Η υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς στην Ουκρανία δήλωσε ότι ερευνά τον τομέα ενέργειας της χώρας και έκανε λόγο για ένα σχέδιο μίζας ύψους 100 εκατ. δολαρίων, που αφορά στην κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας.
Η κρατική υπηρεσία, η οποία λειτουργεί ανεξάρτητα από την ουκρανική κυβέρνηση, ανακοίνωσε την έρευνα τη Δευτέρα, την ώρα που η χώρα προετοιμάζεται για τον χειμώνα, με τον ενεργειακό της τομέα να δέχεται συχνά πυρά από τη Ρωσία και να αντιμετωπίζει τακτικές διακοπές.
Σε ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε στα social media, η υπηρεσία ισχυρίστηκε ότι πίσω από το σχέδιο βρισκόταν μια «εγκληματική οργάνωση υψηλού επιπέδου», η οποία, όπως είπε, είχε ως ηγετικό στέλεχος έναν επιχειρηματία ενώ μέλη της ήταν ένας πρώην σύμβουλος του υπουργού Ενέργειας, ο επικεφαλής ασφαλείας της εταιρείας πυρηνικής ενέργειας Energoatom και τέσσερις υπάλληλοι.
«Συνολικά, περίπου 100 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ πέρασαν από αυτό το λεγόμενο "πλυντήριο"», ανέφερε η υπηρεσία στην ανακοίνωση, η οποία δεν κατονόμασε κανένα από τα άτομα. Η Energoatom επί του παρόντος λειτουργεί τρεις πυρηνικούς σταθμούς που προμηθεύουν την Ουκρανία με περισσότερο από το μισό της ηλεκτρικής της ενέργειας.
Ζελένσκι Vs Υπηρεσίας Καταπολέμησης Διαφθοράς
Η έρευνα ανακοινώθηκε από το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς και τον Ειδικό Εισαγγελέα Καταπολέμησης της Διαφθοράς, υπηρεσίες που ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι προσπάθησε να εξουδετερώσει τον Ιούλιο, αφού είχαν ερευνήσει στενούς συνεργάτες του. Ο Ζελένσκι το 2019 μπήκε στην πολιτική δεσμευόμενος να ξεριζώσει τη διαφθορά που μαστίζει εδώ και καιρό την Ουκρανία. Ωστόσο, οι ισχυρισμοί για εμπιστευτικές συμφωνίες και διαφθορά συνεχίστηκαν κατά τη διάρκεια της διοίκησής του, ιδίως στον ενεργειακό τομέα.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην βραδινή του ομιλία είπε ότι οι αξιωματούχοι πρέπει να συνεργαστούν με την υπηρεσία για την εξάλειψη της διαφθοράς. Πριν από τέσσερις μήνες, ωστόσο είχε προσπαθήσει χωρίς επιτυχία, να περιορίσει την ανεξαρτησία της υπηρεσίας, προτού αναγκαστεί να κάνει στροφή 180 μοιρών μετά από διαμαρτυρίες. «Όλοι όσοι έχουν εμπλακεί σε σχέδια διαφθοράς πρέπει να λάβουν σαφή νομική απάντηση. Πρέπει να υπάρξουν ποινικές ετυμηγορίες», δήλωσε ο Ζελένσκι τη Δευτέρα.
Η πρωθυπουργός της Ουκρανίας, Γιούλια Σβιριντένκο είπε ότι η κυβέρνησή της περίμενε το αποτέλεσμα της έρευνας ενώ διαβεβαίωσε ότι θα υπάρξει οποιαδήποτε βοήθεια χρειαστούν οι φορείς καταπολέμησης της διαφθοράς. «Η δράση κατά της διαφθοράς είναι μία από τις βασικές προτεραιότητες της κυβέρνησης», είπε. «Πρέπει να υπάρξουν ποινές και η αναπόφευκτη τιμωρία για παράνομη δραστηριότητα».
Το κόμμα της αντιπολίτευσης Ευρωπαϊκή Αλληλεγγύη, ωστόσο, με επικεφαλής τον πρώην πρόεδρο Πέτρο Ποροσένκο, δήλωσε τη Δευτέρα το βράδυ ότι ξεκινά κοινοβουλευτική διαδικασία για την απομάκρυνση ολόκληρου του υπουργικού συμβουλίου σε απάντηση στις κατηγορίες. Ένας βουλευτής από άλλο κόμμα της αντιπολίτευσης κατέθεσε ξεχωριστή πρόταση για την απόλυση των υπουργών Ενέργειας και Δικαιοσύνης.
Προς το παρόν, οι κινήσεις είναι απίθανο να επιτύχουν σε μια αίθουσα όπου οι σύμμαχοι του Ζελένσκι κατέχουν μια de facto πλειοψηφία, αλλά αποτελούν ένδειξη αυξανόμενων πολιτικών προκλήσεων στην κάποτε απαράμιλλη εξουσία του προέδρου σε καιρό πολέμου, σχολιάζει το Reuters.
1.000 ώρες ηχογραφήσεων στην έρευνα
Αντί να υποχωρήσουν υπό την πίεση του Ζελένσκι, οι υπηρεσίες καταπολέμησης της διαφθοράς φαίνεται πως ενέτειναν τον έλεγχο που ασκούν στους ηγέτες της χώρας. Στην έρευνά τους για τον κρατικό πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας, οι υπηρεσίες δήλωσαν ότι είχαν συγκεντρώσει 1.000 ώρες ηχογραφήσεων σε διάστημα 15 μηνών και είχαν καταγράψει «τις δραστηριότητες μιας εγκληματικής οργάνωσης υψηλού επιπέδου».
Οι υπηρεσίες κατά της διαφθοράς δήλωσαν ότι μια ηχογράφηση που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα αφορούσε κυβερνητικούς αξιωματούχους και επιχειρηματίες στις 9 Ιουλίου να συζητούν την υπεξαίρεση κεφαλαίων που προορίζονταν για την προστασία του ενεργειακού τομέα από τους βομβαρδισμούς. Οι NYT αναφέρουν πως ήταν αδύνατο να επαληθευτεί η αυθεντικότητα της ηχογράφησης ή να γνωρίζει με βεβαιότητα ποιος μιλούσε και τι σήμαιναν τα λόγια του.
Ο επικεφαλής της Energoatom παραιτήθηκε τον Αύγουστο υπό ασαφείς συνθήκες. Την περασμένη εβδομάδα, οι υπηρεσίες κατά της διαφθοράς συνέλαβαν έναν κορυφαίο αξιωματούχο μιας θυγατρικής της Energoatom με κατηγορίες για δωροδοκία. Την ίδια ώρα πρόσφατη έκθεση από ανεξάρτητο ουκρανικό think tank που επικεντρώνεται στην ενέργεια ανέφερε ότι η κυβέρνηση είχε επεκτείνει ραγδαία τον έλεγχο της στον ενεργειακό τομέα μετά την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας το 2022.
{https://twitter.com/Dubinsky_pro/status/1987860995717357609}
«Αυτή η μετατόπιση δεν έχει μειώσει τη διαφθορά. Σε πολλές περιπτώσεις, οι περιπτώσεις διαφθοράς έχουν επιμείνει ή επιδεινωθεί», δήλωσε το think tank, η Πλατφόρμα Διευκόλυνσης της Ουκρανίας, η οποία συνέταξε την έκθεση τον Ιούλιο για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τον Ιούλιο χιλιάδες συγκεντρώθηκαν στο Λβιβ της Ουκρανίας για να διαμαρτυρηθούν για την κίνηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αναδιαμορφώσει τους θεσμούς κατά της διαφθοράς.
Όταν ο Ζελένσκι επιχείρησε να αποδυναμώσει τις υπηρεσίες κατά της διαφθοράς, αυτές ερευνούσαν μέλη του στενού κύκλου του, σύμφωνα με ακτιβιστές κατά της διαφθοράς. Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Ολέξι Τσερνίσοφ κατηγορήθηκε για διαφθορά τον Ιούνιο. Και ο επιχειρηματίας Τιμούρ Μίντιτς, ο οποίος είναι μισός ιδιοκτήτης ενός τηλεοπτικού στούντιο που ίδρυσε ο Ζελένσκι, αποτελεί αντικείμενο έρευνας μεγάλης κλίμακας, σύμφωνα με την εφημερίδα Ukrainska Pravda.
Ένας ερευνητής κατά της διαφθοράς, ο οποίος συνελήφθη τον Ιούλιο με κατηγορίες που οι υποστηρικτές του μιλούν για πολιτικά υποκινούμενους ισχυρισμούς, συμμετείχε στην έρευνα για τον Μίντιτς, δήλωσε ο Γιάροσλαβ Ζελέζνιακ, μέλος της αντιπολίτευσης στο Κοινοβούλιο.
Ο Ζελέζνιακ δήλωσε ότι είχε συγκεντρώσει υλικό που αποδεικνύει διαφθορά στην Energoatom και το είχε δώσει στις υπηρεσίες καταπολέμησης της διαφθοράς. Είπε ότι μέρος αυτού είχε ενσωματωθεί στην έρευνα που ανακοινώθηκε τη Δευτέρα, προσθέτοντας ότι πιστεύει ότι αυτό ήταν ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα διαφθοράς που αποκαλύφθηκαν ποτέ στην Ουκρανία.
{https://www.youtube.com/watch?v=V2V9SVXL0ek}
Το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς έκανε έφοδο στο σπίτι του Μίντιτς τη Δευτέρα, ανέφερε η Ukrainska Pravda. Ώρες πριν, ο Μίντιτς είχε διαφύγει από την Ουκρανία. Η Kyiv Independent, ανέφερε τον Αύγουστο ότι η υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς εξέταζε δεσμούς μεταξύ του Μίντιτςκαι μιας εταιρείας κατασκευής όπλων, της Fire Point. Η εταιρεία, από την πλευρά της αρνήθηκε ότι είχε επιχειρηματικούς δεσμούς μαζί του.
Υπό έρευνα η Energoatom
Η Energoatom ανέφερε σε ανακοίνωσή της στα social media ότι αξιωματούχοι κατά της διαφθοράς διεξήγαγαν έρευνες στα γραφεία της τη Δευτέρα και διαβεβαίωσε ότι η εταιρεία συνεργάζεται με τους φορείς. Η υπουργός Ενέργειας της Ουκρανίας, Σβιτλάνα Χριντσούκ, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου το βράδυ της Δευτέρας ότι, αν και δεν ήταν εξοικειωμένη με τις λεπτομέρειες της υπόθεσης, ήταν αποφασισμένη να διασφαλίσει μια διαφανή έρευνα εώ σημείωσε ότι όσοι κριθούν υπεύθυνοι θα πρέπει να λογοδοτήσουν. «Ελπίζω ότι η διαφάνεια της έρευνας θα καθησυχάσει τους διεθνείς εταίρους μας», είπε χαρακτηριστικά.
Το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας της Ουκρανίας έχει υποστεί σημαντικές ζημιές από μια εκστρατεία ρωσικών βομβαρδισμών το φθινόπωρο, με διακοπές ρεύματος σε όλη τη χώρα καθώς η Μόσχα συνεχίζει τον πόλεμο. Ωστόσο η Ρωσία δεν έχει χτυπήσει πυρηνικούς σταθμούς, αλλά έχει χτυπήσει υποσταθμούς που είναι συνδεδεμένοι με αυτούς, αναφέρουν οι ουκρανικές αρχές.
{https://twitter.com/energoatom_ua/status/1988135641838747922}
Το γραφείο καταπολέμησης της διαφθοράς της NABU δημοσίευσε φωτογραφίες με δέσμες από γρίβνα (ουκρανικό νόμισμα), δολαρίων και ευρώ, μέσα σε σακούλες και στοιβαγμένες ωστόσο δεν διευκρίνισε σε ποιον ανήκαν.
«Ο σύμβουλος του υπουργού και ο διευθυντής ασφαλείας της Energoatom ανέλαβαν τον έλεγχο όλων των αγορών της εταιρείας και δημιούργησαν συνθήκες υπό τις οποίες όλοι οι εργολάβοι της Energoatom έπρεπε να πληρώνουν παράνομα οφέλη», δήλωσε ο επικεφαλής ντετέκτιβ της NABU, Oleksandr Abakumov.
Πρόσθεσε πως όσοι εμπλέκονταν στο σχέδιο είχαν συζητήσει την αύξηση του ποσοστού μίζας στο 15% τον Οκτώβριο κατά την κατασκευή προστατευτικών δομών στον πυρηνικό σταθμό Khmelnytskyi.
Οι μίζες
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι αντισυμβαλλόμενοι της Energoatom αναγκάστηκαν να πληρώσουν μίζες 10%-15% για να αποφύγουν την παρεμπόδιση πληρωμών για υπηρεσίες ή αγαθά ή την απώλεια της ιδιότητας του προμηθευτή τους.
«Μια στρατηγική επιχείρηση με ετήσιο εισόδημα άνω των 200 δισεκατομμυρίων γρίβνα, περίπου δηλαδή 4,79 δισ. δολάρια δεν διοικούνταν από τους αρμόδιους αξιωματούχους, αλλά από τρίτους που δεν είχαν επίσημη εξουσία», ανέφερε η δήλωση.
Το γραφείο καταπολέμησης της διαφθοράς σημείωσε πως είχε διεξάγει 70 έρευνες και όλοι οι ντετέκτιβ του είχαν συμμετάσχει σε μια έρευνα που διήρκεσε 15 μήνες και συγκέντρωσε 1.000 ώρες ηχογραφήσεων. Τον Ιούλιο του 2025, μεγάλες διαμαρτυρίες και διεθνής κριτική ανάγκασαν τον Ζελένσκι να αντιστρέψει την πολιτική του και να αποκαταστήσει την ανεξαρτησία των δύο κύριων υπηρεσιών καταπολέμησης της διαφθοράς της Ουκρανίας.
Η εξάλειψη της διαφθοράς και η ενίσχυση του κράτους δικαίου αποτελούν εξάλλου, βασικές προϋποθέσεις για την ένταξη του Κιέβου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κάτι που οι Ουκρανοί θεωρούν κρίσιμο για το μέλλον τους καθώς αποκρούουν μια ρωσική εισβολή.
Mε πληροφορίες των Reuters/NYT
