Ο Άχμεντ αλ Σάρα είναι ο defαcto ηγέτης της Συρίας μετά την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ τον Νοέμβριο του 2024. Σε αυτόν τον ένα χρόνο που κρατάει στα χέρια τα ηνία της κυβέρνησης της Δαμασκού, έχει δείξει ένα πιο μετριοπαθές πρόσωπο από εκείνο του τζιχαντιστή πολέμαρχου -ο αλ Σάρα ήταν ηγέτης του Μετώπου αλ Νούσρα, της συριακής αλ Κάιντα.
Ωστόσο, το κύμα βιαιοτήτων σε βάρος των μειονοτήτων όπως οι Αλαουίτες και οι Δρούζοι, θέτει εύλογα το ερώτημα αν η «μετριοπάθεια» του αλ Σάρα είναι απλώς ένα επικοινωνιακό τέχνασμα.
Η ηγεσία του PYD
Αυτός ακριβώς το ερώτημα θέσαμε στον Γαρίμπ Χόσου και την Περγουίν Γιούσεφ συμπρόεδρους του PYD (Κόμμα Δημοκρατικής Ενότητας) με τους οποίους συνομιλήσαμε στην έδρα του κόμματος στην πόλη Κάμισλο, στα σύνορα Συρίας Τουρκίας. Το PYD είναι το βασικό κουρδικό κόμμα της Συρίας, και αποτελεί την κύρια πολιτική δύναμη στη Δημοκρατική Αυτόνομη Διοίκηση της Βορειοανατολικής Συρίας (Ροζάβα). Το PYD ιδρύθηκε το 2003 και προέρχεται από το PKK του Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Ωστόσο, το ίδιο το κόμμα αρνείται ότι οι είναι το «συριακό PKK», υπογραμμίζοντας την πολιτική αυτονομία του και την προσήλωσή του στην εθνική ακεραιότητα της Συρίας.
«Μόνο στα λόγια»
Απαντώντας λοιπόν στο ερώτημα για τον αλ Σάρα, η Περγουίν Γιούσεφ αναφέρει ότι «οι περισσότεροι στο εξωτερικό βγάζουν συμπεράσματα από τις ομιλίες του αλ Σάρα, και με αυτόν τον τρόπο τον αποδέχονται. Η πραγματικότητα όμως στο πεδίο είναι πολύ διαφορετική, όπως είδαμε με τις επιθέσεις στους Αλαουίτες και τους Δρούζους».
Προσθέτει ότι η Ροζάβα έτεινε χείρα φιλίας στην κυβέρνηση της Δαμασκού γιατί «ο λαός της Συρίας έχει κουραστεί με τον πόλεμο». Ωστόσο, συνεχίζει, η κυβέρνηση της Δαμασκού δεν κάνει κινήσεις για να εφαρμοστεί η συμφωνία των 8 σημείων που υπέγραψαν τον περασμένο Μάρτη ο αλ Σάρα με τον Μαζλούμ Άμπντι, τον αρχηγό των Συριακών Δημοκρατικών (SDF), του στρατού της Ροζάβα. «Εμείς κάνουμε βήματα, αλλά αυτοί όχι», λέει η Γιούσεφ.
Τα όπλα και η γλώσσα
Η συνομιλήτριά μας επισημαίνει δύο πολύ σοβαρά προβλήματα στην εφαρμογή της συμφωνίας με τη Δαμασκό. Το πρώτο είναι η ένταξη των SDF στον νέο συριακό στρατό. Η Ροζάβα θέλει να μετασχηματιστούν οι SDF σε μονάδες του συριακού στρατού, διατηρώντας τη σημερινή δομή και ιεραρχία τους. Από την άλλη, η Δαμασκός θέλει οι μαχητές των SDF να μπουν ως άτομα στον στρατό.
Το δεύτερο σημαντικό πεδίο αντιπαράθεσης είναι η αναγνώριση των απολυτηρίων των σχολείων της Ροζάβα. Μετά από δεκαετίες σκληρής απαγόρευσης της κουρδικής γλώσσας στην εκπαίδευση, τα κουρδικά άρχισαν να διδάσκονται στα σχολεία της Ροζάβα από το 2012. Η νέα κυβέρνηση της Δαμασκού εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει τα απολυτήρια της Ροζάβα γιατί η εκπαίδευση έχει γίνει στα κούρδικα. Την ίδια ώρα αναγνωρίζει τα απολυτήρια του σχολικού συστήματος της επαρχίας Ιντλίμπ, το οποίο έχει ισλαμιστικό χαρακτήρα.
«Για να είμαστε ακριβείς, η κυβέρνησης όχι μόνο δεν κάνει κινήσεις προς την εφαρμογή της συμφωνίας, αλλά προς την αντίθετη κατεύθυνση», καταλήγει η Γιούσεφ.
Οι Δρούζοι
Ρωτάμε τους συμπροέδρους του PYD για τη σύγκρουση της κυβέρνησης της Δαμασκού με την κοινότητα των Δρούζων στην περιοχής της Σουέιντα στον νότο της χώρας. «Είμαστε ενάντια σε κάθε πολεμική σύγκρουση στο εσωτερικό της Συρίας», λέει η Περγουίν Γιούσεφ». Και συνεχίζει: «Έχουμε συλλέξει τις αποδείξεις για όλες τις παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων που έγιναν στη Σουέιντα. Αν όλοι οι πολίτες αισθάνονταν ότι εκπροσωπούνται και προστατεύονται από την κυβέρνηση, κανείς δεν θα ζήταγε βοήθεια από το Ισραήλ. Η κυβέρνηση εξακολουθεί να περιθωριοποιεί τις μειονότητες και να τις στερεί από τα δικαιώματά τους».
Ο Γαρίμπ Χόσου προσθέτει ότι ο «αλ Σάρα έχει μια νοοτροπία που διχάζει τη Συρία γιατί είναι μια νοοτροπίας κυριαρχίας στις θρησκευτικές και εθνοτικές κοινότητες. Άλλαξε το όνομά του από αλ Τζολάνι σε αλ Σάρα λόγω της πίεσης της Δύσης. Στην πραγματικότητα δεν έχει κάνει κάτι για την αναγνώριση των δικαιωμάτων όλων των Σύρων πολιτών».
Η επιρροή της Τουρκίας
«Πόσο επηρεάζει ο Ερντογάν τους νέους ηγέτες της Συρίας και σε ποια κατεύθυνση;», ρωτάμε. Η Περγουίν Γιούσεφ εκτιμά ότι η επιρροή της Τουρκίας είναι πολύ μεγάλη στην κυβέρνηση της Δαμασκού. «Συναντάμε την κυβέρνηση και καταλήγουμε σε συμφωνία. Στην συνέχεια αυτοί συναντούν τους Τούρκους και σπάει η συμφωνία. Η Τουρκία δεν θέλει τη σταθεροποίηση της Συρίας. Γι’ αυτό υπονομεύει τον συριακό εθνικό διάλογο».
Από την πλευρά του, ο Γαρίμπ Χόσου σημειώνει τον επιζήμιο ρόλο των ένοπλων ομάδων που λειτουργούν ως μακρύ χέρι της Τουρκίας στη Συρία και υπονομεύουν τη σταθεροποίηση της χώρας. Παράλληλα, διάφορες ΜΚΟ και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στη Δαμασκό δεν είναι παρά «βιτρίνες» της διείσδυσης των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών, υποστηρίζει. «Η Τουρκία κατηγορεί εμάς ότι απειλούμε την εθνική ενότητα της Συρίας, αλλά στην πραγματικότητα αυτή είναι που την καταλύει», υποστηρίζει ο Χόσου.
Ειρήνευση PKK-Τουρκίας
Καταλήγοντας, συζητήσαμε για την ειρηνευτική διαδικασία PKK-Tουρκίας η οποία πήγε ένα βήμα μπροστά μετά την πρόσφατη απόσυρση όλων των Κούρδων ανταρτών από το έδαφος της Τουρκίας, Οι συνομιλητές μας όμως δεν είναι αισιόδοξοι για τις προοπτικές της. Η Γιούσεφ λέει: «Οι αντάρτες αποσύρθηκαν, αλλά ο Οτσαλάν παραμένει στη φυλακή, οι τουρκικές επιθέσεις συνεχίζονται και οι Κούρδοι εξακολουθούν να καταπιέζονται». Ωστόσο, σημειώνει ότι μετά την έναρξη της ειρηνευτικής διαδικασίας, σταμάτησαν οι επιθέσεις των τουρκικών drones εναντίον κουρδικών στόχων στη Ροζάβα.
Ο Χόσου συμπληρώνει: «Η ειρηνευτική διαδικασία ξεκίνησε από τον Οτσαλάν. Τώρα η μπάλα είναι στο γήπεδο της Τουρκίας. Η κυβέρνηση του Ερντογάν μοιάζει με αυτήν του αλ Σάρα. Λένε και οι δύο ότι θα κάνουν κάτι, αλλά δεν το κανουν».
