Ο κυβερνήτης του Ρίο ντε Τζανέιρο χαρακτήρισε την πιο αιματηρή αστυνομική επιδρομή στην ιστορία της Βραζιλίας ως επιτυχία, αλλά κανένας από τους 117 ανθρώπους που σκοτώθηκαν από την αστυνομία δεν ήταν μεταξύ των 69 υπόπτων που κατονομάστηκαν από τους εισαγγελείς, στην καταγγελία, βάση της οποίας έγινε η επιδρομή.
Μόνο πέντε από αυτούς που κατονομάστηκαν στην καταγγελία συνελήφθησαν εκείνη την ημέρα και κανένας δεν ήταν ανώτερος ηγέτης της διαβόητης συμμορίας Comando Vermelho, σύμφωνα με το Reuters, που έκανε ρεπορτάζ βάσει της πλήρους αστυνομικής έκθεσης για την επιχείρηση.
Η επιδρομή οδήγησε σε 121 νεκρούς, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων αστυνομικών και δύο εφήβων, ενώ συνελήφθησαν 99 ύποπτοι.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στην αστυνομική επιδρομή δεν συνελήφθη ούτε σκοτώθηκε κανείς από τα ανώτερα στελέχη της συμμορίας Comando Vermelho, η οποία, σύμφωνα με τους ερευνητές, έχει την έδρα της στις φαβέλες όπου η αστυνομία έκανε έφοδο. Ο ηγέτης της συμμορίας, Edgar Alves de Andrade, γνωστός ως Doca, παραμένει ασύλληπτος.
Ένας άλλος αρχηγός συμμορίας μεσαίου επιπέδου συνελήφθη χωρίς να πέσει ούτε ένας πυροβολισμός, σύμφωνα με την αστυνομική έκθεση, την οποία εξέτασε αποκλειστικά το Reuters. Τα ευρήματα αμφισβητούν την επίσημη εκδοχή της επιδρομής, η οποία πραγματοποιήθηκε σε δύο πυκνοκατοικημένες φαβέλες, στη βόρεια πλευρά της πρωτεύουσας της πολιτείας. Μετά την επιχείρηση, οι κάτοικοι της περιοχής έστησαν δεκάδες πτώματα στους δρόμους.
Πολιτική αντιδικία για την αστυνομική επιδρομή
Η επιδρομή, η οποία πραγματοποιήθηκε μια εβδομάδα πριν αρχίσουν να φτάνουν οι παγκόσμιοι ηγέτες για τη σύνοδο κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα COP30, έφερε αντιμέτωπους τον αριστερό πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, ο οποίος την χαρακτήρισε καταστροφική, με τους συντηρητικούς που λένε ότι αποτελεί μοντέλο για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος.
Ενώ η κυβέρνηση Λούλα έχει υποστηρίξει τις αστυνομικές επιχειρήσεις που στοχεύουν στην παρεμπόδιση της χρηματοδότησης του οργανωμένου εγκλήματος, αντίπαλοι της δεξιάς, όπως ο κυβερνήτης του Ρίο, Κλαούντιο Κάστρο, είναι υπέρ των επιθετικών επιδρομών για την κατάσχεση όπλων και τη σύλληψη ή τη δολοφονία μελών συμμοριών, παρά το υψηλό ανθρώπινο κόστος.
Ο γραμματέας δημόσιας ασφάλειας του Ρίο, Βίκτορ ντος Σάντος, ο οποίος επιβλέπει την αστυνομία, επιβεβαίωσε στο Reuters ότι ο στόχος της κυβέρνησης στην επιδρομή ήταν να συλλάβει τους άνδρες που είχαν κατηγορηθεί. Ωστόσο, πρόσθεσε, «δεν ήταν πολύ εύκολο να αναζητηθούν 69 άτομα ανάμεσα σε 280.000 πολίτες» που ζουν στις φαβέλες.
Παρόλο που 19 από τους άνδρες που σκοτώθηκαν δεν είχαν προηγούμενο ποινικό μητρώο, σύμφωνα με έγγραφα της έρευνας, ο Σάντος δήλωσε ότι ήταν 100% βέβαιος ότι ήταν εγκληματίες. Υποστήριξε ότι ο αριθμός των ανθρώπων που σκοτώθηκαν και συνελήφθησαν έδειξε ότι «η εικόνα είναι πολύ χειρότερη από ό,τι φαινόταν στην έρευνα» και πρόσθεσε πως σχεδιάζονται και άλλες αντίστοιχες κινήσεις τους επόμενους μήνες στις φαβέλες του Ρίο.
Ωστόσο, τα αρχικά αποτελέσματα της αστυνομικής επιδρομής επικρίθηκαν σφόδρα από τις οικογένειες των θυμάτων, καθώς και από υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Υποστήριξαν πως η αστυνομία σκότωσε αδιακρίτως αντί να επιδιώξει σαφείς στόχους βασισμένους σε μακροχρόνιες έρευνες για τη συμμορία Comando Vermelho, μια από τις μεγαλύτερες και πιο βίαιες στη Βραζιλία.
Η αστυνομία «τους συλλαμβάνει, τους εκτελεί και όλα είναι καλά, επειδή γνωρίζουν ότι δεν υπάρχει νόμος εδώ», δήλωσε ο Samuel Peçanha, του οποίου ο 14χρονος γιος Michel σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια της επιδρομής. «Στη Βραζιλία, αυτό είναι φυσιολογικό». Αν και ο Peçanha είπε ότι ο γιος του Michel, ήταν μέλος της συμμορίας, είχε ακόμα ελπίδες να τον πείσει να ακολουθήσει μια διαφορετική πορεία. «Ήταν ακόμα παιδί», είπε. «Δυστυχώς, δεν μπόρεσα να τον βγάλω εκτός συμμορίας».
Η 36χρονη Τάουα Μπρίτο, είπε ότι περίμενε με αγωνία για ώρες μια απάντηση από τον 20χρονο γιο της, Wellington, όταν αποφάσισε να φύγει από το σπίτι της και να πάει να τον αναζητήσει. Ο Wellington, μέλος της τοπικής συμμορίας, της είπε ότι κρυβόταν στους λόφους πάνω από τη φαβέλα τους καθώς η αστυνομία έκανε έφοδο στη γειτονιά. Σε ένα από τα τελευταία του μηνύματα, που επικαλείται το Reuters, είπε ότι σχεδίαζε να καθαρίσει το όνομά του: «Θέλω απλώς να τελειώσει όλο αυτό».
Η μητέρα του περπάτησε στο δάσος τη νύχτα χρησιμοποιώντας το κινητό της για να φωτίσει το μονοπάτι. «Πρέπει να έχω δει περίπου 50 πτώματα», είπε. «Βρήκα τον γιο μου γύρω στη 1:30 π.μ.» Ο Wellington σύμφωνα με τη μητέρα του ήταν νεκρός από πυροβολισμό στο κεφάλι ενώ ήταν μαχαιρωμένος και στο χέρι.
Εκείνη ήταν ανάμεσα στις πολλές μητέρες και άλλους κατοίκους που βγήκαν στους λόφους τη νύχτα και επέστρεψαν με δεκάδες πτώματα που αργότερα έστησαν σε έναν πολυσύχναστο δρόμο όπου οι ντόπιοι ψωνίζουν και τα παιδιά παίζουν ποδόσφαιρο. Το σώμα του 19χρονου Γιάγκο Ραβέλ ήταν ακέφαλο, σύμφωνα με δημόσια αρχεία και ένα βίντεο που εξέτασε το Reuters. Άλλοι είχαν τραύματα από μαχαίρι.
Ο Σάντος, ο γραμματέας δημόσιας ασφάλειας, δήλωσε ότι τα φρικιαστικά τραύματα πιθανότατα προκλήθηκαν από μέλη της συμμορίας, προσθέτοντας ότι η προκαταρκτική ανάλυση έδειξε ότι ο αποκεφαλισμένος άνδρας ήταν ήδη νεκρός όταν του έκοψαν το κεφάλι.
«Είναι πιθανό οι ίδιοι οι εγκληματίες να το έκαναν για να δημιουργήσουν αυτή τη βάρβαρη σκηνή», είπε ο Σάντος. «Η εγκληματολογική εξέταση θα δείξει». Η αστυνομία λέει ότι οι κάτοικοι έχουν παραβιάσει τον τόπο του εγκλήματος, καθιστώντας δύσκολη τη διερεύνηση του τι συνέβη στους λόφους πίσω από τη φαβέλα. Δεν κλήθηκε ομάδα εγκληματολογίας για να αναλύσει τον τόπο αργότερα, σύμφωνα με τον Σάντος.
Στη Βραζιλία καταγράφηκαν 44.127 βίαιοι θάνατοι το 2024, μειωμένοι κατά 5,4% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με το Βραζιλιάνικο Φόρουμ Δημόσιας Ασφάλειας. Το 2024, 6.243 άνθρωποι σκοτώθηκαν από την αστυνομία, κατά μέσο όρο 17 θάνατοι την ημέρα.
Ο Σάντος υποστήριξε ότι η επιδρομή στην οποία συμμετείχαν 2.500 αστυνομικοί «έδειξε ότι το κράτος κατέχει το μονοπώλιο στη χρήση βίας». Οι επικριτές λένε ότι δεν θα περιορίσει τη βία των συμμοριών που μαστίζει την πόλη του Ρίο εδώ και δεκαετίες.
Αν και μια πανεθνική έρευνα της AtlasIntel που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή έδειξε ότι το 55% των Βραζιλιάνων υποστήριξε την αστυνομική επιχείρηση, μέλη των οικογενειών των θυμάτων δήλωσαν ότι η αστυνομία δεν έκανε τη δουλειά της. «Η αστυνομία είχε το δικαίωμα να συλλάβει τον γιο μου», είπε η Μπρίτο «αλλά όχι να τον σκοτώσει».
Με πληροφορίες του Reuters
