Μετά από εβδομάδες διαπραγματεύσεων, η Ουκρανία και οι ΗΠΑ έχουν σύμφωνήσει σε ένα αναθεωρημένο ειρηνευτικό σχέδιο - το οποίο μάλιστα παρουσίασε σήμερα στους δημοσιογράφους ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Όπως διαβάζουμε στο Kyiv Independent, «το αρχικό σχέδιο 28 σημείων, που ουσιαστικά πίεζε την Ουκρανία να παραιτηθεί από τα δικαιώματά της, αναδιαμορφώθηκε σε ένα πλαίσιο 20 σημείων.
Επιπλέον, έχει καταρτιστεί προσχέδιο τριμερών εγγύησεων ασφάλειας μεταξύ Ουκρανίας, ΗΠΑ και Ευρώπης, καθώς και διμερής συμφωνία ασφάλειας μεταξύ Ουκρανίας και ΗΠΑ. Ένα ακόμα έγγραφο μεταξύ Κιέβου και Ουάσινγκτον επικεντρώνεται στην οικονομική συνεργασία και περιγράφεται ως "οδικός χάρτης για την ευημερία της Ουκρανίας".
«Έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο προς την οριστικοποίηση των εγγράφων», δήλωσε ο Ζελένσκι.
Οι ΗΠΑ αναμένεται να παραδώσουν το προσχέδιο των 20 σημείων στη Μόσχα αργότερα στις 24 Δεκεμβρίου, ενώ - εφόσον εγκριθεί - το τελικό έγγραφο θα πρέπει να υπογραφεί από τους ηγέτες Ουκρανίας, ΗΠΑ, Ευρώπης και Ρωσίας. Οι υπογράφοντες από την ευρωπαϊκή πλευρά δεν έχουν ακόμη οριστεί.
Η κατάπαυση του πυρός αναμένεται να αρχίσει αμέσως μόλις υπογραφεί η συμφωνία. Για να τεθεί σε ισχύ, θα πρέπει να επικυρωθεί από το ουκρανικό κοινοβούλιο και/ή να υποστηριχθεί από τον ουκρανικό λαό σε δημοψήφισμα που πιθανώς θα πραγματοποιηθεί εντός 60 ημερών.
Μέχρι στιγμής, η Ουκρανία και οι ΗΠΑ δεν έχουν συμφωνήσει σε δύο βασικά σημεία του αναθεωρημένου σχεδίου, τα σημεία 12 και 14 - τον έλεγχο του πυρηνικού σταθμού Ζαπορίζια και τον έλεγχο της περιοχής του Ντονμπάς, η οποία πλήττεται από τον πόλεμο από το 2014.
Το σχέδιο δεν αναφέρει επίσης τις φιλοδοξίες της Ουκρανίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ.
Τα 20 σημεία του σχεδίου
1. Οι υπογράφοντες επιβεβαιώνουν ότι η Ουκρανία είναι κυρίαρχο κράτος.
2. Το έγγραφο αποτελεί πλήρη και αδιαμφισβήτητη συμφωνία μη επίθεσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, με μηχανισμό παρακολούθησης μέσω δορυφορικής επιτήρησης για έγκαιρη ανίχνευση παραβιάσεων.
3. Η Ουκρανία θα λάβει εγγυήσεις ασφάλειας.
4. Το μέγεθος των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας θα παραμείνει στις 800.000 προσωπικό σε καιρό ειρήνης.
5. Οι ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και τα ευρωπαϊκά κράτη-υπογράφοντες θα παρέχουν εγγυήσεις «τύπου Άρθρου 5», ως εξής:
- Εάν η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία, θα ξεκινήσει συντονισμένη στρατιωτική αντίδραση και θα επανέλθουν όλες οι παγκόσμιες κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
- Εάν η Ουκρανία εισβάλει στη Ρωσία ή ανοίξει πυρ χωρίς πρόκληση, οι εγγυήσεις ασφάλειας ακυρώνονται. Αν η Ρωσία ανοίξει πυρ κατά της Ουκρανίας, οι εγγυήσεις τίθενται σε εφαρμογή.
- Η πρόβλεψη για αποζημίωση προς τις ΗΠΑ αφαιρέθηκε.
- Οι προηγούμενες διμερείς συμφωνίες ασφάλειας της Ουκρανίας με περίπου 30 χώρες παραμένουν σε ισχύ.
6. Η Ρωσία θα επισημοποιήσει τη δέσμευση της για απόχή από την χρήση βίας προς την Ευρώπη και την Ουκρανία με όλα τα απαραίτητα έγγραφα και νόμους, επικυρωμένα από τη Δούμα.
7. Η Ουκρανία θα γίνει μέλος της ΕΕ σε καθορισμένο χρόνο και θα λάβει βραχυπρόθεσμη προνομιακή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.
Όπως διευκρίνισε ο Ζελένσκι, «μέχρι στιγμής το χρονοδιάγραμμα ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ αποτελεί αντικείμενο διμερών συζητήσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας, χωρίς προς το παρόν να επιβεβαιώνεται από την Ευρώπη».
«Η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί ωστόσο εγγύηση ασφάλειας για εμάς, και γι’ αυτό θέλουμε να ορίσουμε μια συγκεκριμένη ημερομηνία. Για παράδειγμα, το 2027 ή το 2028».
8. Η Ουκρανία θα δεχτεί ένα παγκόσμιο αναπτυξιακό πακέτο, όπως περιγράφεται σε ξεχωριστή συμφωνία, που καλύπτει διάφορους οικονομικούς τομείς:
- Θα δημιουργηθεί ταμείο ανάπτυξης για επενδύσεις σε ταχέως αναπτυσσόμενους κλάδους, συμπεριλαμβανομένων της τεχνολογίας, των data centers και της τεχνητής νοημοσύνης.
- Οι ΗΠΑ και διάφορες αμερικανικές εταιρείες θα συνεργαστούν με την Ουκρανία για κοινές επενδύσεις στην αποκατάσταση, τον εκσυγχρονισμό και τη λειτουργία των υποδομών φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένων αγωγών και εγκαταστάσεων αποθήκευσης.
- Θα γίνουν κοινές προσπάθειες για την ανοικοδόμηση των περιοχών που έχουν πληγεί από τον πόλεμο, με έμφαση στην αποκατάσταση και τον εκσυγχρονισμό πόλεων και κατοικιών.
- Θα δοθεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη υποδομών.
- Η εξόρυξη ορυκτών και φυσικών πόρων θα επεκταθεί.
- Η Παγκόσμια Τράπεζα θα παρέχει ειδικό χρηματοδοτικό πακέτο για την επιτάχυνση αυτών των προσπαθειών.
- Θα συσταθεί υψηλού επιπέδου ομάδα εργασίας, με τον διορισμό κορυφαίου παγκόσμιου οικονομικού ειδικού ως «διαχειριστή ευημερίας», για την επίβλεψη της υλοποίησης του στρατηγικού σχεδίου ανάκαμψης της Ουκρανίας.
9. Θα δημιουργηθούν ταμεία για την ανασυγκρότηση της ουκρανικής οικονομίας, την ανοικοδόμηση κατεστραμμένων περιοχών και την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, με στόχο την κινητοποίηση 800 δισ. δολαρίων για την κάλυψη των ζημιών από τον πόλεμο.
10. Η Ουκρανία θα επιταχύνει τις διαπραγματεύσεις για συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τις ΗΠΑ.
11. Η Ουκρανία θα τηρήσει τη δέσμευσή της να παραμείνει μη-πυρηνικό κράτος.
12. Πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια και υδροηλεκτρικός σταθμός Κάχοβκα
Οι ΗΠΑ προτείνουν ο πυρηνικός σταθμός στη Ζαπορίζια να λειτουργεί από κοινού από Ουκρανία, Ρωσία και ΗΠΑ, με κάθε χώρα να ελέγχει το 33%, ενώ οι ΗΠΑ θα έχουν τον κύριο ρόλο επιτήρησης του σταθμού.
Η Ουκρανία αντιτίθεται στον έλεγχο του σταθμού από τη Ρωσία και προτείνει μια κοινοπραξία Ουκρανίας και ΗΠΑ, η οποία θα διαχειρίζεται από κοινού την παραγόμενη ενέργεια: το 50% θα κατευθύνεται σε περιοχές υπό ουκρανικό έλεγχο, ενώ οι ΗΠΑ θα καθορίζουν τη διανομή του υπόλοιπου 50%.
«Πιστεύουμε ότι για να πραγματοποιηθούν όλα αυτά και να λειτουργήσουν με ασφάλεια, ο πυρηνικός σταθμός στη Ζαπορίζια, η πόλη Ένερχονταρ και το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο της Κάχοβκα πρέπει να αποστρατικοποιηθούν, καθώς αυτή τη στιγμή βρίσκονται εκεί ρωσικά στρατεύματα και υπάρχει πόλεμος, χωρίς να υπάρχει το απαραίτητο επίπεδο ασφάλειας», δήλωσε ο Ζελένσκι.
13. Ουκρανία και Ρωσία θα εισάγουν εκπαιδευτικά προγράμματα στα σχολεία για την προώθηση της κατανόησης, της ανοχής, της πολυπολιτισμικότητας και της προστασίας των μειονοτήτων. Η Ουκρανία θα εγκρίνει τους κανόνες της ΕΕ για τη θρησκευτική ανοχή και την προστασία των μειονοτικών γλωσσών.
14. Περιφέρειες Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα
- Η γραμμή των στρατιωτικών θέσεων κατά την ημερομηνία υπογραφής θα αναγνωριστεί ως de facto μέτωπο, προκειμένουν να δημιουργηθούν πιθανές «ελεύθερες οικονομικές ζώνες», αφού η Ρωσία αποσύρει τα στρατεύματά της από τις περιοχές αυτές.
-
Η Ρωσία πρέπει να αποσύρει τα στρατεύματά της από τις κατεχόμενες περιοχές των περιφερειών Ντνιπροπετρόφσκ, Μικολάιβ, Σούμι και Χάρκοβο για να τεθεί σε ισχύ η συμφωνία.
-
Διεθνείς δυνάμεις θα τοποθετηθούν κατά μήκος του μετώπου για να παρακολουθούν την εφαρμογή της συμφωνίας.
-
Τα μέρη συμφωνούν να ακολουθούν τους κανόνες και τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται από τις Συμβάσεις της Γενεύης του 1949 και τα πρόσθετα πρωτόκολλά τους, συμπεριλαμβανομένων των καθολικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
«Βρισκόμαστε σε μια συνθήκη στην οποία οι Ρώσοι θέλουν να αποσυρθούμε από την περιφέρεια Ντονέτσκ, ενώ οι Αμερικανοί προσπαθούν να βρουν τρόπο να μην αποσυρθούμε», δήλωσε ο Ζελένσκι.
«Αναζητούν μια αποστρατικοποιημένη ζώνη ή μια ελεύθερη οικονομική ζώνη, δηλαδή μια μορφή που θα μπορούσε να ικανοποιήσει και τις δύο πλευρές. Εμείς θεωρούμε τις ελεύθερες οικονομικές ζώνες ως πιθανή επιλογή για ένα κυρίαρχο κράτος. Αγωνιστήκαμε για μια λέξη - "πιθανή". Πιστεύουμε ότι τέτοιες πιθανές οικονομικές ζώνες μπορούν να υπάρξουν», πρόσθεσε.
«Λέμε ότι, αν περιληφθούν όλες οι περιοχές και παραμείνουμε εκεί που βρισκόμαστε, τότε θα επιτευχθεί συμφωνία. Γι’ αυτό χρησιμοποιείται ο όρος "πιθανές ζώνες". Αλλά αν δεν συμφωνήσουμε να "παραμείνουμε όπου είμαστε", υπάρχουν δύο επιλογές: είτε ο πόλεμος συνεχίζεται, είτε θα πρέπει να αποφασιστεί κάτι σχετικά με όλες τις πιθανές οικονομικές ζώνες».
15. Η Ρωσία και η Ουκρανία δεσμεύονται να μην χρησιμοποιήσουν βία για εδαφικά ζητήματα και να επιλύουν τις διαφορές τους με διπλωματικά μέσα.
16. Η Ρωσία δεν θα παρεμποδίζει τη χρήση του ποταμού Δνείπερου και της Μαύρης Θάλασσας για εμπορικούς σκοπούς. Μια ξεχωριστή ναυτική συμφωνία θα διασφαλίζει την ελευθερία ναυσιπλοΐας και μεταφορών, με την αποστρατικοποίηση της ρωσικής κατεχόμενης χερσονήσου Κίνμπουρν.
17. Θα συσταθεί ανθρωπιστική επιτροπή που θα διασφαλίζει τα εξής:
- Ανταλλαγή όλων των αιχμαλώτων.
- Απελευθέρωση όλων των κρατουμένων - συμπεριλαμβανομένων παιδιών και πολιτικών κρατουμένων.
- Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση προβλημάτων και την ανακούφιση των θυμάτων του πολέμου.
18. Η Ουκρανία πρέπει να διεξαγάγει προεδρικές εκλογές το συντομότερο δυνατό μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
19. Η συμφωνία θα είναι νομικά δεσμευτική. Η εφαρμογή της θα παρακολουθείται από το Συμβούλιο Ειρήνης υπό την προεδρία του Τραμπ, με τη συμμετοχή της Ουκρανίας, της Ευρώπης, του ΝΑΤΟ, της Ρωσίας και των ΗΠΑ. Οι παραβιάσεις θα επιφέρουν κυρώσεις.
20. Η κατάπαυση του πυρός θα τεθεί σε ισχύ αμέσως μόλις όλες οι πλευρές συμφωνήσουν.
