άλλη μεριά, ωστόσο, για τις SDF, φαίνεται ότι η επίθεση και η κατάληψη των δύο συνοικιών στο Χαλέπι, σε συνδυασμό με τις βιαιότητες που διαπράχθηκαν, έχουν ήδη κλονίσει σημαντικά την ήδη εύθραυστη εμπιστοσύνη τους προς την μεταβατική κυβέρνηση, γεγονός το οποίο δύναται να δυσχεράνει ή ακόμη και να παγώσει, την πορεία των διαπραγματεύσεων. Επιπλέον, η επιρροή ή/και η εμπλοκή της Άγκυρας ενισχύει τη δυσπιστία των Κούρδων απέναντι στη Δαμασκό. Για τις SDF, η ενσωμάτωσή τους στο συριακό στρατό και η επιστροφή σε ένα συγκεντρωτικό σύστημα διοίκησης αποτελούν βασικές «κόκκινες γραμμές» τις οποίες είναι πιθανό να μην επιδιώξουν να διαπραγματευτούν τώρα όντας σε δυσχερή θέση έπειτα από την απώλεια των δύο συνοικιών του Χαλεπίου. Τέλος, η στάση των ΗΠΑ, οι οποίες στηρίζουν το νέο καθεστώς, προκαλούν έντονο προβληματισμό και ανησυχία στις κουρδικές δυνάμεις».
Χωρισμός της Συρίας
Αν και η κατάσταση παραμένει ρευστή, θα μπορούσαμε να σταθούμε σε πέντε εκτιμήσεις για τις εξελίξεις μετά την κατάληψη των κουρδικών συνοικιών του Χαλεπιού από τις κυβερνητικές δυνάμεις:
1. Απομακρυνόμαστε από την προοπτική ενοποίησης της Συρίας. Η κυβέρνηση αλ Σάρα με τη στήριξη της Τουρκίας ελέγχει τη Δαμασκό και τις περιοχές δυτικά του Ευφράτη, οι Κούρδοι κρατάνε τον έλεγχο της Βορειονατολικής Συρίας, οι Δρούζοι με τη στήριξη του Ισραήλ κρατάνε τον Νότο και μένει να δούμε αν θα υπάρξει κάποιου είδους αυτονόμηση των Αλεβιτών στη μεσογειακή ακτή.
2. Το χάσμα μεταξύ των Κούρδων και της κυβέρνησης της Δαμασκού έγινε πιο βαθύ από ποτέ. Η εθνική συμφιλίωση μοιάζει πλέον αδύνατη.
3. Η διευθέτηση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ μπορεί να λειτουργήσει για κάποιο διάστημα, αλλά είναι εύθραυστη και δύσκολα μπορεί να αποδειχτεί βιώσιμη μακροπρόθεσμα.
4. Η Συρία δεν είναι μόνο διασπασμένη αλλά βρίσκεται υπό τις ανταγωνιστικές επικυριαρχίες της Τουρκίας και του Ισραήλ, με διαιτητή τις ΗΠΑ.
5. Μπορεί τα όπλα να σίγησαν στο Χαλέπι, αλλά η Συρία παραμένει μακριά από μια διαρκή και βιώσιμη ειρήνη.
