Τα παιδιά σε όλη την Αυστραλία ξύπνησαν την Τετάρτη χωρίς πρόσβαση στους λογαριασμούς τους στα social media, στο πλαίσιο μιας πρωτοφανούς παγκοσμίως απαγόρευσης που στοχεύει να προστατεύσει όσους είναι κάτω των 16 ετών από τους εθιστικούς αλγορίθμους και τον ψηφιακό εκφοβισμό.
Καμία άλλη χώρα δεν έχει λάβει τόσο εκτεταμένα μέτρα και η εφαρμογή του νέου αυστηρού νόμου παρακολουθείται στενά από νομοθέτες σε ολόκληρο τον κόσμο.
Οι 10 πλατφόρμες που απαγορεύονται – Instagram, Facebook, Threads, Snapchat, YouTube, TikTok, Kick, Reddit, Twitch και X – δηλώνουν ότι θα συμμορφωθούν, χρησιμοποιώντας τεχνολογία επαλήθευσης ηλικίας για τον εντοπισμό και την αναστολή λογαριασμών ανηλίκων. Ωστόσο, δεν πιστεύουν ότι τα μέτρα αυτά θα καταστήσουν τα παιδιά πιο ασφαλή.
Δηλώνοντας «περήφανος» για την Αυστραλία, ο πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανίζι μίλησε για μια ημέρα «που οι αυστραλιανές οικογένειες παίρνουν πίσω τη δύναμη από τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας».
«Διεκδικούν το δικαίωμα των παιδιών να είναι παιδιά και των γονιών να έχουν μεγαλύτερη ηρεμία», δήλωσε στο ABC, παραδεχόμενος ωστόσο ότι «δεν θα είναι απλό».
Τι προβλέπει ο νόμος
Ο νόμος απαιτεί από τις πλατφόρμες να αποδεικνύουν ότι λαμβάνουν «εύλογα μέτρα» για την απενεργοποίηση λογαριασμών χρηστών κάτω των 16 ετών και την αποτροπή δημιουργίας νέων, ώστε να αποφύγουν πρόστιμα που φτάνουν τα 49,5 εκατ. δολάρια Αυστραλίας (32 εκατ. δολάρια ΗΠΑ).
Αναμένεται ότι κάποια παιδιά - και γονείς - θα παρακάμψουν την απαγόρευση, χωρίς κυρώσεις γι’ αυτό, επομένως είναι σημαντικό να φανεί αν και πώς θα συμμορφωθούν οι πλατφόρμες.
Πώς αντιδρούν οι πλατφόρμες
– Snapchat: Οι λογαριασμοί θα αναστέλλονται για τρία χρόνια ή έως ότου ο χρήστης γίνει 16.
– YouTube: Θα γίνει αυτόματη αποσύνδεση στις 10 Δεκεμβρίου. Τα κανάλια δεν θα είναι ορατά, αλλά τα δεδομένα θα διατηρούνται ώστε να επανενεργοποιηθούν αργότερα. Τα παιδιά θα μπορούν να παρακολουθούν βίντεο χωρίς σύνδεση.
– TikTok: Όλοι οι λογαριασμοί που χρησιμοποιούνται από κάτω των 16 θα απενεργοποιηθούν στις 10 Δεκεμβρίου, ανεξάρτητα από email ή όνομα χρήστη. Το παλαιότερο περιεχόμενο δεν θα είναι πλέον ορατό.
– Twitch: Δεν θα επιτρέπεται η δημιουργία νέων λογαριασμών σε κάτω των 16 από τις 10 Δεκεμβρίου, ενώ οι υπάρχοντες θα απενεργοποιηθούν στις 9 Ιανουαρίου.
– Meta (Instagram, Facebook, Threads): Ξεκίνησε να αφαιρεί λογαριασμούς κάτω των 16 από τις 4 Δεκεμβρίου. Οι χρήστες μπορούν να κατεβάσουν το περιεχόμενό τους και να το ανακτήσουν όταν ενηλικιωθούν.
– Reddit: Θα αναστείλει λογαριασμούς και θα μπλοκάρει τη δημιουργία νέων από ανηλίκους.
– X: Δεν έχει εξηγήσει πώς θα συμμορφωθεί και αντιτίθεται στη νομοθεσία, καταγγέλλοντας περιορισμό της ελευθερίας του λόγου.
– Kick: Δεν έχει σχολιάσει.
Σημειώνεται πως εκτός της λίστας απαγόρευσης παραμένουν οι: Discord, GitHub, Google Classroom, LEGO Play, Messenger, Pinterest, Roblox, Steam και Steam Chat, WhatsApp και YouTube Kids.
Πώς θα γίνεται η επαλήθευση ηλικίας
Οι πλατφόρμες μέχρι τώρα βασίζονταν στην ημερομηνία γέννησης που δήλωναν οι χρήστες, αλλά πλέον απαιτείται ενεργή επιβεβαίωση ηλικίας.
Αυτό έχει προκαλέσει ανησυχία σε ενήλικους χρήστες, αλλά κυβερνητικές δοκιμές έδειξαν ότι η διαδικασία μπορεί να γίνει χωρίς παραβίαση της ιδιωτικότητας.
Η επαλήθευση γίνεται μέσω live video selfies, email ή επίσημων εγγράφων. Η εταιρεία Yoti αναφέρει ότι οι περισσότεροι επιλέγουν το video selfie, το οποίο υπολογίζει την ηλικία μέσω ανάλυσης χαρακτηριστικών του προσώπου.
Πώς αντιδρούν τα παιδιά
Πολλά παιδιά αναζητούν τώρα εναλλακτικές πλατφόρμες εκτός απαγόρευσης.
Η εφαρμογή Yope δήλωσε ότι απέκτησε 100.000 νέους Αυστραλούς χρήστες, ενώ η Lemon8 έχει προωθηθεί ως εφεδρική επιλογή για τους εφήβους.
Και οι δύο πλατφόρμες τέθηκαν υπό παρακολούθηση από την eSafety Commissioner: Η Lemon8 λέει ότι θα συμμορφωθεί, ενώ η Yope υποστηρίζει ότι η απαγόρευση δεν την αφορά επειδή δεν επιτρέπει συνομιλίες με αγνώστους.
Σημειώνεται πως η λίστα των απαγορευμένων είναι «ρευστή» και μπορεί να επεκταθεί, γεγονός που έχει οδηγήσει σε επικρίσεις ότι η κυβέρνηση έχει μπει σε ένα «κυνηγητό» χωρίς τέλος.
Την ίδια ώρα, υπάρχουν κι εκείνοι που εκφράζουν την εύλογη ανησυχία ότι παιδιά που νιώθουν πως αποκλείονται από κοινωνικές ομάδες θα στραφούν σε ακόμη λιγότερο ρυθμιζόμενα διαδικτυακά περιβάλλοντα.
Και μετά την απαγόρευση τι;
Ένα από τα βασικά κίνητρα της απαγόρευσης είναι να περάσουν τα παιδιά περισσότερο χρόνο εκτός οθονών – κάτι που οι αρχές σχεδιάζουν να μετρήσουν.
«Θα εξετάσουμε αν τα παιδιά κοιμούνται καλύτερα, αν αλληλεπιδρούν περισσότερο, αν παίρνουν λιγότερα αντικαταθλιπτικά, αν διαβάζουν περισσότερο, αν βγαίνουν έξω για αθλήματα», δήλωσε η Inman Grant στο Sydney Dialogue.
Ωστόσο, θα παρακολουθήσουν και τις πιθανές παρενέργειες:
«Πηγαίνουν σε πιο σκοτεινές περιοχές του διαδικτύου και τι συνέπειες έχει αυτό;»
Έξι ειδικοί από το Social Media Lab του Στάνφορντ θα συνεργαστούν με την eSafety για τη συλλογή δεδομένων, ενώ μια ανεξάρτητη Ακαδημαϊκή Συμβουλευτική Ομάδα 11 ακαδημαϊκών από ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο και Αυστραλία θα αξιολογήσει τη διαδικασία.
Το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ θα δημοσιεύσει τις μεθόδους και τα συμπεράσματα ώστε να είναι διαθέσιμα για έλεγχο από ερευνητές, το κοινό και φορείς πολιτικής διεθνώς.
* Με πληροφορίες από CNN και BBC
