Λίγες ώρες πριν δώσει το πράσινο φως για τις πυραυλικές επιθέσεις σε Πακιστάν και Κασμίρ, ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι ανακοίνωσε την Τρίτη ότι το Νέο Δελχί θα σταματήσει τη ροή του νερού στα σύνορα, προκαλώντας την οργή του Ισλαμαμπάντ.
«Το νερό της Ινδίας έβγαινε έξω, πλέον θα ρέει για την Ινδία», υποστήριξε. Είχε προηγηθεί λίγες ημέρες πριν η «αποχώρηση» της Ινδίας από την Συνθήκη για το Νερό του Ινδού (IWT), που υπογράφηκε το 1960 και εξασφάλιζε νερό για το 80% της αγροτικής παραγωγής και το ένα τρίτο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Πακιστάν.
Η Ινδία έχει απειλήσει και στο παρελθόν για έξοδο από την IWT - το 2001 και ξανά το 2016 - με τον Μόντι να δηλώνει τότε ότι «το νερό και το αίμα δεν μπορούν να ρέουν μαζί». Αυτή ωστόσο είναι η πρώτη φορά φορά που κάνει πράξη την απειλή της.
Ειδικοί εκφράζουν την εκτίμηση ότι η αναστολή της συνθήκης θα επέτρεπε στην Ινδία να τροποποιήσει τις υπάρχουσες υποδομές της ή να κατασκευάσει νέες προκειμένου να συγκρατήσει ή να εκτρέψει περισσότερο νερό χωρίς να ενημερώσει το Πακιστάν. Σε αντίθεση με το παρελθόν, η Ινδία δεν θα είναι πλέον υποχρεωμένη να μοιράζεται τα σχέδιά της με το Ισλαμαμπάντ, ενώ θα μπορεί παράλληλα να μεταβάλλει την εποχιακή απελευθέρωση νερού από τα φράγματα, απελευθερώνοντας «βόμβες νερού».
Σημειώνεται πως η Συνθήκη για τα Υδατα του Ινδού είχε δώσει τη χρήση των τριών ανατολικών παραποτάμων - του Ραβί, του Σουτλέτζ και του Μπεάς - στην Ινδία και των τριών δυτικών παραποτάμων, συμπεριλαμβανομένων του ίδιου του Ινδού, του Τσενάμπ και του Τζελούμ στο Πακιστάν.
Το Ισλαμαμπάντ κατηγόρησε την Τρίτη την Ινδία ότι μεταβάλλει τη ροή του ποταμού Τσενάμπ: «Έχουμε γίνει μάρτυρες αλλαγών στον ποταμό (Τσενάμπ) που δεν είναι καθόλου φυσικές», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Καζίμ Πιρζάντα, υπουργός άρδευσης της επαρχίας Παντζάμπ. «Τη μία ημέρα ο ποταμός είχε κανονική εισροή και την επόμενη ημέρα μειώθηκε σημαντικά».
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Jinnah, στο πακιστανικό Κασμίρ φέρεται να απελευθερώθηκαν μεγάλες ποσότητες νερού. «Αυτό γίνεται για να μην μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε το νερό».
Εμπειρογνώμονες εκτιμούν τώρα πως εφόσον η Ινδία αρχίσει να ελέγχει τη ροή του νερού - με βάση τις υπάρχουσες αλλα και δυνητικές υποδομές της - το Πακιστάν θα μπορούσε να αισθανθεί τον αντίκτυπο κατά τη διάρκεια των περιόδων ξηρασίας, οπότε το διαθέσιμο νερό είναι ήδη εξαιρετικά περιορισμένο.
«Αυτό που μας ανησυχεί περισσότερο είναι τι θα συμβεί κατά την ξηρή περίοδο - όταν οι ροές σε όλη τη λεκάνη είναι πολύ χαμηλές και η αποθήκευση και ο συγχρονισμός κάτι παραπάνω απο απαραίτητα», έγραψε στην εφημερίδα Dawn ο Hassan F Khan, επίκουρος καθηγητής Αστικής Περιβαλλοντικής Πολιτικής και Περιβαλλοντικών Σπουδών στο πανεπιστήμιο Tufts.
Η Ινδία θυσιάζει την περιφερειακή σταθερότητα και μαζί την ασφάλειά της
Σύμφωνα με το CSIS, πάντως, η Ινδία δεν διαθέτει επί του παρόντος την απαραίτητη υποδομή για να εμποδίσει τις ροές του Ινδού να φθάσουν στη γείτονα. Και αυτό είναι κάθε άλλο παρά τυχαίο.
Η IWT ρυθμίζει αυστηρά τις υποδομές που μπορεί να εγκαταστήσει η Ινδία και το νερό που μπορεί να αποσύρει ή να αποθηκεύσει από τους ποταμούς που έχουν παραχωρηθεί στο Πακιστάν. Τα σχέδια για την κατασκευή του κατάλληλου συστήματος υποδομών (φράγματα, κανάλια κλπ) που θα απαιτούνταν για την παρακράτηση ή την εκτροπή σημαντικών ροών του Ινδού θα χρειαστούν χρόνια για να υλοποιηθούν.
Ινδοί αναλυτές ασφαλείας όμως προειδοποιούν και για το ενδεχόμενο η τιμωρία της Ινδίας να της γυρίσει μπούμερανγκ: Με την ίδια λογική με την οποία το Πακιστάν καθίσταται ευάλωτο στις μοχλεύσεις της Ινδίας, το Δελχί απειλεί και απειλείται από την αστάθεια που φέρνει στην λεκάνη του Ινδού κι αυτό ενώ έχει ιστορικά τεταμένες σχέσεις με το Μπαγκλαντές και το Νεπάλ. Η απόφαση του Μόντι να εγκαταλείψει τη συνθήκη για το νερό δεν αποκλείεται να σημάνει συναγερμό στη Ντάκα και το Κατμαντού.
Σημειώνεται πως η θέση της Ινδίας στα ανάντη του Ινδού της δίνει πλεονέκτημα έναντι του Πακιστάν. Όμως η Ινδία βρίσκεται κατάντη από μια όλο και πιο δυναμική Κίνα τόσο στον ποταμό Sutlej όσο και στον κύριο κορμό του Ινδού, καθώς και στον ποταμό Brahmaputra.
Με πληροφορίες από BBC, Le Monde, Dawn, CSIS
