Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα: ένα μπαράζ υβριδικών επιθέσεων από τη Ρωσία που πλήττει συστηματικά χώρες του ΝΑΤΟ και αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις αντιλαμβάνονται την ασφάλεια και την αποτροπή. Drones, επιχειρήσεις σαμποτάζ, παρεμβολές GPS και στοχευμένη παραπληροφόρηση συνθέτουν το νέο τοπίο έντασης.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους που επικαλείται σε ρεπορτάζ του Politico, πλέον εξετάζονται ενέργειες που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητες: κοινές επιθετικές κυβερνοεπιχειρήσεις κατά της Ρωσίας, ταχύτερη και συντονισμένη απόδοση ευθύνης για επιθέσεις, αλλά και αιφνιδιαστικές στρατιωτικές ασκήσεις από το ΝΑΤΟ σε σημεία κοντά στα ρωσικά σύνορα.
«Οι Ρώσοι δοκιμάζουν τα όρια»
Η Λετονή ΥΠΕΞ Μπαΐμπα Μπράζε σημειώνει πως η Μόσχα «δοκιμάζει διαρκώς τα όρια» και ότι η Ευρώπη χρειάζεται «προδραστική και αποφασιστική αντίδραση». Τα περιστατικά πληθαίνουν: ρωσικά drones παραβιάζουν τους ουρανούς Πολωνίας και Ρουμανίας, ενώ άλλες ύποπτες πτήσεις έχουν προκαλέσει αναστάτωση σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια και βάσεις.
Η δραστηριότητα δεν περιορίζεται στους αιθέρες. Σαμποτάζ σε σιδηροδρομικό άξονα που ενώνει Βαρσοβία και Κίεβο, παρεμβολές GPS που επηρεάζουν την αεροναυτιλία, καθώς και αυξημένες παραβιάσεις από ρωσικά στρατιωτικά μέσα καταγράφονται σε όλη την ήπειρο. Think tank με έδρα την Πράγα υπολογίζει πάνω από 110 περιστατικά δολιοφθοράς μόνο στο πρώτο εξάμηνο του έτους.
Τόνος κλιμάκωσης σε Μόσχα και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν ανεβάζει τη ρητορική, ενώ ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ απειλεί ευθέως την Ευρώπη με εικόνες «ζώων που οδηγούνται στη σφαγή». Παρά ταύτα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιμένουν πως δεν θέλουν άμεση σύγκρουση με μια πυρηνική δύναμη.
Ο αρχηγός των σουηδικών Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Μάικλ Κλάεσον, επισημαίνει: «Δεν μπορούμε να παραλύσουμε από τον φόβο κλιμάκωσης — πρέπει να είμαστε αποφασιστικοί».
Η Πολωνία έχει ήδη αναπτύξει 10.000 στρατιώτες για προστασία κρίσιμων υποδομών, με τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ να καταγγέλλει «κρατική τρομοκρατία» από τη Μόσχα. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας κάνει λόγο για «ακραίο κίνδυνο» που απαιτεί ισχυρή απάντηση.
Από την άμυνα στην αντεπίθεση
Η Ιταλία παρουσίασε πρόσφατα στρατηγικό σχέδιο 125 σελίδων που περιλαμβάνει τη δημιουργία Κέντρου Αντιμετώπισης Υβριδικού Πολέμου, δύναμης 1.500 cyber-ειδικών και προσωπικού με ειδίκευση στην τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, πολλές ευρωπαϊκές χώρες ενισχύουν τα νομικά πλαίσια για κατάρριψη ύποπτων drones.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι πιθανές στοχευμένες κυβερνοεπιθέσεις θα μπορούσαν να στοχεύσουν κρίσιμες εγκαταστάσεις που στηρίζουν την πολεμική μηχανή της Ρωσίας, όπως εργοστάσια παραγωγής drones ή υποδομές ενέργειας και μεταφορών.
ΝΑΤΟ: Επίδειξη ισχύος, όχι συμμετρικές επιθέσεις
Το ΝΑΤΟ, ως αμυντικός οργανισμός, αποφεύγει να εξετάσει επιθετικού τύπου ενέργειες. Επικεντρώνεται σε γρήγορη ανακοίνωση υπευθύνων για υβριδικές επιθέσεις, ενίσχυση της αεράμυνας στα ανατολικά σύνορα, αιφνιδιαστικές στρατιωτικές ασκήσεις στα Βαλτικά κράτη, εκπαίδευση και ανάλυση από το Κέντρο Αριστείας Υβριδικών Απειλών στο Ελσίνκι.
Όπως επισημαίνει ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, απαιτείται «περισσότερη αποφασιστικότητα και ευελιξία στην ανάπτυξη δυνάμεων».
