Τα πλαστικά αποτελούν «σοβαρό, αυξανόμενο και υποτιμημένο κίνδυνο» για την ανθρώπινη και πλανητική υγεία, προειδοποιεί νέα επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύεται στο κορυφαίο ιατρικό περιοδικό Lancet.
Ο κόσμος βρίσκεται εν μέσω μιας «κρίσης πλαστικών», που προκαλεί ασθένειες και θανάτους από τη βρεφική ηλικία ως τα γεράματα και ευθύνεται για τουλάχιστον 1,5 τρισ. δολάρια ετησίως σε ιατρικά έξοδα.
Ο οδηγός αυτής της κρίσης είναι η τεράστια επιτάχυνση της παραγωγής πλαστικών, που έχει αυξηθεί πάνω από 200 φορές από το 1950 και αναμένεται να σχεδόν τριπλασιαστεί ξανά σε πάνω από ένα δισεκατομμύριο τόνους ετησίως μέχρι το 2060.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αν και τα πλαστικά έχουν διάφορες χρήσεις, η πιο γρήγορη αύξηση αφορά τα πλαστικά μίας χρήσης, όπως τα μπουκάλια και τα δοχεία γρήγορου φαγητού. Ως αποτέλεσμα, η ρύπανση έχει επίσης εκτοξευτεί, με 8 δισεκατομμύρια τόνους να ρυπαίνουν ολόκληρο τον πλανήτη, από την κορυφή του Έβερεστ μέχρι τα νερά του βαθύτερου ωκεανού - κι αυτό ενώ λιγότερο από 10% των πλαστικών ανακυκλώνεται.
Η έκθεση αναφέρει ότι τα πλαστικά θέτουν σε κίνδυνο ανθρώπους και πλανήτη σε κάθε στάδιο, από την εξόρυξη των ορυκτών καυσίμων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τους, μέχρι την παραγωγή, τη χρήση και την απόρριψη των προϊόντων. Αυτό προκαλεί ατμοσφαιρική ρύπανση, έκθεση σε τοξικές χημικές ουσίες και διείσδυση μικροπλαστικών στο σώμα.
Η έκθεση κυκλοφόρησε μια μόλις μέρα πριν από τον έκτο και πιθανώς τελευταίο γύρο διαπραγματεύσεων - υπό την αιγίδα του ΟΗΕ - για την συμφωνία ενός νομικά δεσμευτικού παγκόσμιου συμφώνου για τα πλαστικά.
Περισσότερες από 100 χώρες, με τη στήριξη άνω των 1.100 επιστημόνων, υποστηρίζουν ότι είναι απαραίτητο να τεθεί ανώτατο όριο στην αλματώδη παραγωγή πλαστικού ώστε να μειωθούν οι βλάβες που προκαλεί. Το «πετροχημικό μπλοκ», από την άλλη - που ηγείται της παραγωγής πλαστικού - υποστηρίζει ότι η έμφαση πρέπει να δοθεί στη βελτιωμένη διαχείριση και ανακύκλωση των αποβλήτων.
Ο Guardian αποκάλυψε πρόσφατα πώς τα πετρελαιοπαραγωγά κράτη και οι λομπίστες της βιομηχανίας πλαστικών σαμποτάρουν τις διαπραγματεύσεις.
«Γνωρίζουμε πολλά για το εύρος και τη σοβαρότητα των επιπτώσεων της ρύπανσης από πλαστικά στην υγεία και το περιβάλλον», δήλωσε ο καθηγητής Φίλιπ Λαντρίγκαν, παιδίατρος, επιδημιολόγος στο Boston College στις ΗΠΑ και επικεφαλής συγγραφέας της νέας έκθεσης.
«Οι επιπτώσεις πλήττουν περισσότερο τις ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, ιδιαίτερα βρέφη και παιδιά» και «προκαλούν τεράστια οικονομικά κόστη στην κοινωνία. Είναι καθήκον μας να δράσουμε αναλόγως.»
Τα πετρελαιοπαραγωγά κράτη και η βιομηχανία πλαστικών υποστηρίζουν ότι η εστίαση πρέπει να είναι στην ανακύκλωση των πλαστικών και όχι στη μείωση της παραγωγής. Ωστόσο, σε αντίθεση με το χαρτί, το γυαλί, το χάλυβα και το αλουμίνιο, τα πλαστικά δεν μπορούν να ανακυκλωθούν εύκολα.
Όπως τονίζει η έκθεση, «είναι πλέον σαφές ότι ο κόσμος δεν μπορεί να λύσει την κρίση ρύπανσης από πλαστικά μέσω της ανακύκλωσης.»
Πάνω από το 98% των πλαστικών παρασκευάζεται από ορυκτό πετρέλαιο, αέριο και άνθρακα. Η ενεργοβόρα διαδικασία παραγωγής επιδεινώνει την κλιματική κρίση απελευθερώνοντας ισοδύναμα 2 δισεκατομμυρίων τόνων CO2 ετησίως – περισσότερες από τις εκπομπές της Ρωσίας, του τέταρτου μεγαλύτερου ρυπαντή στον κόσμο. Η παραγωγή πλαστικών επίσης προκαλεί ατμοσφαιρική ρύπανση, ενώ περισσότερο από το μισό της μη διαχειριζόμενης πλαστικής απόρριψης καίγεται σε ανοιχτούς χώρους, αυξάνοντας την ρύπανση του αέρα, αναφέρει η έκθεση.
Περισσότερες από 16.000 χημικές ουσίες χρησιμοποιούνται στα πλαστικά, συμπεριλαμβανομένων βαφών, επιβραδυντών φλόγας και σταθεροποιητών. Πολλές από αυτές έχουν συνδεθεί με επιπτώσεις στην υγεία σε όλα τα στάδια της ανθρώπινης ζωής, αλλά υπάρχει έλλειψη διαφάνειας σχετικά με το ποιες χημικές ουσίες περιέχονται στα πλαστικά.
Η ανάλυση βρήκε ότι τα έμβρυα, τα βρέφη και τα μικρά παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στις βλάβες που συνδέονται με τα πλαστικά, με την έκθεση να σχετίζεται με αυξημένους κινδύνους αποβολής, πρόωρου και νεκρού τοκετού, συγγενών ανωμαλιών, μειωμένης ανάπτυξης των πνευμόνων, παιδικού καρκίνου και προβλημάτων γονιμότητας αργότερα στη ζωή.
Τα πλαστικά απόβλητα συχνά διασπώνται σε μικροπλαστικά και νανοπλαστικά που εισέρχονται στο ανθρώπινο σώμα μέσω νερού, τροφής και αναπνοής. Τα σωματίδια έχουν βρεθεί στο αίμα, τον εγκέφαλο, το μητρικό γάλα, τον πλακούντα, το σπέρμα και το μυελό των οστών. Ο αντίκτυπός τους στην ανθρώπινη υγεία παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστος, αλλά έχουν συνδεθεί με εγκεφαλικά και εμφράγματα, και οι ερευνητές ζητούν τη λήψη προληπτικών μέτρων.
Τα πλαστικά συχνά θεωρούνται φθηνό υλικό, αλλά οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι είναι ακριβά όταν συμπεριλαμβάνεται το υγειονομικό κόστος. Μία εκτίμηση για τη ζημιά στην υγεία από μόλις τρεις πλαστικές χημικές ουσίες - PBDE, BPA και DEHP - σε 38 χώρες ήταν 1,5 τρισ. δολάρια ετησίως.
Πηγή: Guardian
